9-sinf geometriya · 2-bob: Geometrik almashtirishlar va o'xshashlik · 1-chorak
Gomotetiya va o'xshashlik
9-sinf geometriya darsi uchun tayyor material: 45 daqiqalik dars ishlanmasi tuzilmasi va interfaol metodlar, «Geometrik almashtirishlar» simulyatori bilan qadamma-qadam tushuntirish, javobli misollar va tipik xatolar.
Darslik: Geometriya 9, B. Xaydarov, E. Sariqov, A. Qo'chqorov, 2019 (4-nashr) — 62-bet
Asosiy formulalar
- Gomotetiya(x; y) → (kx; ky); kesmalar |k| marta, yuzlar k² marta
Pastdagi misollarda shu formulalar bilan yechim yo'li ko'rsatilgan.
Dars ishlanmasi: 45 daqiqalik tuzilma
Dars rejasi (konspekt) uchun tayyor tuzilma: DarsPilot dars ssenariysi shu bosqichlar bo'yicha quriladi; metodlar sinf natijalari va xonadagi jihozlarga (proyektor, elektron doska) qarab tanlanadi.
Bu mavzu bo'yicha DarsPilot'da bosqichli diagnostik varaq tayyor: bitta masala 7 savolga bo'lingan (tushunish → model → hisoblash → talqin), har o'quvchiga darajasiga mos variant, qog'ozli javoblar telefon suratidan avtomatik tekshiriladi.
Doskada tushuntirish: «Geometrik almashtirishlar» simulyatori
Tayyor ssenariy — har qadamda o'qituvchi aytadigan gap, simulyator unga mos o'zgaradi. Sonlarni kod hisoblaydi.
- Gomotetiya: O markazdan har bir nuqtagacha masofa k = 2 marta o'zgaradi.
- O dan A orqali nur o'tkazamiz va OA₁ = 2 · OA qo'yamiz; B va C uchun ham shunday.
- Tasvir asl shaklga o'xshash: perimetr 2 marta, yuza 4 marta katta (3 → 12).
- k manfiy bo'lsa, tasvir markazning narigi tomonida hosil bo'ladi: k = −1.
- k = 0,5 — shakl kichrayadi: tomonlar 0,5 marta, yuza 0,25 marta.
- Koordinatalarda gomotetiya qoidasi: (x; y) → (0,5x − 1; 0,5y − 0,5).
Namuna misollar (javoblari bilan)
Misollar va javoblar kod bilan hisoblangan. DarsPilot'da har dars uchun shunday misollardan uch darajali ishchi varaq (PDF) va doska rejasi tayyorlanadi.
- A(−4; 6) nuqtaning O(0; 0) markazli, k = 1/2 gomotetiyadagi obrazini toping.
Javob
A₁(−2; 3)
Yechim: (x; y) → (kx; ky) - A(2; 1) nuqtaning O(0; 0) markazli, k = −2 gomotetiyadagi obrazini toping.
Javob
A₁(−4; −2)
Yechim: (x; y) → (kx; ky) - Uzunligi 4 sm bo'lgan kesma k = 3 gomotetiyada qanday kesmaga o'tadi?
Javob
12 sm
Yechim: kesmalar |k| marta o'zgaradi - A(3; −1) nuqtaning O(0; 0) markazli, k = 3 gomotetiyadagi obrazini toping.
Javob
A₁(9; −3)
Yechim: (x; y) → (kx; ky)
Tipik xatolar va ularni tuzatish
«Geometrik almashtirishlar va o'xshashlik» bobidagi mavzular
- Ko'pburchaklarning o'xshashligi
- O'xshash uchburchaklar va ularning xossalari
- Uchburchaklar o'xshashligining birinchi alomati
- Uchburchaklar o'xshashligining ikkinchi alomati
- Uchburchaklar o'xshashligining uchinchi alomati
- To'g'ri burchakli uchburchaklarning o'xshashlik alomatlari
- O'xshashlik alomatlarining isbotlashga doir masalalarga tatbiqlari
- Tekislikda geometrik almashtirishlar. Harakat va parallel ko'chirish
- O'qqa nisbatan simmetriya
- Markaziy simmetriya va burish
- Geometrik shakllarning o'xshashligi
- O'xshash ko'pburchaklarning xossalari
- Gomotetiya va o'xshashlik
Shu mavzu bo'yicha darsni bir necha daqiqada tayyorlang
DarsPilot sinfingiz natijalariga moslangan dars ssenariysi, doska rejasi va uch darajali ishchi varaqni tuzadi, qog'ozli testni telefon suratidan tekshiradi. Ro'yxatdan o'tish bepul.