Bepul boshlash

9-sinf geometriya · 4-bob: Aylana uzunligi va doira yuzi · 3-chorak

Muntazam ko'pburchakning tomoni bilan tashqi va ichki chizilgan aylanalar radiuslari orasidagi bog'lanish

9-sinf geometriya darsi uchun tayyor material: 45 daqiqalik dars ishlanmasi tuzilmasi va interfaol metodlar, «Muntazam ko'pburchak va aylana» simulyatori bilan qadamma-qadam tushuntirish, javobli misollar.

Darslik: Geometriya 9, B. Xaydarov, E. Sariqov, A. Qo'chqorov, 2019 (4-nashr) — 112-bet

Asosiy formulalar

Pastdagi misollarda shu formulalar bilan yechim yo'li ko'rsatilgan.

Dars ishlanmasi: 45 daqiqalik tuzilma

Dars rejasi (konspekt) uchun tayyor tuzilma: DarsPilot dars ssenariysi shu bosqichlar bo'yicha quriladi; metodlar sinf natijalari va xonadagi jihozlarga (proyektor, elektron doska) qarab tanlanadi.

2 daq
Tashkiliy qism va motivatsiyaKun savoli / Muammoli vaziyat — hayotiy muammo bilan boshlash
5 daq
O'tgan mavzuni takrorlashOldingi mavzu «Muntazam ko'pburchakka ichki va tashqi chizilgan aylanalar»: Xatoni top — ataylab xato qilingan yechimdagi xatoni topish
3 daq
Uy vazifasini tekshirishJuftlikda o'zaro tekshirish — kalit masala bo'yicha juftliklar bir-birini tekshiradi
4 daq
Yangi mavzuga kirish va maqsadBBB (Bilaman–Bilishni xohlayman–Bilib oldim) — 3 ustunli jadval: boshida 2 ustun, oxirida 3-ustun
12 daq
Yangi mavzuni birga o'rganish«Muntazam ko'pburchak va aylana» simulyatori ekranda qadamma-qadam (pastdagi tushuntirish), so'ng Namunaviy → yarim yechim
13 daq
Mustahkamlash: yakka va juftlikdaDarajali mashqlar (tayanch → asosiy → ilg'or), T-jadval / Konseptual jadval — mezonlar bo'yicha solishtirish
4 daq
Tezkor tekshiruv (qog'ozsiz)Chiqish chiptasi — dars oxirida 1–3 savol
2 daq
Refleksiya va uy vazifasiSvetofor — yashil/sariq/qizil kartochka bilan tushunishni ko'rsatish. Uy vazifasi: darslik, 112-bet

Doskada tushuntirish: «Muntazam ko'pburchak va aylana» simulyatori

Tayyor ssenariy — har qadamda o'qituvchi aytadigan gap, simulyator unga mos o'zgaradi. Sonlarni kod hisoblaydi. Shu mavzuga yana: Aylana va doira, Burchaklar.

  1. Muntazam 6-burchak: tashqi chizilgan aylana radiusi R = 6. Uning tomoni R bilan qanday bog'langan?
  2. Markazdan bitta uchburchak ajratamiz va uni teng ikkiga bo'lamiz: to'g'ri burchakli uchburchak, gipotenuza R, burchak 30°.
  3. Yarim tomon = R · sin 30°, demak aₙ = 2R · sin(180° : n). 6-burchakda a = R = 6.
  4. Uchburchakning qolgan kateti — ichki chizilgan aylana radiusi: r = R · cos(180° : n) ≈ 5,2.
  5. Kvadrat uchun: a = R√2 ≈ 8,49, r ≈ 4,24.
  6. Teng tomonli uchburchak uchun: a = R√3 ≈ 10,39, r = R/2 = 3.
  7. Xulosa: har qanday muntazam ko'pburchakda aₙ = 2R · sin(180° : n) va r = R · cos(180° : n). 6-burchakda a = R = 6.

Namuna misollar (javoblari bilan)

Misollar va javoblar kod bilan hisoblangan. DarsPilot'da har dars uchun shunday misollardan uch darajali ishchi varaq (PDF) va doska rejasi tayyorlanadi.

  1. Muntazam uchburchakka tashqi chizilgan aylana radiusi R = 4 sm. Uning tomonini toping.
    Javob

    a = 4√3 sm ≈ 6,9 sm
    Yechim: a = 2R·sin(180°/3) = 2·4·sin 60° = 4√3

  2. Tomoni 4 sm bo'lgan muntazam oltiburchakka tashqi va ichki chizilgan aylanalar radiuslarini toping.
    Javob

    R = 4 sm, r = 2√3 sm ≈ 3,5 sm
    Yechim: R = a, r = a√3/2

  3. Muntazam oltiburchakka tashqi chizilgan aylana radiusi R = 7 sm. Uning tomonini toping.
    Javob

    a = 7 sm
    Yechim: a = 2R·sin(180°/6) = 2·7·sin 30° = 7

  4. Tomoni 6 sm bo'lgan kvadratga tashqi va ichki chizilgan aylanalar radiuslarini toping.
    Javob

    R = 3√2 sm ≈ 4,2 sm, r = 3 sm
    Yechim: R = a√2/2, r = a/2

«Aylana uzunligi va doira yuzi» bobidagi mavzular

← 9-sinf geometriya: barcha mavzular

Shu mavzu bo'yicha darsni bir necha daqiqada tayyorlang

DarsPilot sinfingiz natijalariga moslangan dars ssenariysi, doska rejasi va uch darajali ishchi varaqni tuzadi, qog'ozli testni telefon suratidan tekshiradi. Ro'yxatdan o'tish bepul.