9-sinf geometriya · 4-bob: Aylana uzunligi va doira yuzi · 3-chorak
Aylanaga ichki chizilgan ko'pburchak
9-sinf geometriya darsi uchun tayyor material: 45 daqiqalik dars ishlanmasi tuzilmasi va interfaol metodlar, «Muntazam ko'pburchak va aylana» simulyatori bilan qadamma-qadam tushuntirish, javobli misollar.
Darslik: Geometriya 9, B. Xaydarov, E. Sariqov, A. Qo'chqorov, 2019 (4-nashr) — 104-bet
Asosiy formulalar
- Aylanaga ichki chizilgan ko'pburchakto'rtburchakda ∠A + ∠C = ∠B + ∠D = 180°; to'g'ri burchakli uchburchakda R = c/2
Pastdagi misollarda shu formulalar bilan yechim yo'li ko'rsatilgan.
Dars ishlanmasi: 45 daqiqalik tuzilma
Dars rejasi (konspekt) uchun tayyor tuzilma: DarsPilot dars ssenariysi shu bosqichlar bo'yicha quriladi; metodlar sinf natijalari va xonadagi jihozlarga (proyektor, elektron doska) qarab tanlanadi.
Doskada tushuntirish: «Muntazam ko'pburchak va aylana» simulyatori
Tayyor ssenariy — har qadamda o'qituvchi aytadigan gap, simulyator unga mos o'zgaradi. Sonlarni kod hisoblaydi. Shu mavzuga yana: Aylana va doira, Burchaklar.
- To'rtburchakning to'rtala uchi aylanada — u aylanaga ichki chizilgan. Burchaklari: A = 100°, C = 80°.
- Qarama-qarshi burchaklarni qo'shamiz: A + C = 180°, B + D = 180°.
- Nega? A burchak BCD yoyiga tiralgan — u yoyning yarmi; C esa DAB yoyiga. Ikki yoy jami 360°, yarmi 180°.
- B uchini suramiz: A = 80°, C = 100°, yig'indisi yana 180°.
- Xulosa: aylanaga faqat qarama-qarshi burchaklari yig'indisi 180° bo'lgan to'rtburchakni ichki chizish mumkin.
Namuna misollar (javoblari bilan)
Misollar va javoblar kod bilan hisoblangan. DarsPilot'da har dars uchun shunday misollardan uch darajali ishchi varaq (PDF) va doska rejasi tayyorlanadi.
- Aylanaga ichki chizilgan ABCD to'rtburchakda ∠A = 70°. ∠C ni toping.
Javob
∠C = 110°
Yechim: ichki chizilgan to'rtburchakda qarama-qarshi burchaklar yig'indisi 180°: ∠C = 180° − 70° - Aylanaga ichki chizilgan ABCD to'rtburchakda ∠A = 125°. ∠C ni toping.
Javob
∠C = 55°
Yechim: ichki chizilgan to'rtburchakda qarama-qarshi burchaklar yig'indisi 180°: ∠C = 180° − 125° - Katetlari 10 sm va 24 sm bo'lgan to'g'ri burchakli uchburchakka tashqi chizilgan aylana radiusini toping.
Javob
R = 13 sm
Yechim: gipotenuza c = √(10² + 24²) = 26 — u diametr, R = c/2 - Katetlari 6 sm va 8 sm bo'lgan to'g'ri burchakli uchburchakka tashqi chizilgan aylana radiusini toping.
Javob
R = 5 sm
Yechim: gipotenuza c = √(6² + 8²) = 10 — u diametr, R = c/2
«Aylana uzunligi va doira yuzi» bobidagi mavzular
- Aylanaga ichki chizilgan ko'pburchak
- Aylanaga tashqi chizilgan ko'pburchak
- Muntazam ko'pburchaklar
- Muntazam ko'pburchakka ichki va tashqi chizilgan aylanalar
- Muntazam ko'pburchakning tomoni bilan tashqi va ichki chizilgan aylanalar radiuslari orasidagi bog'lanish
- Aylana uzunligi
- Aylana yoyi uzunligi. Burchakning radian o'lchovi
- Doira yuzi
- Doira bo'laklari yuzi
Shu mavzu bo'yicha darsni bir necha daqiqada tayyorlang
DarsPilot sinfingiz natijalariga moslangan dars ssenariysi, doska rejasi va uch darajali ishchi varaqni tuzadi, qog'ozli testni telefon suratidan tekshiradi. Ro'yxatdan o'tish bepul.