9-sinf algebra · 2-bob: Kvadrat funksiya. Kvadrat tengsizliklar · 1-chorak
Kvadrat tengsizlik va uning yechimi
9-sinf algebra darsi uchun tayyor material: 45 daqiqalik dars ishlanmasi tuzilmasi va interfaol metodlar, «Tengsizliklar: grafik va oraliqlar usuli» simulyatori bilan qadamma-qadam tushuntirish, javobli misollar va tipik xatolar.
Darslik: Algebra 9, Sh.A. Alimov, A.R. Xalmuxamedov, M.A. Mirzaxmedov, 2019 (4-nashr) — 24-bet
Asosiy formulalar
- Kvadrat tengsizlika > 0: a(x − x₁)(x − x₂) > 0 ⇔ x < x₁ yoki x > x₂
Pastdagi misollarda shu formulalar bilan yechim yo'li ko'rsatilgan.
Dars ishlanmasi: 45 daqiqalik tuzilma
Dars rejasi (konspekt) uchun tayyor tuzilma: DarsPilot dars ssenariysi shu bosqichlar bo'yicha quriladi; metodlar sinf natijalari va xonadagi jihozlarga (proyektor, elektron doska) qarab tanlanadi.
Bu mavzu bo'yicha DarsPilot'da bosqichli diagnostik varaq tayyor: bitta masala 7 savolga bo'lingan (tushunish → model → hisoblash → talqin), har o'quvchiga darajasiga mos variant, qog'ozli javoblar telefon suratidan avtomatik tekshiriladi.
Doskada tushuntirish: «Tengsizliklar: grafik va oraliqlar usuli» simulyatori
Tayyor ssenariy — har qadamda o'qituvchi aytadigan gap, simulyator unga mos o'zgaradi. Sonlarni kod hisoblaydi. Shu mavzuga yana: Sonlar o'qi, Tenglama tarozisi.
- x² − 2x − 3 > 0 ni grafik bilan yechamiz: y = x² − 2x − 3 — parabola, shoxlari yuqoriga.
- Parabola o'qni nollarda kesadi: D = 16, x₁ = −1, x₂ = 3. Bu nuqtalarda uchhad nolga teng.
- Bizga > 0 kerak — parabolaning o'qdan yuqoridagi qismi, ildizlardan tashqarida. Son o'qiga tushiramiz: (−∞; −1) ∪ (3; +∞).
- Belgini almashtiramiz: x² − 2x − 3 < 0 — endi o'qdan pastdagi qism, ildizlar orasida: (−1; 3).
- Shoxlar pastga qarasa, rasm ag'dariladi: −x² + 2x + 3 < 0 — o'qdan pastdagi qism, ildizlardan tashqarida: (−∞; −1) ∪ (3; +∞).
- D < 0 bo'lsa, parabola o'qni kesmaydi: x² + 4 < 0 — yechim yo'q. Teskari belgida esa x — istalgan son.
Namuna misollar (javoblari bilan)
Misollar va javoblar kod bilan hisoblangan. DarsPilot'da har dars uchun shunday misollardan uch darajali ishchi varaq (PDF) va doska rejasi tayyorlanadi.
- Tengsizlikni yeching: x² − 5x + 6 < 0.
Javob
(2; 3)
Yechim: ildizlar 2 va 3; a > 0 — parabola shoxlari yuqoriga, ishorani grafikdan o'qiymiz - Tengsizlikni yeching: x² − x − 12 ≥ 0.
Javob
(−∞; −3] ∪ [4; +∞)
Yechim: ildizlar −3 va 4; a > 0 — parabola shoxlari yuqoriga, ishorani grafikdan o'qiymiz - Tengsizlikni yeching: x² − 25 > 0.
Javob
(−∞; −5) ∪ (5; +∞)
Yechim: ildizlar −5 va 5; a > 0 — parabola shoxlari yuqoriga, ishorani grafikdan o'qiymiz - Tengsizlikni yeching: x² − 6x ≤ 0.
Javob
[0; 6]
Yechim: ildizlar 0 va 6; a > 0 — parabola shoxlari yuqoriga, ishorani grafikdan o'qiymiz
Tipik xatolar va ularni tuzatish
«Kvadrat funksiya. Kvadrat tengsizliklar» bobidagi mavzular
- Kvadrat funksiyaning ta'rifi
- Funksiya y = x^2
- Funksiya y = ax^2
- Funksiya y = ax^2 + bx + c
- Kvadrat funksiyaning grafigini yasash
- Kvadrat tengsizlik va uning yechimi
- Kvadrat tengsizlikni kvadrat funksiya grafigi yordamida yechish
- Intervallar usuli
- Funksiyaning aniqlanish sohasi
- Funksiyaning o'sishi va kamayishi
- Funksiyalarning juftligi va toqligi
- Daraja qatnashgan tenglama va tengsizliklar
Shu mavzu bo'yicha darsni bir necha daqiqada tayyorlang
DarsPilot sinfingiz natijalariga moslangan dars ssenariysi, doska rejasi va uch darajali ishchi varaqni tuzadi, qog'ozli testni telefon suratidan tekshiradi. Ro'yxatdan o'tish bepul.