6-sinf matematika · 8-bob: Aylananing uzunligi · 3-chorak
Yarim va chorak doira perimetri
6-sinf matematika darsi uchun tayyor material: 45 daqiqalik dars ishlanmasi tuzilmasi va interfaol metodlar, «Aylana va doira» simulyatori bilan qadamma-qadam tushuntirish, javobli misollar va tipik xatolar.
Darslik: AHA! Matematika. 6-sinf (I–II qism), Novda Edutainment, 2025
Dars ishlanmasi: 45 daqiqalik tuzilma
Dars rejasi (konspekt) uchun tayyor tuzilma: DarsPilot dars ssenariysi shu bosqichlar bo'yicha quriladi; metodlar sinf natijalari va xonadagi jihozlarga (proyektor, elektron doska) qarab tanlanadi.
Bu mavzu bo'yicha DarsPilot'da bosqichli diagnostik varaq tayyor: bitta masala 7 savolga bo'lingan (tushunish → model → hisoblash → talqin), har o'quvchiga darajasiga mos variant, qog'ozli javoblar telefon suratidan avtomatik tekshiriladi.
Doskada tushuntirish: «Aylana va doira» simulyatori
Tayyor ssenariy — har qadamda o'qituvchi aytadigan gap, simulyator unga mos o'zgaradi. Sonlarni kod hisoblaydi. Shu mavzuga yana: Shakllar yuzi.
- Yarim doira chegarasi: yarim aylana va diametr.
- Yarim aylana: π · r ≈ 12,56 sm; diametr 8 sm.
- Yarim doira perimetri: 12,56 + 8 = 20,56 sm.
- Chorak doira chegarasi: chorak aylana va ikki radius.
- Chorak doira perimetri: 6,28 + 8 = 14,28 sm.
Namuna misollar (javoblari bilan)
Misollar va javoblar kod bilan hisoblangan. DarsPilot'da har dars uchun shunday misollardan uch darajali ishchi varaq (PDF) va doska rejasi tayyorlanadi.
- Deraza ustidagi yarim doira shaklidagi oynaning radiusi 52 sm. Uning chegarasi (perimetri) uzunligini toping (π ≈ 3,14).
Javob
P = πr + 2r ≈ 267,28 sm
Yoy uzunligi — aylananing yarmi, unga diametr qo'shiladi - Xona burchagidagi chorak doira shaklidagi javonning radiusi 30 sm. Uning chegarasi (perimetri) uzunligini toping (π ≈ 3,14).
Javob
P = πr : 2 + 2r ≈ 107,1 sm
Yoy uzunligi — aylananing choragi, unga ikki radius qo'shiladi - Deraza pastki qismi to'g'ri to'rtburchak (eni 100 sm, balandligi 130 sm), ustida esa yarim doira. Deraza romining (chegarasining) uzunligini toping (π ≈ 3,14).
Javob
P = 2 · 130 + 100 + πr ≈ 517 sm
Yarim doira ostidagi tomon chegaraga kirmaydi; yoy — aylananing yarmi, r = en : 2
Tipik xatolar va ularni tuzatish
«Aylananing uzunligi» bobidagi mavzular
Shu mavzu bo'yicha darsni bir necha daqiqada tayyorlang
DarsPilot sinfingiz natijalariga moslangan dars ssenariysi, doska rejasi va uch darajali ishchi varaqni tuzadi, qog'ozli testni telefon suratidan tekshiradi. Ro'yxatdan o'tish bepul.