9-sinf geometriya · 4-bob: Aylana uzunligi va doira yuzi · 3-chorak
Aylana yoyi uzunligi. Burchakning radian o'lchovi
9-sinf geometriya darsi uchun tayyor material: 45 daqiqalik dars ishlanmasi tuzilmasi va interfaol metodlar, «Birlik aylana va trigonometriya» simulyatori bilan qadamma-qadam tushuntirish, javobli misollar.
Darslik: Geometriya 9, B. Xaydarov, E. Sariqov, A. Qo'chqorov, 2019 (4-nashr) — 118-bet
Asosiy formulalar
- Yoy uzunligil = πRα/180°
- Radian o'lchovα rad = α°·π/180°
Pastdagi misollarda shu formulalar bilan yechim yo'li ko'rsatilgan.
Dars ishlanmasi: 45 daqiqalik tuzilma
Dars rejasi (konspekt) uchun tayyor tuzilma: DarsPilot dars ssenariysi shu bosqichlar bo'yicha quriladi; metodlar sinf natijalari va xonadagi jihozlarga (proyektor, elektron doska) qarab tanlanadi.
Doskada tushuntirish: «Birlik aylana va trigonometriya» simulyatori
Tayyor ssenariy — har qadamda o'qituvchi aytadigan gap, simulyator unga mos o'zgaradi. Sonlarni kod hisoblaydi. Shu mavzuga yana: Aylana va doira, Burchaklar.
- Radiusni yoy bo'ylab egib qo'yamiz: yoy uzunligi radiusga teng bo'lgan markaziy burchak — 1 radian, 180° : π ≈ 57,3°.
- Yarim aylana uzunligi πR, demak 180° = π radian.
- Gradusdan radianga: α · π : 180. 90° = π/2 ≈ 1,571.
- 30° = π/6 ≈ 0,524 radian.
- To'liq aylana: 360° = 2π.
- Yoy uzunligi l = R · α (α radianda): R = 3, α = 60° — l = π ≈ 3,142.
Namuna misollar (javoblari bilan)
Misollar va javoblar kod bilan hisoblangan. DarsPilot'da har dars uchun shunday misollardan uch darajali ishchi varaq (PDF) va doska rejasi tayyorlanadi.
- Radiusi 6 sm bo'lgan aylananing 60° li yoyi uzunligini toping.
Javob
l = 2π sm ≈ 6,3 sm
Yechim: l = πRα/180° = π·6·60/180 - 135° ni radianlarda ifodalang.
Javob
135° = 3π/4
Yechim: 135° · π/180° = 3π/4 - Radiusi 4 sm bo'lgan aylananing 90° li yoyi uzunligini toping.
Javob
l = 2π sm ≈ 6,3 sm
Yechim: l = πRα/180° = π·4·90/180 - 60° ni radianlarda ifodalang.
Javob
60° = π/3
Yechim: 60° · π/180° = π/3
«Aylana uzunligi va doira yuzi» bobidagi mavzular
- Aylanaga ichki chizilgan ko'pburchak
- Aylanaga tashqi chizilgan ko'pburchak
- Muntazam ko'pburchaklar
- Muntazam ko'pburchakka ichki va tashqi chizilgan aylanalar
- Muntazam ko'pburchakning tomoni bilan tashqi va ichki chizilgan aylanalar radiuslari orasidagi bog'lanish
- Aylana uzunligi
- Aylana yoyi uzunligi. Burchakning radian o'lchovi
- Doira yuzi
- Doira bo'laklari yuzi
Shu mavzu bo'yicha darsni bir necha daqiqada tayyorlang
DarsPilot sinfingiz natijalariga moslangan dars ssenariysi, doska rejasi va uch darajali ishchi varaqni tuzadi, qog'ozli testni telefon suratidan tekshiradi. Ro'yxatdan o'tish bepul.