Bepul boshlash

11-sinf geometriya · 2-bob: Prizma va silindr · 2-chorak

Prizma va uning kesimlari

11-sinf geometriya darsi uchun tayyor material: 45 daqiqalik dars ishlanmasi tuzilmasi va interfaol metodlar, «Fazoviy jismlar va kesimlar (3D)» simulyatori bilan qadamma-qadam tushuntirish, javobli misollar va tipik xatolar.

Darslik: Matematika 11 (I–II qism). Geometriya: B.Q. Xaydarov, 2018 — I qism, 153-bet

Asosiy formulalar

Pastdagi misollarda shu formulalar bilan yechim yo'li ko'rsatilgan.

Dars ishlanmasi: 45 daqiqalik tuzilma

Dars rejasi (konspekt) uchun tayyor tuzilma: DarsPilot dars ssenariysi shu bosqichlar bo'yicha quriladi; metodlar sinf natijalari va xonadagi jihozlarga (proyektor, elektron doska) qarab tanlanadi.

2 daq
Tashkiliy qism va motivatsiya“Nimasi ortiqcha?” — 4 ob'ektdan birini ortiqcha deb asoslash
5 daq
O'tgan mavzuni takrorlashOldingi mavzu «Ko'pyoqlar»: Mini-doska — hamma javobni bir vaqtda yozib ko'rsatadi
3 daq
Uy vazifasini tekshirishIkki yulduz va bitta tilak — ikki yutuq va bitta yaxshilash taklifi
4 daq
Yangi mavzuga kirish va maqsadKun savoli / Muammoli vaziyat — hayotiy muammo bilan boshlash
12 daq
Yangi mavzuni birga o'rganish«Fazoviy jismlar va kesimlar (3D)» simulyatori ekranda qadamma-qadam (pastdagi tushuntirish), so'ng Taxmin qil va tekshir
13 daq
Mustahkamlash: yakka va juftlikdaDarajali mashqlar (tayanch → asosiy → ilg'or), Navbatma-navbat murabbiy — biri yechadi, ikkinchisi murabbiy; keyin almashadi
4 daq
Tezkor tekshiruv (qog'ozsiz)Chiqish chiptasi — dars oxirida 1–3 savol
2 daq
Refleksiya va uy vazifasi3-2-1 — 3 ta o'rgandim, 2 ta qiziq fakt, 1 ta savol. Uy vazifasi: darslik I qism, 153-bet

Bu mavzu bo'yicha DarsPilot'da bosqichli diagnostik varaq tayyor: bitta masala 7 savolga bo'lingan (tushunish → model → hisoblash → talqin), har o'quvchiga darajasiga mos variant, qog'ozli javoblar telefon suratidan avtomatik tekshiriladi.

Doskada tushuntirish: «Fazoviy jismlar va kesimlar (3D)» simulyatori

Tayyor ssenariy — har qadamda o'qituvchi aytadigan gap, simulyator unga mos o'zgaradi. Sonlarni kod hisoblaydi. Shu mavzuga yana: Fazoviy jismlar va yoyilmalar, Hajm: birlik kublar.

  1. Muntazam uchburchakli prizma ABCA₁B₁C₁: asos tomoni 4, balandligi 5. Nuqtalar: A, B, C₁.
  2. A va B asosda yotadi — AB kesimning izi. C₁ ni A va B bilan yon yoqlarda tutashtiramiz.
  3. Kesim — teng yonli uchburchak, yuzi ≈ 12,17.
  4. Yon qirralar o'rtalari orqali kesim asosga parallel: teng tomonli uchburchak, yuzi ≈ 6,93.
  5. To'rtburchakli prizmada diagonal kesim: to'g'ri to'rtburchak, yuzi ≈ 28,28.

Namuna misollar (javoblari bilan)

Misollar va javoblar kod bilan hisoblangan. DarsPilot'da har dars uchun shunday misollardan uch darajali ishchi varaq (PDF) va doska rejasi tayyorlanadi.

  1. Muntazam to'rtburchakli prizma asosining tomoni 4 sm, balandligi 7 sm. Diagonal kesimining yuzini toping.
    Javob

    S = 28√2 sm² ≈ 39,6 sm²
    Yechim: asos — kvadrat, diagonali 4√2; S = 4√2·7

  2. To'g'ri burchakli parallelepiped asosining tomonlari 3 sm va 4 sm, balandligi 6 sm. Diagonal kesimining yuzini toping.
    Javob

    S = 30 sm²
    Yechim: diagonal kesim — to'g'ri to'rtburchak: asos diagonali d = √(3² + 4²) = 5, S = d·h = 5·6

  3. Kubning qirrasi 5 sm. Diagonal kesimining yuzini toping.
    Javob

    S = 25√2 sm² ≈ 35,4 sm²
    Yechim: diagonal kesim tomonlari: qirra 5 va yoq diagonali 5√2

  4. Muntazam oltiburchakli prizma asosining tomoni 2 sm, balandligi 5 sm. Katta diagonal kesimining yuzini toping.
    Javob

    S = 20 sm²
    Yechim: oltiburchakning katta diagonali 2a = 4; S = 4·5

Tipik xatolar va ularni tuzatish

Jism hajmi formulasida xato: konus va piramidada 1/3 ni unutadi, shar hajmida R² oladi yoki radius o'rniga diametrni qo'yadiJismlar jadvali: prizma va silindr — S·h, piramida va konus — S·h/3, shar — 4/3·πR³; bir xil asos va balandlikli silindr va konusni solishtirish (3 marta).
Aylana uzunligi va doira yuzini, radius va diametrni adashtiryaptiC = 2πr va S = πr² ni rasm bilan solishtirish: chegara uzunligi va ichki yuza; radius — markazdan chetgacha.
Hajm va sirt yuzini (kub va kvadrat birliklarni) adashtiryaptiKubiklardan quti yasab, hajm (nechta kubik sig'adi) va sirt (nechta kvadrat yopishtiramiz) ni alohida sanash.

«Prizma va silindr» bobidagi mavzular

← 11-sinf geometriya: barcha mavzular

Shu mavzu bo'yicha darsni bir necha daqiqada tayyorlang

DarsPilot sinfingiz natijalariga moslangan dars ssenariysi, doska rejasi va uch darajali ishchi varaqni tuzadi, qog'ozli testni telefon suratidan tekshiradi. Ro'yxatdan o'tish bepul.