9-sinf geometriya · 4-bob: Aylana uzunligi va doira yuzi · 3-chorak
Aylanaga tashqi chizilgan ko'pburchak
9-sinf geometriya darsi uchun tayyor material: 45 daqiqalik dars ishlanmasi tuzilmasi va interfaol metodlar, «Muntazam ko'pburchak va aylana» simulyatori bilan qadamma-qadam tushuntirish, javobli misollar.
Darslik: Geometriya 9, B. Xaydarov, E. Sariqov, A. Qo'chqorov, 2019 (4-nashr) — 106-bet
Asosiy formulalar
- Aylanaga tashqi chizilgan ko'pburchakto'rtburchakda AB + CD = BC + AD; uchburchakda r = S/p
Pastdagi misollarda shu formulalar bilan yechim yo'li ko'rsatilgan.
Dars ishlanmasi: 45 daqiqalik tuzilma
Dars rejasi (konspekt) uchun tayyor tuzilma: DarsPilot dars ssenariysi shu bosqichlar bo'yicha quriladi; metodlar sinf natijalari va xonadagi jihozlarga (proyektor, elektron doska) qarab tanlanadi.
Doskada tushuntirish: «Muntazam ko'pburchak va aylana» simulyatori
Tayyor ssenariy — har qadamda o'qituvchi aytadigan gap, simulyator unga mos o'zgaradi. Sonlarni kod hisoblaydi. Shu mavzuga yana: Aylana va doira, Burchaklar.
- To'rtburchak aylanaga tashqi chizilgan: har tomoni aylanaga urinadi. Aylana radiusi r = 4.
- Bir uchdan chiqqan ikki urinma kesma teng — rasmda ular bir xil rangda.
- Har tomon ikki kesmadan iborat. Qarama-qarshi tomonlar yig'indisi: a + c ≈ 16,12, b + d ≈ 16,12.
- Urinish nuqtasini suramiz: tomonlar o'zgaradi, lekin a + c ≈ 17,24 va b + d ≈ 17,24 yana teng.
- Xulosa: to'rtburchakka aylana ichki chizish mumkin bo'lsa, qarama-qarshi tomonlar yig'indilari teng.
Namuna misollar (javoblari bilan)
Misollar va javoblar kod bilan hisoblangan. DarsPilot'da har dars uchun shunday misollardan uch darajali ishchi varaq (PDF) va doska rejasi tayyorlanadi.
- Tomonlari 3, 4 va 5 sm bo'lgan uchburchakka ichki chizilgan aylana radiusini toping.
Javob
r = 1 sm
Yechim: p = 6, S = √(p(p − a)(p − b)(p − c)) = 6, r = S/p = 6/6 - Tomonlari 13, 14 va 15 sm bo'lgan uchburchakka ichki chizilgan aylana radiusini toping.
Javob
r = 4 sm
Yechim: p = 21, S = √(p(p − a)(p − b)(p − c)) = 84, r = S/p = 84/21 - Tomonlari 5, 12 va 13 sm bo'lgan uchburchakka ichki chizilgan aylana radiusini toping.
Javob
r = 2 sm
Yechim: p = 15, S = √(p(p − a)(p − b)(p − c)) = 30, r = S/p = 30/15 - Aylanaga tashqi chizilgan ABCD to'rtburchakda AB = 5 sm, BC = 4 sm, CD = 7 sm. AD ni toping.
Javob
AD = 8 sm
Yechim: tashqi chizilgan to'rtburchakda AB + CD = BC + AD → AD = 5 + 7 − 4
«Aylana uzunligi va doira yuzi» bobidagi mavzular
- Aylanaga ichki chizilgan ko'pburchak
- Aylanaga tashqi chizilgan ko'pburchak
- Muntazam ko'pburchaklar
- Muntazam ko'pburchakka ichki va tashqi chizilgan aylanalar
- Muntazam ko'pburchakning tomoni bilan tashqi va ichki chizilgan aylanalar radiuslari orasidagi bog'lanish
- Aylana uzunligi
- Aylana yoyi uzunligi. Burchakning radian o'lchovi
- Doira yuzi
- Doira bo'laklari yuzi
Shu mavzu bo'yicha darsni bir necha daqiqada tayyorlang
DarsPilot sinfingiz natijalariga moslangan dars ssenariysi, doska rejasi va uch darajali ishchi varaqni tuzadi, qog'ozli testni telefon suratidan tekshiradi. Ro'yxatdan o'tish bepul.