Bepul boshlash

9-sinf geometriya · 3-bob: Uchburchak tomonlari va burchaklari orasidagi munosabatlar · 2-chorak

Sinuslar teoremasi

9-sinf geometriya darsi uchun tayyor material: 45 daqiqalik dars ishlanmasi tuzilmasi va interfaol metodlar, «Sinuslar va kosinuslar teoremalari» simulyatori bilan qadamma-qadam tushuntirish, javobli misollar va tipik xatolar.

Darslik: Geometriya 9, B. Xaydarov, E. Sariqov, A. Qo'chqorov, 2019 (4-nashr) — 84-bet

Asosiy formulalar

Pastdagi misollarda shu formulalar bilan yechim yo'li ko'rsatilgan.

Dars ishlanmasi: 45 daqiqalik tuzilma

Dars rejasi (konspekt) uchun tayyor tuzilma: DarsPilot dars ssenariysi shu bosqichlar bo'yicha quriladi; metodlar sinf natijalari va xonadagi jihozlarga (proyektor, elektron doska) qarab tanlanadi.

2 daq
Tashkiliy qism va motivatsiya“Nimasi ortiqcha?” — 4 ob'ektdan birini ortiqcha deb asoslash
5 daq
O'tgan mavzuni takrorlashOldingi mavzu «Uchburchak yuzini burchak sinusi yordamida hisoblash»: Blits-so'rov — tezkor qisqa savollar zanjiri
3 daq
Uy vazifasini tekshirishJuftlikda o'zaro tekshirish — kalit masala bo'yicha juftliklar bir-birini tekshiradi
4 daq
Yangi mavzuga kirish va maqsadTaxmin qil va tekshir — natijani oldindan chamalash, keyin hisoblab solishtirish
12 daq
Yangi mavzuni birga o'rganish«Sinuslar va kosinuslar teoremalari» simulyatori ekranda qadamma-qadam (pastdagi tushuntirish), so'ng Insert
13 daq
Mustahkamlash: yakka va juftlikdaDarajali mashqlar (tayanch → asosiy → ilg'or), Bar-model (chiziqli model) — masala shartini to'rtburchak bo'laklar bilan tasvirlash
4 daq
Tezkor tekshiruv (qog'ozsiz)Chiqish chiptasi — dars oxirida 1–3 savol
2 daq
Refleksiya va uy vazifasiSinkveyn — tushuncha haqida 5 qatorli qisqa xulosa. Uy vazifasi: darslik, 84-bet

Bu mavzu bo'yicha DarsPilot'da bosqichli diagnostik varaq tayyor: bitta masala 7 savolga bo'lingan (tushunish → model → hisoblash → talqin), har o'quvchiga darajasiga mos variant, qog'ozli javoblar telefon suratidan avtomatik tekshiriladi.

Doskada tushuntirish: «Sinuslar va kosinuslar teoremalari» simulyatori

Tayyor ssenariy — har qadamda o'qituvchi aytadigan gap, simulyator unga mos o'zgaradi. Sonlarni kod hisoblaydi. Shu mavzuga yana: Trigonometriya, Pifagor teoremasi.

  1. Uchburchak aylanaga ichki chizilgan, radius R = 5. A burchak 30°, qarshisidagi tomon a = 5.
  2. A uchini aylana bo'ylab suramiz: B va C o'zgaradi, A esa 30° bo'lib qoladi — ikkalasi bitta yoyga tiralgan.
  3. B dan diametr o'tkazamiz: BD = 2R = 10. D burchak ham 30°, C dagi burchak esa 90° — diametrga tiralgan.
  4. To'g'ri burchakli BCD da: a = BD · sin D = 2R · sin A. Demak a : sin A = 2R = 10.
  5. Xuddi shunday b : sin B = c : sin C = 10. Sinuslar teoremasi: tomon va qarshisidagi burchak sinusi nisbati bir xil.

Namuna misollar (javoblari bilan)

Misollar va javoblar kod bilan hisoblangan. DarsPilot'da har dars uchun shunday misollardan uch darajali ishchi varaq (PDF) va doska rejasi tayyorlanadi.

  1. Uchburchakda a = 12 sm, ∠A = 30°, ∠B = 60°. b tomonni va tashqi chizilgan aylana radiusini toping.
    Javob

    b = 12√3 sm ≈ 20,8 sm, R = 12 sm
    Yechim: a/sin A = b/sin B → b = 12·sin 60°/sin 30°; 2R = a/sin A

  2. Uchburchakda a = 6 sm, ∠A = 30°, ∠B = 90°. b tomonni va tashqi chizilgan aylana radiusini toping.
    Javob

    b = 12 sm, R = 6 sm
    Yechim: a/sin A = b/sin B → b = 6·sin 90°/sin 30°; 2R = a/sin A

  3. Uchburchakda a = 10 sm, ∠A = 30°, ∠B = 45°. b tomonni va tashqi chizilgan aylana radiusini toping.
    Javob

    b = 10√2 sm ≈ 14,1 sm, R = 10 sm
    Yechim: a/sin A = b/sin B → b = 10·sin 45°/sin 30°; 2R = a/sin A

  4. Uchburchakda a = 8 sm, ∠A = 45°, ∠B = 30°. b tomonni va tashqi chizilgan aylana radiusini toping.
    Javob

    b = 4√2 sm ≈ 5,7 sm, R = 4√2 sm ≈ 5,7 sm
    Yechim: a/sin A = b/sin B → b = 8·sin 30°/sin 45°; 2R = a/sin A

Tipik xatolar va ularni tuzatish

Sinuslar va kosinuslar teoremalarini (yoki sin va cos ni) adashtiryapti, kosinuslar teoremasida ishorani buzyaptiDoskada jadval: «ikki tomon va orasidagi burchak — kosinuslar teoremasi», «tomon va qarshisidagi burchak — sinuslar teoremasi»; cos 120° = −0,5 ni alohida yozib qo'yish.
Natijaning ma'nosini noto'g'ri talqin qilyapti“Javob mantiqiymi?” savolini har masaladan keyin berish.
Pifagor teoremasida gipotenuza va katetni adashtiryapti (qo'shish o'rniga ayirish yoki aksincha)Chizmada gipotenuzani (to'g'ri burchak qarshisidagi eng uzun tomon) rang bilan belgilash; c² = a² + b² ni so'z bilan aytish.

«Uchburchak tomonlari va burchaklari orasidagi munosabatlar» bobidagi mavzular

← 9-sinf geometriya: barcha mavzular

Shu mavzu bo'yicha darsni bir necha daqiqada tayyorlang

DarsPilot sinfingiz natijalariga moslangan dars ssenariysi, doska rejasi va uch darajali ishchi varaqni tuzadi, qog'ozli testni telefon suratidan tekshiradi. Ro'yxatdan o'tish bepul.