Bepul boshlash

10-sinf algebra · 3-bob: Ratsional tenglamalar va tengsizliklar. Irratsional tenglamalar · 2-chorak

Irratsional tenglamalar

10-sinf algebra darsi uchun tayyor material: 45 daqiqalik dars ishlanmasi tuzilmasi va interfaol metodlar, «Funksiyalar va ularning grafiklari» simulyatori bilan qadamma-qadam tushuntirish, javobli misollar va tipik xatolar.

Darslik: Algebra va analiz asoslari 10, A. Zaitov va boshq., 2022 (yangi nashr) — 86-bet

Asosiy formulalar

Pastdagi misollarda shu formulalar bilan yechim yo'li ko'rsatilgan.

Dars ishlanmasi: 45 daqiqalik tuzilma

Dars rejasi (konspekt) uchun tayyor tuzilma: DarsPilot dars ssenariysi shu bosqichlar bo'yicha quriladi; metodlar sinf natijalari va xonadagi jihozlarga (proyektor, elektron doska) qarab tanlanadi.

2 daq
Tashkiliy qism va motivatsiya“Nimasi ortiqcha?” — 4 ob'ektdan birini ortiqcha deb asoslash
5 daq
O'tgan mavzuni takrorlashOldingi mavzu «Ratsional tengsizliklar sistemasi»: Mini-doska — hamma javobni bir vaqtda yozib ko'rsatadi
3 daq
Uy vazifasini tekshirishIkki yulduz va bitta tilak — ikki yutuq va bitta yaxshilash taklifi
4 daq
Yangi mavzuga kirish va maqsadTaxmin qil va tekshir — natijani oldindan chamalash, keyin hisoblab solishtirish
12 daq
Yangi mavzuni birga o'rganish«Funksiyalar va ularning grafiklari» simulyatori ekranda qadamma-qadam (pastdagi tushuntirish), so'ng Klaster
13 daq
Mustahkamlash: yakka va juftlikdaDarajali mashqlar (tayanch → asosiy → ilg'or), Bar-model (chiziqli model) — masala shartini to'rtburchak bo'laklar bilan tasvirlash
4 daq
Tezkor tekshiruv (qog'ozsiz)Chiqish chiptasi — dars oxirida 1–3 savol
2 daq
Refleksiya va uy vazifasi3-2-1 — 3 ta o'rgandim, 2 ta qiziq fakt, 1 ta savol. Uy vazifasi: darslik, 86-bet

Bu mavzu bo'yicha DarsPilot'da bosqichli diagnostik varaq tayyor: bitta masala 7 savolga bo'lingan (tushunish → model → hisoblash → talqin), har o'quvchiga darajasiga mos variant, qog'ozli javoblar telefon suratidan avtomatik tekshiriladi.

Doskada tushuntirish: «Funksiyalar va ularning grafiklari» simulyatori

Tayyor ssenariy — har qadamda o'qituvchi aytadigan gap, simulyator unga mos o'zgaradi. Sonlarni kod hisoblaydi. Shu mavzuga yana: Tenglama tarozisi, Sonlar o'qi.

  1. √(x + 2) = 3: chap tomon grafigi — yarim parabola, o'ng tomon — y = 3.
  2. Kesishish nuqtasi: x = 7. Aniqlanish sohasi [−2; +∞) — yechim unga tegishli.
  3. Tengsizlik √(x + 2) > 3: x > 7.
  4. √(x + 2) < 3: −2 ≤ x < 7 — sohani unutmang.

Namuna misollar (javoblari bilan)

Misollar va javoblar kod bilan hisoblangan. DarsPilot'da har dars uchun shunday misollardan uch darajali ishchi varaq (PDF) va doska rejasi tayyorlanadi.

  1. Tenglamani yeching: √(x + 5) + 1 = x.
    Javob

    x = 4
    Yechim: √(x + 5) = x − 1 → kvadratga ko'taramiz: x + 5 = (x − 1)² → x² − 3x − 4 = 0, x = −1 yoki x = 4; tekshiramiz: x − 1 ≥ 0 bo'lishi kerak; x = −1 — chet ildiz

  2. Tenglamani yeching: √(x + 2) = √(3x − 4).
    Javob

    x = 3
    Yechim: ildiz ostidagi ifodalarni tenglaymiz: x + 2 = 3x − 4, x = 3; ildiz ostlari ≥ 0 ekanini tekshiramiz

  3. Tenglamani yeching: √(x + 7) = x + 1.
    Javob

    x = 2
    Yechim: kvadratga ko'taramiz: x + 7 = (x + 1)² → x² + x − 6 = 0, x = −3 yoki x = 2; tekshiramiz: x + 1 ≥ 0 bo'lishi kerak; x = −3 — chet ildiz

  4. Tenglamani yeching: √(x² − 9) = 4.
    Javob

    x = −5 yoki x = 5
    Yechim: kvadratga ko'taramiz: x² − 9 = 4² → x² − 25 = 0, x = −5 yoki x = 5

Tipik xatolar va ularni tuzatish

Irratsional tenglamada kvadratga ko'tarishda xato qilyapti (hadma-had kvadratga ko'taradi yoki o'ng tomonni ko'tarmaydi) yoki chet ildizni tekshirmayaptiIkkala tomonni bir butun sifatida kvadratga ko'tarish; har bir topilgan ildizni dastlabki tenglamaga qo'yib, o'ng tomon manfiy emasligini tekshirish — 2 ta misol.
Kvadrat tenglama ildizini topishda xato (diskriminant, ishora yoki manfiy ildizni tanlash)D = b² − 4ac ni alohida qatorda hisoblash; masala shartiga mos (musbat) ildizni tanlashni izohlash.
Tenglamada hadni boshqa tomonga o'tkazganda ishorasini o'zgartirmayaptiTarozi modeli: har ikki pallaga bir xil amal; “o'tkazish = teskari amal” ni 4 ta tenglamada mashq qilish.

«Ratsional tenglamalar va tengsizliklar. Irratsional tenglamalar» bobidagi mavzular

← 10-sinf algebra: barcha mavzular

Shu mavzu bo'yicha darsni bir necha daqiqada tayyorlang

DarsPilot sinfingiz natijalariga moslangan dars ssenariysi, doska rejasi va uch darajali ishchi varaqni tuzadi, qog'ozli testni telefon suratidan tekshiradi. Ro'yxatdan o'tish bepul.