Bepul boshlash

10-sinf algebra · 3-bob: Ratsional tenglamalar va tengsizliklar. Irratsional tenglamalar · 2-chorak

Ratsional tenglamalar sistemasi

10-sinf algebra darsi uchun tayyor material: 45 daqiqalik dars ishlanmasi tuzilmasi va interfaol metodlar, «Tenglamalar sistemasi: grafik, qo'shish va o'rniga qo'yish» simulyatori bilan qadamma-qadam tushuntirish, javobli misollar va tipik xatolar.

Darslik: Algebra va analiz asoslari 10, A. Zaitov va boshq., 2022 (yangi nashr) — 75-bet

Asosiy formulalar

Pastdagi misollarda shu formulalar bilan yechim yo'li ko'rsatilgan.

Dars ishlanmasi: 45 daqiqalik tuzilma

Dars rejasi (konspekt) uchun tayyor tuzilma: DarsPilot dars ssenariysi shu bosqichlar bo'yicha quriladi; metodlar sinf natijalari va xonadagi jihozlarga (proyektor, elektron doska) qarab tanlanadi.

2 daq
Tashkiliy qism va motivatsiyaKun savoli / Muammoli vaziyat — hayotiy muammo bilan boshlash
5 daq
O'tgan mavzuni takrorlashOldingi mavzu «Ratsional tenglamalar»: Teskari test — berilgan javoblarga mos savollarni topish
3 daq
Uy vazifasini tekshirishIkki yulduz va bitta tilak — ikki yutuq va bitta yaxshilash taklifi
4 daq
Yangi mavzuga kirish va maqsadAqliy hujum — g'oyalarni tanqidsiz yig'ish → guruhlash → tanlash
12 daq
Yangi mavzuni birga o'rganish«Tenglamalar sistemasi: grafik, qo'shish va o'rniga qo'yish» simulyatori ekranda qadamma-qadam (pastdagi tushuntirish), so'ng Taxmin qil va tekshir
13 daq
Mustahkamlash: yakka va juftlikdaDarajali mashqlar (tayanch → asosiy → ilg'or), Navbatma-navbat murabbiy — biri yechadi, ikkinchisi murabbiy; keyin almashadi
4 daq
Tezkor tekshiruv (qog'ozsiz)Mini-doska — hamma javobni bir vaqtda yozib ko'rsatadi
2 daq
Refleksiya va uy vazifasiSvetofor — yashil/sariq/qizil kartochka bilan tushunishni ko'rsatish. Uy vazifasi: darslik, 75-bet

Bu mavzu bo'yicha DarsPilot'da bosqichli diagnostik varaq tayyor: bitta masala 7 savolga bo'lingan (tushunish → model → hisoblash → talqin), har o'quvchiga darajasiga mos variant, qog'ozli javoblar telefon suratidan avtomatik tekshiriladi.

Doskada tushuntirish: «Tenglamalar sistemasi: grafik, qo'shish va o'rniga qo'yish» simulyatori

Tayyor ssenariy — har qadamda o'qituvchi aytadigan gap, simulyator unga mos o'zgaradi. Sonlarni kod hisoblaydi. Shu mavzuga yana: Funksiyalar va ularning grafiklari, Tenglama tarozisi.

  1. Sistema: xy = 6 va y = −x + 5. Birinchisi ratsional: y = 6/x, grafigi — giperbola.
  2. y ni o'rniga qo'yamiz: x² − 5x + 6 = 0, D = 1. Giperbola va chiziq kesishgan nuqtalar: (2; 3) va (3; 2).
  3. Javoblar simmetrik — x va y o'rin almashadi. Sababi Viyet teoremasi: x va y — t² − 5t + 6 = 0 ning ildizlari.
  4. Chiziqni pastga suramiz: y = −x + 4. Endi x² − 4x + 6 = 0, D = −8 — yechim yo'q: chiziq giperbolaga yetmaydi.
  5. Giperbolaning ikkinchi tarmog'i: y = −x − 5 — (−3; −2) va (−2; −3).

Namuna misollar (javoblari bilan)

Misollar va javoblar kod bilan hisoblangan. DarsPilot'da har dars uchun shunday misollardan uch darajali ishchi varaq (PDF) va doska rejasi tayyorlanadi.

  1. Sistemani yeching: x + y = 5, 1/x + 1/y = 5/6.
    Javob

    (2; 3) va (3; 2)
    Yechim: 1/x + 1/y = (x + y)/(xy) → xy = 5 : 5/6 = 6

  2. Sistemani yeching: x/y + y/x = 5/2, x + y = 6.
    Javob

    (2; 4) va (4; 2)
    Yechim: t = x/y: t + 1/t = 5/2 → t = 1/2 yoki 2

  3. Sistemani yeching: x − y = 2, 1/x − 1/y = −1/12.
    Javob

    (−4; −6) va (6; 4)
    Yechim: 1/x − 1/y = (y − x)/(xy) = −2/(xy) → xy = 24

  4. Sistemani yeching: xy = 12, x/y = 3.
    Javob

    (−6; −2) va (6; 2)
    Yechim: x = 3y → 3y² = 12 → y² = 4

Tipik xatolar va ularni tuzatish

Irratsional tenglamada kvadratga ko'tarishda xato qilyapti (hadma-had kvadratga ko'taradi yoki o'ng tomonni ko'tarmaydi) yoki chet ildizni tekshirmayaptiIkkala tomonni bir butun sifatida kvadratga ko'tarish; har bir topilgan ildizni dastlabki tenglamaga qo'yib, o'ng tomon manfiy emasligini tekshirish — 2 ta misol.
Kvadrat tenglama ildizini topishda xato (diskriminant, ishora yoki manfiy ildizni tanlash)D = b² − 4ac ni alohida qatorda hisoblash; masala shartiga mos (musbat) ildizni tanlashni izohlash.
Tenglamada hadni boshqa tomonga o'tkazganda ishorasini o'zgartirmayaptiTarozi modeli: har ikki pallaga bir xil amal; “o'tkazish = teskari amal” ni 4 ta tenglamada mashq qilish.

«Ratsional tenglamalar va tengsizliklar. Irratsional tenglamalar» bobidagi mavzular

← 10-sinf algebra: barcha mavzular

Shu mavzu bo'yicha darsni bir necha daqiqada tayyorlang

DarsPilot sinfingiz natijalariga moslangan dars ssenariysi, doska rejasi va uch darajali ishchi varaqni tuzadi, qog'ozli testni telefon suratidan tekshiradi. Ro'yxatdan o'tish bepul.