6-sinf matematika · 8-bob: Aylananing uzunligi · 3-chorak
Yarim va chorak doira yuzi
6-sinf matematika darsi uchun tayyor material: 45 daqiqalik dars ishlanmasi tuzilmasi va interfaol metodlar, «Aylana va doira» simulyatori bilan qadamma-qadam tushuntirish, javobli misollar va tipik xatolar.
Darslik: AHA! Matematika. 6-sinf (I–II qism), Novda Edutainment, 2025
Dars ishlanmasi: 45 daqiqalik tuzilma
Dars rejasi (konspekt) uchun tayyor tuzilma: DarsPilot dars ssenariysi shu bosqichlar bo'yicha quriladi; metodlar sinf natijalari va xonadagi jihozlarga (proyektor, elektron doska) qarab tanlanadi.
Bu mavzu bo'yicha DarsPilot'da bosqichli diagnostik varaq tayyor: bitta masala 7 savolga bo'lingan (tushunish → model → hisoblash → talqin), har o'quvchiga darajasiga mos variant, qog'ozli javoblar telefon suratidan avtomatik tekshiriladi.
Doskada tushuntirish: «Aylana va doira» simulyatori
Tayyor ssenariy — har qadamda o'qituvchi aytadigan gap, simulyator unga mos o'zgaradi. Sonlarni kod hisoblaydi. Shu mavzuga yana: Shakllar yuzi.
- Butun doira yuzi: S = π · r² ≈ 3,14 · 4² = 50,24 sm².
- Yarim doira — uning yarmi: 50,24 : 2 = 25,12 sm².
- Chorak doira — to'rtdan biri: 50,24 : 4 = 12,56 sm².
- Radiusni ikki marta oshirsak, yuz to'rt marta oshadi: 200,96 : 4 = 50,24 sm².
Namuna misollar (javoblari bilan)
Misollar va javoblar kod bilan hisoblangan. DarsPilot'da har dars uchun shunday misollardan uch darajali ishchi varaq (PDF) va doska rejasi tayyorlanadi.
- Yarim doira shaklidagi ayvonning radiusi 2 m. Uning yuzini toping (π ≈ 3,14).
Javob
S = πr² : 2 ≈ 6,28 m²
Yarim doira yuzi — butun doira yuzining yarmi - Chorak doira shaklidagi gulzorning radiusi 6 m. Uning yuzini toping (π ≈ 3,14).
Javob
S = πr² : 4 ≈ 28,26 m²
Chorak doira yuzi — butun doira yuzining choragi - Deraza pastki qismi to'g'ri to'rtburchak (eni 100 sm, balandligi 110 sm), ustida esa yarim doira. Deraza oynasining yuzini toping (π ≈ 3,14).
Javob
S = 100 · 110 + πr² : 2 ≈ 14925 sm²
Shaklni to'g'ri to'rtburchak va yarim doiraga ajrating; yarim doira radiusi r = en : 2
Tipik xatolar va ularni tuzatish
«Aylananing uzunligi» bobidagi mavzular
Shu mavzu bo'yicha darsni bir necha daqiqada tayyorlang
DarsPilot sinfingiz natijalariga moslangan dars ssenariysi, doska rejasi va uch darajali ishchi varaqni tuzadi, qog'ozli testni telefon suratidan tekshiradi. Ro'yxatdan o'tish bepul.