7-sinf matematika · 6-bob: Nuqta, to'g'ri chiziq va tekislik · 2-chorak
Nuqta, to'g'ri chiziq va tekislik
7-sinf matematika darsi uchun tayyor material: 45 daqiqalik dars ishlanmasi tuzilmasi va interfaol metodlar, «Burchaklar» simulyatori bilan qadamma-qadam tushuntirish, javobli misollar va tipik xatolar.
Darslik: Matematika. Tadqiqot va kashfiyot. 7-sinf (I–II qism), Novda Edutainment, 2026
Asosiy formulalar
- KesmalarB nuqta A va C orasida bo'lsa: AC = AB + BC; o'rta nuqta: AM = MB = AB/2
- Nuqtalar va to'g'ri chiziqlaruchtasi bir to'g'ri chiziqda yotmagan n ta nuqtadan n(n − 1)/2 ta to'g'ri chiziq o'tadi
Pastdagi misollarda shu formulalar bilan yechim yo'li ko'rsatilgan.
Dars ishlanmasi: 45 daqiqalik tuzilma
Dars rejasi (konspekt) uchun tayyor tuzilma: DarsPilot dars ssenariysi shu bosqichlar bo'yicha quriladi; metodlar sinf natijalari va xonadagi jihozlarga (proyektor, elektron doska) qarab tanlanadi.
Bu mavzu bo'yicha DarsPilot'da bosqichli diagnostik varaq tayyor: bitta masala 7 savolga bo'lingan (tushunish → model → hisoblash → talqin), har o'quvchiga darajasiga mos variant, qog'ozli javoblar telefon suratidan avtomatik tekshiriladi.
Doskada tushuntirish: «Burchaklar» simulyatori
Tayyor ssenariy — har qadamda o'qituvchi aytadigan gap, simulyator unga mos o'zgaradi. Sonlarni kod hisoblaydi.
- Nuqta — eng sodda geometrik shakl, uning o'lchami yo'q. Nuqtalar bosh harf bilan belgilanadi: A.
- Ikki nuqta orqali faqat bitta to'g'ri chiziq o'tadi — u ikki tomonga cheksiz davom etadi.
- Nur — boshi bor, oxiri yo'q: A nuqtadan bir tomonga cheksiz.
- Kesma — ikki uchi bor, uni o'lchash mumkin: AB kesma.
- Ikki to'g'ri chiziq kesishsa, bitta umumiy nuqtasi bo'ladi; kesishmasa — ular parallel.
- Tekislik — hamma tomonga cheksiz davom etadigan tekis sirt; to'g'ri chiziq unda yotishi mumkin.
Namuna misollar (javoblari bilan)
Misollar va javoblar kod bilan hisoblangan. DarsPilot'da har dars uchun shunday misollardan uch darajali ishchi varaq (PDF) va doska rejasi tayyorlanadi.
- A, B va C nuqtalar bir to'g'ri chiziqda yotadi, B nuqta A va C orasida. AB = 7 sm, BC = 5 sm. AC ni toping.
Javob
AC = 12 sm
Yechim: B nuqta A va C orasida: AC = AB + BC = 7 + 5 - Tekislikda 10 ta nuqta berilgan, ulardan hech qaysi uchtasi bir to'g'ri chiziqda yotmaydi. Har ikki nuqta orqali to'g'ri chiziq o'tkazilsa, nechta to'g'ri chiziq hosil bo'ladi?
Javob
45 ta
Yechim: har nuqtadan 9 ta to'g'ri chiziq, har biri ikki marta sanaladi: 10·9/2 - A, B va C nuqtalar bir to'g'ri chiziqda yotadi, B nuqta A va C orasida. AB = 12 sm, BC = 9 sm. AC ni toping.
Javob
AC = 21 sm
Yechim: B nuqta A va C orasida: AC = AB + BC = 12 + 9 - To'g'ri chiziqda 4 ta nuqta belgilangan. Boshi shu nuqtalardan birida bo'lgan nechta nur bor?
Javob
8 ta
Yechim: har nuqta to'g'ri chiziqni ikkita nurga ajratadi: 2·4
Tipik xatolar va ularni tuzatish
«Nuqta, to'g'ri chiziq va tekislik» bobidagi mavzular
Shu mavzu bo'yicha darsni bir necha daqiqada tayyorlang
DarsPilot sinfingiz natijalariga moslangan dars ssenariysi, doska rejasi va uch darajali ishchi varaqni tuzadi, qog'ozli testni telefon suratidan tekshiradi. Ro'yxatdan o'tish bepul.