11-sinf geometriya · 2-bob: Prizma va silindr · 2-chorak
Prizma va uning kesimlari
11-sinf geometriya darsi uchun tayyor material: 45 daqiqalik dars ishlanmasi tuzilmasi va interfaol metodlar, «Fazoviy jismlar va kesimlar (3D)» simulyatori bilan qadamma-qadam tushuntirish, javobli misollar va tipik xatolar.
Darslik: Matematika 11 (I–II qism). Geometriya: B.Q. Xaydarov, 2018 — I qism, 153-bet
Asosiy formulalar
- Prizma kesimlaridiagonal kesim — to'g'ri to'rtburchak: S = d·h; asosga parallel kesim asosga teng
Pastdagi misollarda shu formulalar bilan yechim yo'li ko'rsatilgan.
Dars ishlanmasi: 45 daqiqalik tuzilma
Dars rejasi (konspekt) uchun tayyor tuzilma: DarsPilot dars ssenariysi shu bosqichlar bo'yicha quriladi; metodlar sinf natijalari va xonadagi jihozlarga (proyektor, elektron doska) qarab tanlanadi.
Bu mavzu bo'yicha DarsPilot'da bosqichli diagnostik varaq tayyor: bitta masala 7 savolga bo'lingan (tushunish → model → hisoblash → talqin), har o'quvchiga darajasiga mos variant, qog'ozli javoblar telefon suratidan avtomatik tekshiriladi.
Doskada tushuntirish: «Fazoviy jismlar va kesimlar (3D)» simulyatori
Tayyor ssenariy — har qadamda o'qituvchi aytadigan gap, simulyator unga mos o'zgaradi. Sonlarni kod hisoblaydi. Shu mavzuga yana: Fazoviy jismlar va yoyilmalar, Hajm: birlik kublar.
- Muntazam uchburchakli prizma ABCA₁B₁C₁: asos tomoni 4, balandligi 5. Nuqtalar: A, B, C₁.
- A va B asosda yotadi — AB kesimning izi. C₁ ni A va B bilan yon yoqlarda tutashtiramiz.
- Kesim — teng yonli uchburchak, yuzi ≈ 12,17.
- Yon qirralar o'rtalari orqali kesim asosga parallel: teng tomonli uchburchak, yuzi ≈ 6,93.
- To'rtburchakli prizmada diagonal kesim: to'g'ri to'rtburchak, yuzi ≈ 28,28.
Namuna misollar (javoblari bilan)
Misollar va javoblar kod bilan hisoblangan. DarsPilot'da har dars uchun shunday misollardan uch darajali ishchi varaq (PDF) va doska rejasi tayyorlanadi.
- Muntazam to'rtburchakli prizma asosining tomoni 4 sm, balandligi 7 sm. Diagonal kesimining yuzini toping.
Javob
S = 28√2 sm² ≈ 39,6 sm²
Yechim: asos — kvadrat, diagonali 4√2; S = 4√2·7 - To'g'ri burchakli parallelepiped asosining tomonlari 3 sm va 4 sm, balandligi 6 sm. Diagonal kesimining yuzini toping.
Javob
S = 30 sm²
Yechim: diagonal kesim — to'g'ri to'rtburchak: asos diagonali d = √(3² + 4²) = 5, S = d·h = 5·6 - Kubning qirrasi 5 sm. Diagonal kesimining yuzini toping.
Javob
S = 25√2 sm² ≈ 35,4 sm²
Yechim: diagonal kesim tomonlari: qirra 5 va yoq diagonali 5√2 - Muntazam oltiburchakli prizma asosining tomoni 2 sm, balandligi 5 sm. Katta diagonal kesimining yuzini toping.
Javob
S = 20 sm²
Yechim: oltiburchakning katta diagonali 2a = 4; S = 4·5
Tipik xatolar va ularni tuzatish
«Prizma va silindr» bobidagi mavzular
Shu mavzu bo'yicha darsni bir necha daqiqada tayyorlang
DarsPilot sinfingiz natijalariga moslangan dars ssenariysi, doska rejasi va uch darajali ishchi varaqni tuzadi, qog'ozli testni telefon suratidan tekshiradi. Ro'yxatdan o'tish bepul.