11-sinf geometriya · 2-bob: Prizma va silindr · 2-chorak
Prizmaning yon va to'la sirti
11-sinf geometriya darsi uchun tayyor material: 45 daqiqalik dars ishlanmasi tuzilmasi va interfaol metodlar, «Fazoviy jismlar va kesimlar (3D)» simulyatori bilan qadamma-qadam tushuntirish, javobli misollar va tipik xatolar.
Darslik: Matematika 11 (I–II qism). Geometriya: B.Q. Xaydarov, 2018 — I qism, 153-bet
Asosiy formulalar
- Prizma sirtiS yon = P asos · h, S to'la = S yon + 2·S asos
Pastdagi misollarda shu formulalar bilan yechim yo'li ko'rsatilgan.
Dars ishlanmasi: 45 daqiqalik tuzilma
Dars rejasi (konspekt) uchun tayyor tuzilma: DarsPilot dars ssenariysi shu bosqichlar bo'yicha quriladi; metodlar sinf natijalari va xonadagi jihozlarga (proyektor, elektron doska) qarab tanlanadi.
Bu mavzu bo'yicha DarsPilot'da bosqichli diagnostik varaq tayyor: bitta masala 7 savolga bo'lingan (tushunish → model → hisoblash → talqin), har o'quvchiga darajasiga mos variant, qog'ozli javoblar telefon suratidan avtomatik tekshiriladi.
Doskada tushuntirish: «Fazoviy jismlar va kesimlar (3D)» simulyatori
Tayyor ssenariy — har qadamda o'qituvchi aytadigan gap, simulyator unga mos o'zgaradi. Sonlarni kod hisoblaydi. Shu mavzuga yana: Fazoviy jismlar va yoyilmalar, Hajm: birlik kublar.
- Bu — muntazam to'rtburchakli prizma: asos tomoni 4, balandligi 5. Yon yoqlari — to'g'ri to'rtburchaklar.
- Yon sirt yoyilmasi — to'g'ri to'rtburchak: asos perimetri × balandlik = 4 · 4 · 5 = 80.
- Yoyilma: 4 ta to'g'ri to'rtburchak (yon yoqlar) va 2 ta muntazam ko'pburchak (asoslar). Asos yuzi 4² = 16. To'la sirt: 80 + 2 · 16 = 112.
- Hajm — asos yuzi × balandlik: 16 · 5 = 80.
- Endi — muntazam oltiburchakli prizma: asos yuzi 3·2²·√3 : 2 ≈ 10,39, hajm 10,39 · 5 ≈ 51,96.
Namuna misollar (javoblari bilan)
Misollar va javoblar kod bilan hisoblangan. DarsPilot'da har dars uchun shunday misollardan uch darajali ishchi varaq (PDF) va doska rejasi tayyorlanadi.
- To'g'ri prizmaning asosi katetlari 3 sm va 4 sm bo'lgan to'g'ri burchakli uchburchak, balandligi 10 sm. Yon va to'la sirtini toping.
Javob
S yon = 120 sm², S to'la = 132 sm²
Yechim: gipotenuza 5; S yon = (3 + 4 + 5)·10 = 120; S to'la = 120 + 2·6 - To'g'ri prizmaning asosi katetlari 6 sm va 8 sm bo'lgan to'g'ri burchakli uchburchak, balandligi 5 sm. Yon va to'la sirtini toping.
Javob
S yon = 120 sm², S to'la = 168 sm²
Yechim: gipotenuza 10; S yon = (6 + 8 + 10)·5 = 120; S to'la = 120 + 2·24 - To'g'ri prizmaning asosi tomonlari 5 sm va 2 sm bo'lgan to'g'ri to'rtburchak, balandligi 6 sm. Yon va to'la sirtini toping.
Javob
S yon = 84 sm², S to'la = 104 sm²
Yechim: S yon = 2·(5 + 2)·6 = 84; S to'la = 84 + 2·10 - To'g'ri prizmaning asosi tomonlari 4 sm va 4 sm bo'lgan to'g'ri to'rtburchak, balandligi 9 sm. Yon va to'la sirtini toping.
Javob
S yon = 144 sm², S to'la = 176 sm²
Yechim: S yon = 2·(4 + 4)·9 = 144; S to'la = 144 + 2·16
Tipik xatolar va ularni tuzatish
«Prizma va silindr» bobidagi mavzular
Shu mavzu bo'yicha darsni bir necha daqiqada tayyorlang
DarsPilot sinfingiz natijalariga moslangan dars ssenariysi, doska rejasi va uch darajali ishchi varaqni tuzadi, qog'ozli testni telefon suratidan tekshiradi. Ro'yxatdan o'tish bepul.