10-sinf algebra · 3-bob: Ratsional tenglamalar va tengsizliklar. Irratsional tenglamalar · 2-chorak
Irratsional tenglamalar
10-sinf algebra darsi uchun tayyor material: 45 daqiqalik dars ishlanmasi tuzilmasi va interfaol metodlar, «Funksiyalar va ularning grafiklari» simulyatori bilan qadamma-qadam tushuntirish, javobli misollar va tipik xatolar.
Darslik: Algebra va analiz asoslari 10, A. Zaitov va boshq., 2022 (yangi nashr) — 86-bet
Asosiy formulalar
- Irratsional tenglama√A = B ⇔ A = B² va B ≥ 0; kvadratga ko'tarilgandan keyin tekshirish shart
Pastdagi misollarda shu formulalar bilan yechim yo'li ko'rsatilgan.
Dars ishlanmasi: 45 daqiqalik tuzilma
Dars rejasi (konspekt) uchun tayyor tuzilma: DarsPilot dars ssenariysi shu bosqichlar bo'yicha quriladi; metodlar sinf natijalari va xonadagi jihozlarga (proyektor, elektron doska) qarab tanlanadi.
Bu mavzu bo'yicha DarsPilot'da bosqichli diagnostik varaq tayyor: bitta masala 7 savolga bo'lingan (tushunish → model → hisoblash → talqin), har o'quvchiga darajasiga mos variant, qog'ozli javoblar telefon suratidan avtomatik tekshiriladi.
Doskada tushuntirish: «Funksiyalar va ularning grafiklari» simulyatori
Tayyor ssenariy — har qadamda o'qituvchi aytadigan gap, simulyator unga mos o'zgaradi. Sonlarni kod hisoblaydi. Shu mavzuga yana: Tenglama tarozisi, Sonlar o'qi.
- √(x + 2) = 3: chap tomon grafigi — yarim parabola, o'ng tomon — y = 3.
- Kesishish nuqtasi: x = 7. Aniqlanish sohasi [−2; +∞) — yechim unga tegishli.
- Tengsizlik √(x + 2) > 3: x > 7.
- √(x + 2) < 3: −2 ≤ x < 7 — sohani unutmang.
Namuna misollar (javoblari bilan)
Misollar va javoblar kod bilan hisoblangan. DarsPilot'da har dars uchun shunday misollardan uch darajali ishchi varaq (PDF) va doska rejasi tayyorlanadi.
- Tenglamani yeching: √(x + 5) + 1 = x.
Javob
x = 4
Yechim: √(x + 5) = x − 1 → kvadratga ko'taramiz: x + 5 = (x − 1)² → x² − 3x − 4 = 0, x = −1 yoki x = 4; tekshiramiz: x − 1 ≥ 0 bo'lishi kerak; x = −1 — chet ildiz - Tenglamani yeching: √(x + 2) = √(3x − 4).
Javob
x = 3
Yechim: ildiz ostidagi ifodalarni tenglaymiz: x + 2 = 3x − 4, x = 3; ildiz ostlari ≥ 0 ekanini tekshiramiz - Tenglamani yeching: √(x + 7) = x + 1.
Javob
x = 2
Yechim: kvadratga ko'taramiz: x + 7 = (x + 1)² → x² + x − 6 = 0, x = −3 yoki x = 2; tekshiramiz: x + 1 ≥ 0 bo'lishi kerak; x = −3 — chet ildiz - Tenglamani yeching: √(x² − 9) = 4.
Javob
x = −5 yoki x = 5
Yechim: kvadratga ko'taramiz: x² − 9 = 4² → x² − 25 = 0, x = −5 yoki x = 5
Tipik xatolar va ularni tuzatish
«Ratsional tenglamalar va tengsizliklar. Irratsional tenglamalar» bobidagi mavzular
Shu mavzu bo'yicha darsni bir necha daqiqada tayyorlang
DarsPilot sinfingiz natijalariga moslangan dars ssenariysi, doska rejasi va uch darajali ishchi varaqni tuzadi, qog'ozli testni telefon suratidan tekshiradi. Ro'yxatdan o'tish bepul.