Matematika · 8–10-sinf
Geometrik almashtirishlar — interaktiv simulyator
O'q va markaziy simmetriya, burish, parallel ko'chirish, gomotetiya va o'xshashlik: uchlarini sudrab shaklni o'zgartirish, tasvir va mos nuqtalar, koordinatali qoida; harakat masofani saqlaydi, gomotetiyada perimetr |k|, yuza k² marta o'zgaradi; uchburchaklar o'xshashligi alomatlari.
Doskada qadamma-qadam tushuntirish
Namuna: «Ko'pburchaklarning o'xshashligi» (9-sinf). «Tushuntirish» rejimida o'qituvchi ← → tugmalari yoki pult bilan qadamlarni almashtiradi — simulyator har gapga mos o'zgaradi:
- ABC va A₁B₁C₁ uchburchaklar o'xshash: ikkinchisi birinchisini 2 marta kattalashtirib, 90° ga burib hosil qilingan.
- Mos burchaklar teng: 90°, 34°, 56° — ikkala uchburchakda bir xil.
- Mos tomonlar proporsional: AB = 3, A₁B₁ = 6, nisbati 2.
- Perimetrlar nisbati 2, yuzalar nisbati 4 — o'xshashlik koeffitsientining kvadrati.
- Koeffitsientni o'zgartiramiz: k = 1,5, yuzalar nisbati 2,25.
Tushuntirish rejimi
Har qadamda o'qituvchi aytadigan 1–2 gap va simulyatorning mos holati. Matn sinfning orqa partasidan ham o'qiladigan kattalikda, sonlar avtomatik hisoblanadi.
Tajriba rejimi
O'quvchilar elektron doskada yoki telefonda qiymatlarni o'zlari o'zgartiradi, sudraydi va qonuniyatni o'zlari kashf qiladi — PhET uslubidagi faol o'rganish.
Qaysi mavzularda ishlatiladi
DarsPilot dars mavzusiga mos simulyatorni o‘zi tanlaydi. «Geometrik almashtirishlar» quyidagi mavzularda ishlatiladi:
9-sinf geometriya
- Ko'pburchaklarning o'xshashligi
- O'xshash uchburchaklar va ularning xossalari
- Uchburchaklar o'xshashligining birinchi alomati
- Uchburchaklar o'xshashligining ikkinchi alomati
- Uchburchaklar o'xshashligining uchinchi alomati
- To'g'ri burchakli uchburchaklarning o'xshashlik alomatlari
- O'xshashlik alomatlarining isbotlashga doir masalalarga tatbiqlari
- Tekislikda geometrik almashtirishlar. Harakat va parallel ko'chirish
- O'qqa nisbatan simmetriya
- Markaziy simmetriya va burish
- Geometrik shakllarning o'xshashligi
- O'xshash ko'pburchaklarning xossalari
- Gomotetiya va o'xshashlik
Har dars mavzusiga tayyor simulyator
DarsPilot'da simulyator dars ssenariysiga o'zi qo'shiladi: mavzu ochilganda mos model tanlanadi va shu mavzu uchun tushuntirish tayyorlanadi. Ro'yxatdan o'tish bepul.