Bepul boshlash

9-sinf geometriya · 3-bob: Uchburchak tomonlari va burchaklari orasidagi munosabatlar · 2-chorak

Sinuslar va kosinuslar teoremalarining ba'zi tatbiqlari

9-sinf geometriya darsi uchun tayyor material: 45 daqiqalik dars ishlanmasi tuzilmasi va interfaol metodlar, «Sinuslar va kosinuslar teoremalari» simulyatori bilan qadamma-qadam tushuntirish, javobli misollar va tipik xatolar.

Darslik: Geometriya 9, B. Xaydarov, E. Sariqov, A. Qo'chqorov, 2019 (4-nashr) — 88-bet

Asosiy formulalar

Pastdagi misollarda shu formulalar bilan yechim yo'li ko'rsatilgan.

Dars ishlanmasi: 45 daqiqalik tuzilma

Dars rejasi (konspekt) uchun tayyor tuzilma: DarsPilot dars ssenariysi shu bosqichlar bo'yicha quriladi; metodlar sinf natijalari va xonadagi jihozlarga (proyektor, elektron doska) qarab tanlanadi.

2 daq
Tashkiliy qism va motivatsiya“Nimasi ortiqcha?” — 4 ob'ektdan birini ortiqcha deb asoslash
5 daq
O'tgan mavzuni takrorlashOldingi mavzu «Kosinuslar teoremasi»: Mini-doska — hamma javobni bir vaqtda yozib ko'rsatadi
3 daq
Uy vazifasini tekshirishXatoni top — ataylab xato qilingan yechimdagi xatoni topish
4 daq
Yangi mavzuga kirish va maqsadTaxmin qil va tekshir — natijani oldindan chamalash, keyin hisoblab solishtirish
12 daq
Yangi mavzuni birga o'rganish«Sinuslar va kosinuslar teoremalari» simulyatori ekranda qadamma-qadam (pastdagi tushuntirish), so'ng Klaster
13 daq
Mustahkamlash: yakka va juftlikdaDarajali mashqlar (tayanch → asosiy → ilg'or), Masala tuzish — o'quvchi berilgan ifodaga mos masala tuzadi (ijodkorlik)
4 daq
Tezkor tekshiruv (qog'ozsiz)Chiqish chiptasi — dars oxirida 1–3 savol
2 daq
Refleksiya va uy vazifasiSinkveyn — tushuncha haqida 5 qatorli qisqa xulosa. Uy vazifasi: darslik, 88-bet

Bu mavzu bo'yicha DarsPilot'da bosqichli diagnostik varaq tayyor: bitta masala 7 savolga bo'lingan (tushunish → model → hisoblash → talqin), har o'quvchiga darajasiga mos variant, qog'ozli javoblar telefon suratidan avtomatik tekshiriladi.

Doskada tushuntirish: «Sinuslar va kosinuslar teoremalari» simulyatori

Tayyor ssenariy — har qadamda o'qituvchi aytadigan gap, simulyator unga mos o'zgaradi. Sonlarni kod hisoblaydi. Shu mavzuga yana: Trigonometriya, Pifagor teoremasi.

  1. Daryoning narigi qirg'og'idagi daraxtgacha masofani suzmasdan qanday o'lchaymiz? Bu qirg'oqda AB = 100 m baza olamiz.
  2. A va B dan daraxtga qarab burchaklarni o'lchaymiz: 50° va 70°. Uchinchi burchak C = 60°.
  3. Sinuslar teoremasi: AC : sin B = AB : sin C, demak AC ≈ 108,5 m.
  4. Daryo kengligi — daraxtdan qirg'oqqa perpendikulyar: AC · sin A ≈ 83,1 m.
  5. Ko'l chetlari orasini to'g'ridan o'lchab bo'lmaydi: C dan CA = 300 m, CB = 200 m, ular orasida 60°. Kosinuslar teoremasi: AB = √70000 ≈ 264,58 m.

Namuna misollar (javoblari bilan)

Misollar va javoblar kod bilan hisoblangan. DarsPilot'da har dars uchun shunday misollardan uch darajali ishchi varaq (PDF) va doska rejasi tayyorlanadi.

  1. Uchburchakda b = 5 sm, c = 8 sm, ∠A = 60°. a tomonni toping.
    Javob

    a = 7 sm
    Yechim: a² = 5² + 8² − 2·5·8·cos 60° = 25 + 64 − 40 = 49, a = √49 = 7

  2. Uchburchakda a = 10 sm, ∠A = 30°, ∠B = 45°. b tomonni va tashqi chizilgan aylana radiusini toping.
    Javob

    b = 10√2 sm ≈ 14,1 sm, R = 10 sm
    Yechim: a/sin A = b/sin B → b = 10·sin 45°/sin 30°; 2R = a/sin A

  3. Uchburchakda b = 7 sm, c = 8 sm, ∠A = 120°. a tomonni toping.
    Javob

    a = 13 sm
    Yechim: a² = 7² + 8² − 2·7·8·cos 120° = 49 + 64 + 56 = 169, a = √169 = 13

  4. Uchburchakda a = 9 sm, ∠A = 60°, ∠B = 30°. b tomonni va tashqi chizilgan aylana radiusini toping.
    Javob

    b = 3√3 sm ≈ 5,2 sm, R = 3√3 sm ≈ 5,2 sm
    Yechim: a/sin A = b/sin B → b = 9·sin 30°/sin 60°; 2R = a/sin A

Tipik xatolar va ularni tuzatish

Sinuslar va kosinuslar teoremalarini (yoki sin va cos ni) adashtiryapti, kosinuslar teoremasida ishorani buzyaptiDoskada jadval: «ikki tomon va orasidagi burchak — kosinuslar teoremasi», «tomon va qarshisidagi burchak — sinuslar teoremasi»; cos 120° = −0,5 ni alohida yozib qo'yish.
Natijaning ma'nosini noto'g'ri talqin qilyapti“Javob mantiqiymi?” savolini har masaladan keyin berish.
Pifagor teoremasida gipotenuza va katetni adashtiryapti (qo'shish o'rniga ayirish yoki aksincha)Chizmada gipotenuzani (to'g'ri burchak qarshisidagi eng uzun tomon) rang bilan belgilash; c² = a² + b² ni so'z bilan aytish.

«Uchburchak tomonlari va burchaklari orasidagi munosabatlar» bobidagi mavzular

← 9-sinf geometriya: barcha mavzular

Shu mavzu bo'yicha darsni bir necha daqiqada tayyorlang

DarsPilot sinfingiz natijalariga moslangan dars ssenariysi, doska rejasi va uch darajali ishchi varaqni tuzadi, qog'ozli testni telefon suratidan tekshiradi. Ro'yxatdan o'tish bepul.