7-sinf matematika · 6-bob: Nuqta, to'g'ri chiziq va tekislik · 2-chorak
Parallel to'g'ri chiziqlar va kesuvchi
7-sinf matematika darsi uchun tayyor material: 45 daqiqalik dars ishlanmasi tuzilmasi va interfaol metodlar, «Burchaklar» simulyatori bilan qadamma-qadam tushuntirish, javobli misollar va tipik xatolar.
Darslik: Matematika. Tadqiqot va kashfiyot. 7-sinf (I–II qism), Novda Edutainment, 2026
Asosiy formulalar
- Parallel to'g'ri chiziqlar va kesuvchimos va ichki almashinuvchi burchaklar teng; ichki bir tomonli burchaklar yig'indisi 180°
Pastdagi misollarda shu formulalar bilan yechim yo'li ko'rsatilgan.
Dars ishlanmasi: 45 daqiqalik tuzilma
Dars rejasi (konspekt) uchun tayyor tuzilma: DarsPilot dars ssenariysi shu bosqichlar bo'yicha quriladi; metodlar sinf natijalari va xonadagi jihozlarga (proyektor, elektron doska) qarab tanlanadi.
Bu mavzu bo'yicha DarsPilot'da bosqichli diagnostik varaq tayyor: bitta masala 7 savolga bo'lingan (tushunish → model → hisoblash → talqin), har o'quvchiga darajasiga mos variant, qog'ozli javoblar telefon suratidan avtomatik tekshiriladi.
Doskada tushuntirish: «Burchaklar» simulyatori
Tayyor ssenariy — har qadamda o'qituvchi aytadigan gap, simulyator unga mos o'zgaradi. Sonlarni kod hisoblaydi.
- Ikki parallel to'g'ri chiziqni uchinchi chiziq — kesuvchi kesib o'tdi. Nechta burchak hosil bo'ldi?
- Sakkizta burchak, lekin qiymati faqat ikki xil: 60° va 120°.
- Mos burchaklar — kesuvchining bir tomonida, ikkalasi chiziqlarning ustida. Ular teng: 60°.
- Yuqoridagi burchakni kesuvchi bo'ylab pastga suramiz — aynan ustiga tushdi.
- Ichki almashinuvchi burchaklar — chiziqlar orasida, kesuvchining ikki tomonida. Ular ham teng: 60°.
- Ichki bir tomonli burchaklar yig'indisi 180°: 60° + 120°. Burab ko'ring — tengliklar saqlanadi.
Namuna misollar (javoblari bilan)
Misollar va javoblar kod bilan hisoblangan. DarsPilot'da har dars uchun shunday misollardan uch darajali ishchi varaq (PDF) va doska rejasi tayyorlanadi.
- a ∥ b to'g'ri chiziqlarni c kesuvchi kesib o'tadi. Hosil bo'lgan ichki almashinuvchi burchaklardan biri 48°. Ikkinchisini toping.
Javob
48°
Yechim: parallel to'g'ri chiziqlar kesuvchi bilan kesilganda ichki almashinuvchi burchaklar teng - a ∥ b to'g'ri chiziqlarni c kesuvchi kesib o'tadi. Hosil bo'lgan mos burchaklardan biri 65°. Ikkinchisini toping.
Javob
65°
Yechim: parallel to'g'ri chiziqlar kesuvchi bilan kesilganda mos burchaklar teng - a ∥ b to'g'ri chiziqlarni c kesuvchi kesib o'tadi. Hosil bo'lgan sakkizta burchakdan biri 110°. Qolganlari qanday?
Javob
to'rttasi 110°, to'rttasi 70°
Yechim: vertikal, mos va almashinuvchi burchaklar teng; qo'shni burchaklar yig'indisi 180° - a ∥ b to'g'ri chiziqlarni c kesuvchi kesib o'tadi. Ichki bir tomonli burchaklardan biri 72°. Ikkinchisini toping.
Javob
108°
Yechim: ichki bir tomonli burchaklar yig'indisi 180°: 180° − 72°
Tipik xatolar va ularni tuzatish
«Nuqta, to'g'ri chiziq va tekislik» bobidagi mavzular
Shu mavzu bo'yicha darsni bir necha daqiqada tayyorlang
DarsPilot sinfingiz natijalariga moslangan dars ssenariysi, doska rejasi va uch darajali ishchi varaqni tuzadi, qog'ozli testni telefon suratidan tekshiradi. Ro'yxatdan o'tish bepul.