7-sinf matematika · 6-bob: Nuqta, to'g'ri chiziq va tekislik · 2-chorak
To'rtburchaklar
7-sinf matematika darsi uchun tayyor material: 45 daqiqalik dars ishlanmasi tuzilmasi va interfaol metodlar, «To'rtburchaklar xossalari» simulyatori bilan qadamma-qadam tushuntirish, javobli misollar va tipik xatolar.
Darslik: Matematika. Tadqiqot va kashfiyot. 7-sinf (I–II qism), Novda Edutainment, 2026
Asosiy formulalar
- To'rtburchak burchaklariyig'indisi 360°; parallelogrammda qarama-qarshi burchaklar teng, qo'shnilari yig'indisi 180°
Pastdagi misollarda shu formulalar bilan yechim yo'li ko'rsatilgan.
Dars ishlanmasi: 45 daqiqalik tuzilma
Dars rejasi (konspekt) uchun tayyor tuzilma: DarsPilot dars ssenariysi shu bosqichlar bo'yicha quriladi; metodlar sinf natijalari va xonadagi jihozlarga (proyektor, elektron doska) qarab tanlanadi.
Bu mavzu bo'yicha DarsPilot'da bosqichli diagnostik varaq tayyor: bitta masala 7 savolga bo'lingan (tushunish → model → hisoblash → talqin), har o'quvchiga darajasiga mos variant, qog'ozli javoblar telefon suratidan avtomatik tekshiriladi.
Doskada tushuntirish: «To'rtburchaklar xossalari» simulyatori
Tayyor ssenariy — har qadamda o'qituvchi aytadigan gap, simulyator unga mos o'zgaradi. Sonlarni kod hisoblaydi. Shu mavzuga yana: Burchaklar.
- Parallelogramm: asosi 7, yon tomoni 4, burchagi 60°. Qarama-qarshi tomonlari parallel.
- Burchakni to'g'ri qilsak — to'g'ri to'rtburchak.
- Tomonlarini tenglashtirsak — kvadrat.
- Kvadratni qiyshaytirsak — romb: tomonlari teng, burchaklari 70° va 110°.
- Faqat bir juft tomoni parallel bo'lsa — trapetsiya.
Namuna misollar (javoblari bilan)
Misollar va javoblar kod bilan hisoblangan. DarsPilot'da har dars uchun shunday misollardan uch darajali ishchi varaq (PDF) va doska rejasi tayyorlanadi.
- To'rtburchakning uchta burchagi 80°, 95° va 110°. To'rtinchi burchagini toping.
Javob
75°
Yechim: to'rtburchak burchaklari yig'indisi 360°: 360° − 80° − 95° − 110° - Parallelogrammning bir burchagi 65°. Qolgan burchaklarini toping.
Javob
115°, 65° va 115°
Yechim: qarama-qarshi burchaklar teng, bir tomonga yopishgan burchaklar yig'indisi 180° - Parallelogrammning tomonlari 5 sm va 8 sm. Perimetrini toping.
Javob
P = 26 sm
Yechim: qarama-qarshi tomonlar teng: P = 2·(5 + 8) - Rombning o'tkir burchagi 60°, tomoni 7 sm. Kichik diagonalini toping.
Javob
7 sm
Yechim: kichik diagonal rombni ikkita teng yonli uchburchakka bo'ladi; uchidagi burchak 60° bo'lgani uchun ular teng tomonli: diagonal = tomon
Tipik xatolar va ularni tuzatish
«Nuqta, to'g'ri chiziq va tekislik» bobidagi mavzular
Shu mavzu bo'yicha darsni bir necha daqiqada tayyorlang
DarsPilot sinfingiz natijalariga moslangan dars ssenariysi, doska rejasi va uch darajali ishchi varaqni tuzadi, qog'ozli testni telefon suratidan tekshiradi. Ro'yxatdan o'tish bepul.