7-sinf matematika · 6-bob: Nuqta, to'g'ri chiziq va tekislik · 2-chorak
Uchburchaklar
7-sinf matematika darsi uchun tayyor material: 45 daqiqalik dars ishlanmasi tuzilmasi va interfaol metodlar, «Burchaklar» simulyatori bilan qadamma-qadam tushuntirish, javobli misollar va tipik xatolar.
Darslik: Matematika. Tadqiqot va kashfiyot. 7-sinf (I–II qism), Novda Edutainment, 2026
Asosiy formulalar
- Uchburchak burchaklari∠A + ∠B + ∠C = 180°; tashqi burchak qo'shni bo'lmagan ikki ichki burchak yig'indisiga teng
Pastdagi misollarda shu formulalar bilan yechim yo'li ko'rsatilgan.
Dars ishlanmasi: 45 daqiqalik tuzilma
Dars rejasi (konspekt) uchun tayyor tuzilma: DarsPilot dars ssenariysi shu bosqichlar bo'yicha quriladi; metodlar sinf natijalari va xonadagi jihozlarga (proyektor, elektron doska) qarab tanlanadi.
Bu mavzu bo'yicha DarsPilot'da bosqichli diagnostik varaq tayyor: bitta masala 7 savolga bo'lingan (tushunish → model → hisoblash → talqin), har o'quvchiga darajasiga mos variant, qog'ozli javoblar telefon suratidan avtomatik tekshiriladi.
Doskada tushuntirish: «Burchaklar» simulyatori
Tayyor ssenariy — har qadamda o'qituvchi aytadigan gap, simulyator unga mos o'zgaradi. Sonlarni kod hisoblaydi.
- Uchburchakning burchaklari: 50°, 70° va noma'lum burchak.
- Uchta burchakni «yirtib» olib, bir nuqtaga yonma-yon qo'yamiz.
- Ular to'g'ri chiziq hosil qildi — yig'indi 180°.
- Uchinchi burchak: 180° − 50° − 70° = 60°.
- Shaklni o'zgartiramiz — yig'indi baribir 180°.
Namuna misollar (javoblari bilan)
Misollar va javoblar kod bilan hisoblangan. DarsPilot'da har dars uchun shunday misollardan uch darajali ishchi varaq (PDF) va doska rejasi tayyorlanadi.
- Uchburchak burchaklari 2 : 3 : 4 nisbatda. Ularni toping.
Javob
40°, 60°, 80°
Yechim: 2k + 3k + 4k = 180°, k = 20° - Uchburchakning C uchidagi tashqi burchagi 125°, ∠A = 50°. ∠B va ∠C ni toping.
Javob
∠B = 75°, ∠C = 55°
Yechim: tashqi burchak qo'shni bo'lmagan ikki ichki burchak yig'indisiga teng: ∠B = 125° − 50°; ∠C = 180° − 125° - Teng yonli uchburchakning perimetri 30 sm, asosi 10 sm. Yon tomonini toping.
Javob
10 sm
Yechim: P = 2a + b → a = (30 − 10) : 2 - Teng yonli uchburchakning asosidagi burchagi 50°. Uchidagi burchagini toping.
Javob
80°
Yechim: asosdagi ikki burchak teng: 180° − 2·50°
Tipik xatolar va ularni tuzatish
«Nuqta, to'g'ri chiziq va tekislik» bobidagi mavzular
Shu mavzu bo'yicha darsni bir necha daqiqada tayyorlang
DarsPilot sinfingiz natijalariga moslangan dars ssenariysi, doska rejasi va uch darajali ishchi varaqni tuzadi, qog'ozli testni telefon suratidan tekshiradi. Ro'yxatdan o'tish bepul.