Algebra va funksiyalar · 5–8-sinf
Tenglama tarozisi — interaktiv simulyator
Tarozi pallalarida x-qutilar va birlik toshlar: teng bo'lsa muvozanat, bo'lmasa og'ir tomon pastga tushadi. Ikki tomonga bir xil son qo'shib-ayirib, teng guruhlarga bo'lib tenglama yechiladi; qavs (xaltalar), kasr koeffitsiyent, sinab ko'rish va tengsizliklar (sonlar o'qida yechim).
Doskada qadamma-qadam tushuntirish
Namuna: «Tenglamalarni yechish» (6-sinf). «Tushuntirish» rejimida o'qituvchi ← → tugmalari yoki pult bilan qadamlarni almashtiradi — simulyator har gapga mos o'zgaradi:
- Ikki pallada ham x qutilar bor: 3x + 2 = x + 10. Tarozi muvozanatda.
- Ikki tomondan 1 tadan qutini olib tashlaymiz — muvozanat buzilmaydi.
- Qoldi: 2x + 2 = 10. Endi ikki tomondan 2 tadan toshni olamiz.
- Qoldi: 2x = 8.
- Ikki tomonni 2 ta teng guruhga ajratamiz: har guruhda bitta quti va 4 ta tosh.
- Bitta guruh qoladi: x = 4. Qutini ochsak — ichida 4 ta tosh.
Tushuntirish rejimi
Har qadamda o'qituvchi aytadigan 1–2 gap va simulyatorning mos holati. Matn sinfning orqa partasidan ham o'qiladigan kattalikda, sonlar avtomatik hisoblanadi.
Tajriba rejimi
O'quvchilar elektron doskada yoki telefonda qiymatlarni o'zlari o'zgartiradi, sudraydi va qonuniyatni o'zlari kashf qiladi — PhET uslubidagi faol o'rganish.
Qaysi mavzularda ishlatiladi
DarsPilot dars mavzusiga mos simulyatorni o‘zi tanlaydi. «Tenglama tarozisi» quyidagi mavzularda ishlatiladi:
6-sinf matematika
7-sinf matematika
- Sodda chiziqli tenglamalar
- Qavs va kasrlar qatnashgan chiziqli tenglamalar
- Sodda kasr-chiziqli tenglamalar
- Chiziqli tenglama tuzib yechiladigan matnli masalalar
8-sinf algebra
O‘xshash simulyatorlar
Algebraik plitkalar
x², x va birlik plitkalar bilan ifodalar: o'xshash hadlarni yig'ish (nol juftlar yo'qoladi), x ga qiymat berish, qavsni…
Funksiya grafigi
Koordinata tekisligi: nuqtalar va choraklar, funksiya jadvalidan grafik, y = kx + b (qiyalik, parallel chiziqlar), y = k/x…
Ketma-ketliklar va naqshlar
O'sib boruvchi naqshlar: har shaklda yangi qo'shilgan qism ajralib turadi; hadlar va o'tish qoidasi (+d yoki ·q), n-had…
Har dars mavzusiga tayyor simulyator
DarsPilot'da simulyator dars ssenariysiga o'zi qo'shiladi: mavzu ochilganda mos model tanlanadi va shu mavzu uchun tushuntirish tayyorlanadi. Ro'yxatdan o'tish bepul.