Geometriya · 6–8-sinf
Aylana va doira — interaktiv simulyator
Aylana elementlari; aylana uzunligi (doira dumalab yoyiladi) va doira yuzi (sektorlar parallelogrammga teriladi); yarim va chorak doira; to'g'ri chiziq va aylana, urinma, ikki aylana; markaziy va ichki chizilgan burchaklar; kesuvchilar burchagi; vatar va diametr; aylana tenglamasi.
Doskada qadamma-qadam tushuntirish
Namuna: «Doira va aylana elementlari» (6-sinf). «Tushuntirish» rejimida o'qituvchi ← → tugmalari yoki pult bilan qadamlarni almashtiradi — simulyator har gapga mos o'zgaradi:
- Aylana — markaz O dan bir xil masofadagi nuqtalar; doira — aylana bilan chegaralangan tekislik qismi.
- Radius — markazni aylana nuqtasi bilan tutashtiradi: r = 4 sm.
- Diametr markazdan o'tadi va ikki radiusga teng: d = 8 sm.
- Vatar — aylananing ikki nuqtasini tutashtiruvchi kesma. Eng uzun vatar — diametr.
- Yoy — aylananing ikki nuqta orasidagi qismi; sektor — ikki radius va yoy bilan chegaralangan qism.
- Urinma — aylana bilan bitta umumiy nuqtaga ega to'g'ri chiziq; kesuvchi — ikkita.
Tushuntirish rejimi
Har qadamda o'qituvchi aytadigan 1–2 gap va simulyatorning mos holati. Matn sinfning orqa partasidan ham o'qiladigan kattalikda, sonlar avtomatik hisoblanadi.
Tajriba rejimi
O'quvchilar elektron doskada yoki telefonda qiymatlarni o'zlari o'zgartiradi, sudraydi va qonuniyatni o'zlari kashf qiladi — PhET uslubidagi faol o'rganish.
Qaysi mavzularda ishlatiladi
DarsPilot dars mavzusiga mos simulyatorni o‘zi tanlaydi. «Aylana va doira» quyidagi mavzularda ishlatiladi:
6-sinf matematika
- Doira va aylana elementlari
- Aylananing uzunligi
- Yarim va chorak doira perimetri
- Doiraning yuzi
- Yarim va chorak doira yuzi
8-sinf geometriya
O‘xshash simulyatorlar
Burchaklar
Burchakni transportir bilan o'lchash va turlari; to'g'ri chiziqdagi, nuqta atrofidagi va vertikal burchaklar; uchburchak…
To'rtburchaklar xossalari
Parallelogramm, to'g'ri to'rtburchak, romb, kvadrat va trapetsiyalar bir-biriga silliq o'tadi; tomonlar, burchaklar…
Shakllar yuzi
Yuz va perimetr: birlik kvadratlarni sanash, to'g'ri to'rtburchak, uchburchak, parallelogramm, trapetsiya, romb, murakkab…
Hajm: birlik kublar
Kuboid hajmi birlik kubchalar bilan qavatma-qavat o'lchanadi; idishga suyuqlik quyiladi (litr va dm³); prizma va silindr…
Har dars mavzusiga tayyor simulyator
DarsPilot'da simulyator dars ssenariysiga o'zi qo'shiladi: mavzu ochilganda mos model tanlanadi va shu mavzu uchun tushuntirish tayyorlanadi. Ro'yxatdan o'tish bepul.