Bepul boshlash

9-sinf geometriya · 5-bob: Uchburchak va aylanadagi metrik munosabatlar · 4-chorak

Aylanadagi proporsional kesmalar

9-sinf geometriya darsi uchun tayyor material: 45 daqiqalik dars ishlanmasi tuzilmasi va interfaol metodlar, «Aylana va doira» simulyatori bilan qadamma-qadam tushuntirish, javobli misollar va tipik xatolar.

Darslik: Geometriya 9, B. Xaydarov, E. Sariqov, A. Qo'chqorov, 2019 (4-nashr) — 138-bet

Asosiy formulalar

Pastdagi misollarda shu formulalar bilan yechim yo'li ko'rsatilgan.

Dars ishlanmasi: 45 daqiqalik tuzilma

Dars rejasi (konspekt) uchun tayyor tuzilma: DarsPilot dars ssenariysi shu bosqichlar bo'yicha quriladi; metodlar sinf natijalari va xonadagi jihozlarga (proyektor, elektron doska) qarab tanlanadi.

2 daq
Tashkiliy qism va motivatsiyaKun savoli / Muammoli vaziyat — hayotiy muammo bilan boshlash
5 daq
O'tgan mavzuni takrorlashOldingi mavzu «Berilgan ikkita kesmaga o'rta proporsional kesmani yasash»: Teskari test — berilgan javoblarga mos savollarni topish
3 daq
Uy vazifasini tekshirishJuftlikda o'zaro tekshirish — kalit masala bo'yicha juftliklar bir-birini tekshiradi
4 daq
Yangi mavzuga kirish va maqsadTaxmin qil va tekshir — natijani oldindan chamalash, keyin hisoblab solishtirish
12 daq
Yangi mavzuni birga o'rganish«Aylana va doira» simulyatori ekranda qadamma-qadam (pastdagi tushuntirish), so'ng CPA: aniq → tasviriy → abstrakt
13 daq
Mustahkamlash: yakka va juftlikdaDarajali mashqlar (tayanch → asosiy → ilg'or), Bar-model (chiziqli model) — masala shartini to'rtburchak bo'laklar bilan tasvirlash
4 daq
Tezkor tekshiruv (qog'ozsiz)Chiqish chiptasi — dars oxirida 1–3 savol
2 daq
Refleksiya va uy vazifasiSinkveyn — tushuncha haqida 5 qatorli qisqa xulosa. Uy vazifasi: darslik, 138-bet

Bu mavzu bo'yicha DarsPilot'da bosqichli diagnostik varaq tayyor: bitta masala 7 savolga bo'lingan (tushunish → model → hisoblash → talqin), har o'quvchiga darajasiga mos variant, qog'ozli javoblar telefon suratidan avtomatik tekshiriladi.

Doskada tushuntirish: «Aylana va doira» simulyatori

Tayyor ssenariy — har qadamda o'qituvchi aytadigan gap, simulyator unga mos o'zgaradi. Sonlarni kod hisoblaydi.

  1. Aylana — markaz O dan bir xil masofadagi nuqtalar; doira — aylana bilan chegaralangan tekislik qismi.
  2. Radius — markazni aylana nuqtasi bilan tutashtiradi: r = 4 sm.
  3. Diametr markazdan o'tadi va ikki radiusga teng: d = 8 sm.
  4. Vatar — aylananing ikki nuqtasini tutashtiruvchi kesma. Eng uzun vatar — diametr.
  5. Yoy — aylananing ikki nuqta orasidagi qismi; sektor — ikki radius va yoy bilan chegaralangan qism.
  6. Urinma — aylana bilan bitta umumiy nuqtaga ega to'g'ri chiziq; kesuvchi — ikkita.

Namuna misollar (javoblari bilan)

Misollar va javoblar kod bilan hisoblangan. DarsPilot'da har dars uchun shunday misollardan uch darajali ishchi varaq (PDF) va doska rejasi tayyorlanadi.

  1. Aylanadagi AB va CD vatarlar E nuqtada kesishadi: AE = 9 sm, EB = 4 sm, CE = 6 sm. ED ni toping.
    Javob

    ED = 6 sm
    Yechim: AE·EB = CE·ED → ED = 9·4/6

  2. Aylanadagi AB va CD vatarlar E nuqtada kesishadi: AE = 5 sm, EB = 8 sm, CE = 10 sm. ED ni toping.
    Javob

    ED = 4 sm
    Yechim: AE·EB = CE·ED → ED = 5·8/10

  3. M nuqtadan aylanaga MA urinma va kesuvchi o'tkazilgan: kesuvchi aylanani B va C nuqtalarda kesadi, MB = 4 sm, MC = 9 sm. MA ni toping.
    Javob

    MA = 6 sm
    Yechim: MA² = MB·MC = 4·9

  4. M nuqtadan aylanaga MA urinma va kesuvchi o'tkazilgan: kesuvchi aylanani B va C nuqtalarda kesadi, MB = 2 sm, MC = 18 sm. MA ni toping.
    Javob

    MA = 6 sm
    Yechim: MA² = MB·MC = 2·18

Tipik xatolar va ularni tuzatish

O'xshashlikda mos tomonlarni adashtiryapti (k ni teskari oladi) yoki yuzlar nisbati k² ekanini unutyaptiIkki shaklni yonma-yon chizib, mos tomonlarni bir xil rang bilan belgilash; k — kattasi : kichigi; yuz uchun k², perimetr uchun k.
Amal ma'nosini tushunmayapti (vaziyatga mos bo'lmagan amalni tanlayapti)Amal ma'nosini bar-model bilan takrorlash: “nega aynan shu amal?”
Tenglamadagi noma'lumni topishda bo'shliq bor (oldingi mavzu)Noma'lum qo'shiluvchi, ko'paytuvchi va bo'linuvchini topishga 4 ta tezkor misol.

«Uchburchak va aylanadagi metrik munosabatlar» bobidagi mavzular

← 9-sinf geometriya: barcha mavzular

Shu mavzu bo'yicha darsni bir necha daqiqada tayyorlang

DarsPilot sinfingiz natijalariga moslangan dars ssenariysi, doska rejasi va uch darajali ishchi varaqni tuzadi, qog'ozli testni telefon suratidan tekshiradi. Ro'yxatdan o'tish bepul.