Bepul boshlash

9-sinf geometriya · 3-bob: Uchburchak tomonlari va burchaklari orasidagi munosabatlar · 2-chorak

Kosinuslar teoremasi

9-sinf geometriya darsi uchun tayyor material: 45 daqiqalik dars ishlanmasi tuzilmasi va interfaol metodlar, «Sinuslar va kosinuslar teoremalari» simulyatori bilan qadamma-qadam tushuntirish, javobli misollar va tipik xatolar.

Darslik: Geometriya 9, B. Xaydarov, E. Sariqov, A. Qo'chqorov, 2019 (4-nashr) — 86-bet

Asosiy formulalar

Pastdagi misollarda shu formulalar bilan yechim yo'li ko'rsatilgan.

Dars ishlanmasi: 45 daqiqalik tuzilma

Dars rejasi (konspekt) uchun tayyor tuzilma: DarsPilot dars ssenariysi shu bosqichlar bo'yicha quriladi; metodlar sinf natijalari va xonadagi jihozlarga (proyektor, elektron doska) qarab tanlanadi.

2 daq
Tashkiliy qism va motivatsiya“Nimasi ortiqcha?” — 4 ob'ektdan birini ortiqcha deb asoslash
5 daq
O'tgan mavzuni takrorlashOldingi mavzu «Sinuslar teoremasi»: Aql charxi — savollar g'ildiragi o'yini
3 daq
Uy vazifasini tekshirishIkki yulduz va bitta tilak — ikki yutuq va bitta yaxshilash taklifi
4 daq
Yangi mavzuga kirish va maqsadKun savoli / Muammoli vaziyat — hayotiy muammo bilan boshlash
12 daq
Yangi mavzuni birga o'rganish«Sinuslar va kosinuslar teoremalari» simulyatori ekranda qadamma-qadam (pastdagi tushuntirish), so'ng Namunaviy → yarim yechim
13 daq
Mustahkamlash: yakka va juftlikdaDarajali mashqlar (tayanch → asosiy → ilg'or), T-jadval / Konseptual jadval — mezonlar bo'yicha solishtirish
4 daq
Tezkor tekshiruv (qog'ozsiz)Mini-doska — hamma javobni bir vaqtda yozib ko'rsatadi
2 daq
Refleksiya va uy vazifasiFSMU — fikr — Sabab — Misol — Umumlashtirish. Uy vazifasi: darslik, 86-bet

Bu mavzu bo'yicha DarsPilot'da bosqichli diagnostik varaq tayyor: bitta masala 7 savolga bo'lingan (tushunish → model → hisoblash → talqin), har o'quvchiga darajasiga mos variant, qog'ozli javoblar telefon suratidan avtomatik tekshiriladi.

Doskada tushuntirish: «Sinuslar va kosinuslar teoremalari» simulyatori

Tayyor ssenariy — har qadamda o'qituvchi aytadigan gap, simulyator unga mos o'zgaradi. Sonlarni kod hisoblaydi. Shu mavzuga yana: Trigonometriya, Pifagor teoremasi.

  1. Pifagor uchburchagi: C = 90°, katetlardagi kvadratlar 25 va 64, gipotenuzadagisi 89 — c² = a² + b².
  2. C ni 60° ga kichraytiramiz: c qisqardi, c² = 49, a² + b² = 89 dan kam. Farq qayerga ketdi?
  3. Uchlardan qarama-qarshi tomonga balandlik tushiramiz: har kvadrat ikki to'rtburchakka bo'linadi. Bir xil rangdagilar teng.
  4. C yonidagi ikki to'rtburchak — har biri a · b · cos C = 5 · 8 · 1/2 = 20. c² dan aynan shular chiqib ketgan.
  5. Kosinuslar teoremasi: c² = a² + b² − 2ab · cos C = 25 + 64 − 40 = 49, c = 7.
  6. C o'tmas (120°) bo'lsa cos C manfiy: to'rtburchaklar kvadratdan tashqariga chiqib qo'shiladi — c² = 129, c = √129 ≈ 11,36.
  7. Xulosa: teorema har qanday uchburchakda o'rinli. C = 90° da cos C = 0 — to'rtburchaklar yo'qoladi va u Pifagor teoremasiga aylanadi.

Namuna misollar (javoblari bilan)

Misollar va javoblar kod bilan hisoblangan. DarsPilot'da har dars uchun shunday misollardan uch darajali ishchi varaq (PDF) va doska rejasi tayyorlanadi.

  1. Uchburchak tomonlari 7, 5 va 8 sm. 7 sm li tomon qarshisidagi burchakni toping.
    Javob

    60°
    Yechim: cos A = (5² + 8² − 7²)/(2·5·8) = 1/2

  2. Uchburchakda b = 3 sm, c = 5 sm, ∠A = 120°. a tomonni toping.
    Javob

    a = 7 sm
    Yechim: a² = 3² + 5² − 2·3·5·cos 120° = 9 + 25 + 15 = 49, a = √49 = 7

  3. Uchburchakda b = 6 sm, c = 10 sm, ∠A = 120°. a tomonni toping.
    Javob

    a = 14 sm
    Yechim: a² = 6² + 10² − 2·6·10·cos 120° = 36 + 100 + 60 = 196, a = √196 = 14

  4. Uchburchakda b = 7 sm, c = 8 sm, ∠A = 120°. a tomonni toping.
    Javob

    a = 13 sm
    Yechim: a² = 7² + 8² − 2·7·8·cos 120° = 49 + 64 + 56 = 169, a = √169 = 13

Tipik xatolar va ularni tuzatish

Sinuslar va kosinuslar teoremalarini (yoki sin va cos ni) adashtiryapti, kosinuslar teoremasida ishorani buzyaptiDoskada jadval: «ikki tomon va orasidagi burchak — kosinuslar teoremasi», «tomon va qarshisidagi burchak — sinuslar teoremasi»; cos 120° = −0,5 ni alohida yozib qo'yish.
Natijaning ma'nosini noto'g'ri talqin qilyapti“Javob mantiqiymi?” savolini har masaladan keyin berish.
Pifagor teoremasida gipotenuza va katetni adashtiryapti (qo'shish o'rniga ayirish yoki aksincha)Chizmada gipotenuzani (to'g'ri burchak qarshisidagi eng uzun tomon) rang bilan belgilash; c² = a² + b² ni so'z bilan aytish.

«Uchburchak tomonlari va burchaklari orasidagi munosabatlar» bobidagi mavzular

← 9-sinf geometriya: barcha mavzular

Shu mavzu bo'yicha darsni bir necha daqiqada tayyorlang

DarsPilot sinfingiz natijalariga moslangan dars ssenariysi, doska rejasi va uch darajali ishchi varaqni tuzadi, qog'ozli testni telefon suratidan tekshiradi. Ro'yxatdan o'tish bepul.