9-sinf geometriya · 2-bob: Geometrik almashtirishlar va o'xshashlik · 1-chorak
O'qqa nisbatan simmetriya
9-sinf geometriya darsi uchun tayyor material: 45 daqiqalik dars ishlanmasi tuzilmasi va interfaol metodlar, «Geometrik almashtirishlar» simulyatori bilan qadamma-qadam tushuntirish, javobli misollar va tipik xatolar.
Darslik: Geometriya 9, B. Xaydarov, E. Sariqov, A. Qo'chqorov, 2019 (4-nashr) — 50-bet
Asosiy formulalar
- O'qqa nisbatan simmetriyaOx: (x; y) → (x; −y), Oy: (x; y) → (−x; y), y = x: (x; y) → (y; x)
Pastdagi misollarda shu formulalar bilan yechim yo'li ko'rsatilgan.
Dars ishlanmasi: 45 daqiqalik tuzilma
Dars rejasi (konspekt) uchun tayyor tuzilma: DarsPilot dars ssenariysi shu bosqichlar bo'yicha quriladi; metodlar sinf natijalari va xonadagi jihozlarga (proyektor, elektron doska) qarab tanlanadi.
Doskada tushuntirish: «Geometrik almashtirishlar» simulyatori
Tayyor ssenariy — har qadamda o'qituvchi aytadigan gap, simulyator unga mos o'zgaradi. Sonlarni kod hisoblaydi. Shu mavzuga yana: Nisbat va me'yor, Tasma model (matnli masalalar).
- ABC uchburchak va Oy o'qi berilgan. Har bir nuqtani o'qqa nisbatan aks ettiramiz.
- Har bir uchdan o'qqa perpendikulyar tushirib, narigi tomonda shuncha masofa qo'yamiz — tasvir tayyor.
- Koordinatalarda: A(1; 1) → A₁(−1; 1). Qoida: (x; y) → (−x; y).
- Tasvir asl shaklga teng — masofalar saqlanadi, lekin aylanish yo'nalishi o'zgaradi (teskari).
- O'qni almashtiramiz — endi Ox o'qi. Qoida: (x; y) → (x; −y).
- y = x to'g'ri chizig'iga nisbatan: (x; y) → (y; x).
Namuna misollar (javoblari bilan)
Misollar va javoblar kod bilan hisoblangan. DarsPilot'da har dars uchun shunday misollardan uch darajali ishchi varaq (PDF) va doska rejasi tayyorlanadi.
- A(4; 7) nuqtaga Oy o'qiga nisbatan simmetrik nuqtani toping.
Javob
A₁(−4; 7)
Yechim: (x; y) → (−x; y) - A(−2; 5) nuqtaga y = x to'g'ri chiziqqa nisbatan simmetrik nuqtani toping.
Javob
A₁(5; −2)
Yechim: (x; y) → (y; x) - A(3; −2) nuqtaga Ox o'qiga nisbatan simmetrik nuqtani toping.
Javob
A₁(3; 2)
Yechim: (x; y) → (x; −y) - A(3; −2) nuqtaga Oy o'qiga nisbatan simmetrik nuqtani toping.
Javob
A₁(−3; −2)
Yechim: (x; y) → (−x; y)
Tipik xatolar va ularni tuzatish
«Geometrik almashtirishlar va o'xshashlik» bobidagi mavzular
- Ko'pburchaklarning o'xshashligi
- O'xshash uchburchaklar va ularning xossalari
- Uchburchaklar o'xshashligining birinchi alomati
- Uchburchaklar o'xshashligining ikkinchi alomati
- Uchburchaklar o'xshashligining uchinchi alomati
- To'g'ri burchakli uchburchaklarning o'xshashlik alomatlari
- O'xshashlik alomatlarining isbotlashga doir masalalarga tatbiqlari
- Tekislikda geometrik almashtirishlar. Harakat va parallel ko'chirish
- O'qqa nisbatan simmetriya
- Markaziy simmetriya va burish
- Geometrik shakllarning o'xshashligi
- O'xshash ko'pburchaklarning xossalari
- Gomotetiya va o'xshashlik
Shu mavzu bo'yicha darsni bir necha daqiqada tayyorlang
DarsPilot sinfingiz natijalariga moslangan dars ssenariysi, doska rejasi va uch darajali ishchi varaqni tuzadi, qog'ozli testni telefon suratidan tekshiradi. Ro'yxatdan o'tish bepul.