9-sinf geometriya · 2-bob: Geometrik almashtirishlar va o'xshashlik · 1-chorak
Markaziy simmetriya va burish
9-sinf geometriya darsi uchun tayyor material: 45 daqiqalik dars ishlanmasi tuzilmasi va interfaol metodlar, «Geometrik almashtirishlar» simulyatori bilan qadamma-qadam tushuntirish, javobli misollar.
Darslik: Geometriya 9, B. Xaydarov, E. Sariqov, A. Qo'chqorov, 2019 (4-nashr) — 52-bet
Asosiy formulalar
- Markaziy simmetriyaM(a; b) ga nisbatan: (x; y) → (2a − x; 2b − y); O ga nisbatan: (−x; −y)
- BurishO atrofida 90°: (x; y) → (−y; x)
Pastdagi misollarda shu formulalar bilan yechim yo'li ko'rsatilgan.
Dars ishlanmasi: 45 daqiqalik tuzilma
Dars rejasi (konspekt) uchun tayyor tuzilma: DarsPilot dars ssenariysi shu bosqichlar bo'yicha quriladi; metodlar sinf natijalari va xonadagi jihozlarga (proyektor, elektron doska) qarab tanlanadi.
Doskada tushuntirish: «Geometrik almashtirishlar» simulyatori
Tayyor ssenariy — har qadamda o'qituvchi aytadigan gap, simulyator unga mos o'zgaradi. Sonlarni kod hisoblaydi.
- Markaziy simmetriya: har bir nuqta O markaz orqali o'tib, narigi tomonda shuncha masofada aks etadi.
- O — har bir AA₁ kesmaning o'rtasi. Tasvir hosil bo'ldi.
- Koordinatalarda: A(1; 1) → A₁(−1; −1), qoida (x; y) → (−x; −y).
- Burish: shaklni O markaz atrofida 90° ga buramiz (soat miliga teskari).
- 180° ga burish — markaziy simmetriyaning o'zi: qoida (x; y) → (−x; −y).
- Simmetriya ham, burish ham — harakat: masofalar saqlanadi, yuza 3.
Namuna misollar (javoblari bilan)
Misollar va javoblar kod bilan hisoblangan. DarsPilot'da har dars uchun shunday misollardan uch darajali ishchi varaq (PDF) va doska rejasi tayyorlanadi.
- A(2; 7) nuqtaga M(−1; 3) nuqtaga nisbatan simmetrik nuqtani toping.
Javob
A₁(−4; −1)
Yechim: M — AA₁ kesmaning o'rtasi: x₁ = 2·(−1) − 2, y₁ = 2·3 − 7 - A(−5; 0) nuqtani O(0; 0) atrofida 180° ga soat mili yo'nalishiga teskari buring.
Javob
A₁(5; 0)
Yechim: (x; y) → (−x; −y) - A(3; −2) nuqtaga M(1; 1) nuqtaga nisbatan simmetrik nuqtani toping.
Javob
A₁(−1; 4)
Yechim: M — AA₁ kesmaning o'rtasi: x₁ = 2·1 − 3, y₁ = 2·1 − (−2) - A(2; −3) nuqtani O(0; 0) atrofida 180° ga soat mili yo'nalishiga teskari buring.
Javob
A₁(−2; 3)
Yechim: (x; y) → (−x; −y)
«Geometrik almashtirishlar va o'xshashlik» bobidagi mavzular
- Ko'pburchaklarning o'xshashligi
- O'xshash uchburchaklar va ularning xossalari
- Uchburchaklar o'xshashligining birinchi alomati
- Uchburchaklar o'xshashligining ikkinchi alomati
- Uchburchaklar o'xshashligining uchinchi alomati
- To'g'ri burchakli uchburchaklarning o'xshashlik alomatlari
- O'xshashlik alomatlarining isbotlashga doir masalalarga tatbiqlari
- Tekislikda geometrik almashtirishlar. Harakat va parallel ko'chirish
- O'qqa nisbatan simmetriya
- Markaziy simmetriya va burish
- Geometrik shakllarning o'xshashligi
- O'xshash ko'pburchaklarning xossalari
- Gomotetiya va o'xshashlik
Shu mavzu bo'yicha darsni bir necha daqiqada tayyorlang
DarsPilot sinfingiz natijalariga moslangan dars ssenariysi, doska rejasi va uch darajali ishchi varaqni tuzadi, qog'ozli testni telefon suratidan tekshiradi. Ro'yxatdan o'tish bepul.