9-sinf geometriya · 3-bob: Uchburchak tomonlari va burchaklari orasidagi munosabatlar · 2-chorak
Uchburchak yuzini burchak sinusi yordamida hisoblash
9-sinf geometriya darsi uchun tayyor material: 45 daqiqalik dars ishlanmasi tuzilmasi va interfaol metodlar, «Sinuslar va kosinuslar teoremalari» simulyatori bilan qadamma-qadam tushuntirish, javobli misollar va tipik xatolar.
Darslik: Geometriya 9, B. Xaydarov, E. Sariqov, A. Qo'chqorov, 2019 (4-nashr) — 82-bet
Asosiy formulalar
- Uchburchak yuziS = 1/2·ab·sin γ
Pastdagi misollarda shu formulalar bilan yechim yo'li ko'rsatilgan.
Dars ishlanmasi: 45 daqiqalik tuzilma
Dars rejasi (konspekt) uchun tayyor tuzilma: DarsPilot dars ssenariysi shu bosqichlar bo'yicha quriladi; metodlar sinf natijalari va xonadagi jihozlarga (proyektor, elektron doska) qarab tanlanadi.
Bu mavzu bo'yicha DarsPilot'da bosqichli diagnostik varaq tayyor: bitta masala 7 savolga bo'lingan (tushunish → model → hisoblash → talqin), har o'quvchiga darajasiga mos variant, qog'ozli javoblar telefon suratidan avtomatik tekshiriladi.
Doskada tushuntirish: «Sinuslar va kosinuslar teoremalari» simulyatori
Tayyor ssenariy — har qadamda o'qituvchi aytadigan gap, simulyator unga mos o'zgaradi. Sonlarni kod hisoblaydi. Shu mavzuga yana: Trigonometriya, Pifagor teoremasi.
- Uchburchakning ikki tomoni a = 8, b = 6 va ular orasidagi burchak C = 30°. Yuzini qanday topamiz?
- Yuz — asos va balandlik ko'paytmasining yarmi. Balandlik b tomondan: h = b · sin C = 3.
- Demak S = ½ · a · b · sin C = 12. Balandlikni o'lchash shart emas — burchak yetadi.
- C = 90° da sin C = 1: balandlik eng katta, yuz ham eng katta — 24.
- C = 150° da sin C = 1/2, yuz yana 12: C va 180° − C burchaklarning sinuslari teng.
Namuna misollar (javoblari bilan)
Misollar va javoblar kod bilan hisoblangan. DarsPilot'da har dars uchun shunday misollardan uch darajali ishchi varaq (PDF) va doska rejasi tayyorlanadi.
- Uchburchakning ikki tomoni 6 sm va 6 sm, ular orasidagi burchak 60°. Uchburchak yuzini toping.
Javob
S = 9√3 sm² ≈ 15,6 sm²
Yechim: S = 1/2·6·6·sin 60° = 18·√3/2 = 9√3 - Uchburchakning ikki tomoni 8 sm va 5 sm, ular orasidagi burchak 30°. Uchburchak yuzini toping.
Javob
S = 10 sm²
Yechim: S = 1/2·8·5·sin 30° = 20·1/2 = 10 - Uchburchakning ikki tomoni 4 sm va 7 sm, ular orasidagi burchak 90°. Uchburchak yuzini toping.
Javob
S = 14 sm²
Yechim: S = 1/2·4·7·sin 90° = 14·1 = 14 - Uchburchakning ikki tomoni 6 sm va 10 sm, ular orasidagi burchak 150°. Uchburchak yuzini toping.
Javob
S = 15 sm²
Yechim: S = 1/2·6·10·sin 150° = 30·1/2 = 15
Tipik xatolar va ularni tuzatish
«Uchburchak tomonlari va burchaklari orasidagi munosabatlar» bobidagi mavzular
- 0° dan 180° gacha bo'lgan burchakning sinusi, kosinusi, tangensi va koptangensi
- Uchburchak yuzini burchak sinusi yordamida hisoblash
- Sinuslar teoremasi
- Kosinuslar teoremasi
- Sinuslar va kosinuslar teoremalarining ba'zi tatbiqlari
- Ikki vektor orasidagi burchak va ularning skalar ko'paytmasi
- Uchburchaklarni yechish
Shu mavzu bo'yicha darsni bir necha daqiqada tayyorlang
DarsPilot sinfingiz natijalariga moslangan dars ssenariysi, doska rejasi va uch darajali ishchi varaqni tuzadi, qog'ozli testni telefon suratidan tekshiradi. Ro'yxatdan o'tish bepul.