9-sinf algebra · 3-bob: Tenglamalar va tengsizliklar sistemalari · 2-chorak
Sodda tengsizliklarni isbotlash
9-sinf algebra darsi uchun tayyor material: 45 daqiqalik dars ishlanmasi tuzilmasi va interfaol metodlar, «Tengsizliklar: grafik va oraliqlar usuli» simulyatori bilan qadamma-qadam tushuntirish, javobli misollar.
Darslik: Algebra 9, Sh.A. Alimov, A.R. Xalmuxamedov, M.A. Mirzaxmedov, 2019 (4-nashr) — 80-bet
Asosiy formulalar
- Muhim tengsizliklara² + b² ≥ 2ab; (a + b)/2 ≥ √(ab)
Pastdagi misollarda shu formulalar bilan yechim yo'li ko'rsatilgan.
Dars ishlanmasi: 45 daqiqalik tuzilma
Dars rejasi (konspekt) uchun tayyor tuzilma: DarsPilot dars ssenariysi shu bosqichlar bo'yicha quriladi; metodlar sinf natijalari va xonadagi jihozlarga (proyektor, elektron doska) qarab tanlanadi.
Doskada tushuntirish: «Tengsizliklar: grafik va oraliqlar usuli» simulyatori
Tayyor ssenariy — har qadamda o'qituvchi aytadigan gap, simulyator unga mos o'zgaradi. Sonlarni kod hisoblaydi. Shu mavzuga yana: Sonlar o'qi, Tenglama tarozisi.
- Tomoni a + b bo'lgan kvadrat ichiga to'rtta a × b to'rtburchakni aylantirib joylaymiz: a = 5, b = 2.
- O'rtada tomoni a − b bo'lgan kvadrat teshik qoladi. Yuzlar: (a + b)² = 4ab + (a − b)², ya'ni 49 = 40 + 9.
- Teshik yuzi manfiy bo'lolmaydi, demak (a + b)² ≥ 4ab: 49 ≥ 40.
- To'rtga bo'lib, ildiz chiqarsak: (a + b) : 2 ≥ √(ab). O'rta arifmetik 3,5, o'rta geometrik √10 ≈ 3,16.
- a va b ni tenglashtiramiz: a = b — teshik yo'q, tenglik bajariladi: 5 = 5.
- Yana shu rasmdan: a² + 2ab + b² ≥ 4ab, ya'ni a² + b² ≥ 2ab. Masalan, 29 ≥ 20.
Namuna misollar (javoblari bilan)
Misollar va javoblar kod bilan hisoblangan. DarsPilot'da har dars uchun shunday misollardan uch darajali ishchi varaq (PDF) va doska rejasi tayyorlanadi.
- a > 0 bo'lsa, a + 1/a ≥ 2 ekanini isbotlang.
Javob
a + 1/a − 2 = (a − 1)²/a ≥ 0, chunki a > 0.
Yechim: ayirmani umumiy maxrajga keltiramiz - Har qanday x da x² − 6x + 10 > 0 ekanini isbotlang.
Javob
x² − 6x + 10 = (x − 3)² + 1 ≥ 1 > 0.
Yechim: to'liq kvadrat ajratamiz - a ≥ 0, b ≥ 0 bo'lsa, (a + b)/2 ≥ √(ab) ekanini isbotlang.
Javob
(a + b)/2 − √(ab) = (√a − √b)²/2 ≥ 0.
Yechim: a = (√a)², b = (√b)² deb yozamiz - a² + b² ≥ 2ab ekanini isbotlang.
Javob
a² + b² − 2ab = (a − b)² ≥ 0, demak a² + b² ≥ 2ab.
Yechim: chap va o'ng tomon ayirmasini to'liq kvadratga keltiramiz
«Tenglamalar va tengsizliklar sistemalari» bobidagi mavzular
Shu mavzu bo'yicha darsni bir necha daqiqada tayyorlang
DarsPilot sinfingiz natijalariga moslangan dars ssenariysi, doska rejasi va uch darajali ishchi varaqni tuzadi, qog'ozli testni telefon suratidan tekshiradi. Ro'yxatdan o'tish bepul.