9-sinf geometriya · 4-bob: Aylana uzunligi va doira yuzi · 3-chorak
Aylana uzunligi
9-sinf geometriya darsi uchun tayyor material: 45 daqiqalik dars ishlanmasi tuzilmasi va interfaol metodlar, «Aylana va doira» simulyatori bilan qadamma-qadam tushuntirish, javobli misollar.
Darslik: Geometriya 9, B. Xaydarov, E. Sariqov, A. Qo'chqorov, 2019 (4-nashr) — 116-bet
Asosiy formulalar
- Aylana uzunligiC = 2πR
Pastdagi misollarda shu formulalar bilan yechim yo'li ko'rsatilgan.
Dars ishlanmasi: 45 daqiqalik tuzilma
Dars rejasi (konspekt) uchun tayyor tuzilma: DarsPilot dars ssenariysi shu bosqichlar bo'yicha quriladi; metodlar sinf natijalari va xonadagi jihozlarga (proyektor, elektron doska) qarab tanlanadi.
Doskada tushuntirish: «Aylana va doira» simulyatori
Tayyor ssenariy — har qadamda o'qituvchi aytadigan gap, simulyator unga mos o'zgaradi. Sonlarni kod hisoblaydi. Shu mavzuga yana: Muntazam ko'pburchak va aylana.
- Aylana uzunligini qanday o'lchaymiz? Doirani to'g'ri chiziq bo'ylab bir marta to'liq dumalatamiz.
- Dumalatdik: qolgan iz uzunligi — aylana uzunligi.
- Izga diametrni (8 sm) qo'yib chiqamiz: uch marta va yana ozgina — taxminan 3,14 marta.
- Bu son π (pi) deyiladi: C = π · d ≈ 3,14 · 8 = 25,12 sm.
- Radius orqali: C = 2 · π · r ≈ 2 · 3,14 · 4 = 25,12 sm.
Namuna misollar (javoblari bilan)
Misollar va javoblar kod bilan hisoblangan. DarsPilot'da har dars uchun shunday misollardan uch darajali ishchi varaq (PDF) va doska rejasi tayyorlanadi.
- Radiusi 12 sm bo'lgan aylana uzunligini toping.
Javob
C = 24π sm ≈ 75,4 sm
Yechim: C = 2π·12 - Diametri 7 sm bo'lgan aylana uzunligini toping.
Javob
C = 7π sm ≈ 22 sm
Yechim: C = πd = π·7 - Aylana uzunligi 18π sm. Uning radiusini toping.
Javob
R = 9 sm
Yechim: 2πR = 18π → R = 18/2 - Radiusi 5 sm bo'lgan aylana uzunligini toping.
Javob
C = 10π sm ≈ 31,4 sm
Yechim: C = 2π·5
«Aylana uzunligi va doira yuzi» bobidagi mavzular
- Aylanaga ichki chizilgan ko'pburchak
- Aylanaga tashqi chizilgan ko'pburchak
- Muntazam ko'pburchaklar
- Muntazam ko'pburchakka ichki va tashqi chizilgan aylanalar
- Muntazam ko'pburchakning tomoni bilan tashqi va ichki chizilgan aylanalar radiuslari orasidagi bog'lanish
- Aylana uzunligi
- Aylana yoyi uzunligi. Burchakning radian o'lchovi
- Doira yuzi
- Doira bo'laklari yuzi
Shu mavzu bo'yicha darsni bir necha daqiqada tayyorlang
DarsPilot sinfingiz natijalariga moslangan dars ssenariysi, doska rejasi va uch darajali ishchi varaqni tuzadi, qog'ozli testni telefon suratidan tekshiradi. Ro'yxatdan o'tish bepul.