Bepul boshlash

11-sinf geometriya · 2-bob: Prizma va silindr · 2-chorak

Prizmaning hajmi

11-sinf geometriya darsi uchun tayyor material: 45 daqiqalik dars ishlanmasi tuzilmasi va interfaol metodlar, «Fazoviy jismlar va kesimlar (3D)» simulyatori bilan qadamma-qadam tushuntirish, javobli misollar va tipik xatolar.

Darslik: Matematika 11 (I–II qism). Geometriya: B.Q. Xaydarov, 2018 — I qism, 161-bet

Asosiy formulalar

Pastdagi misollarda shu formulalar bilan yechim yo'li ko'rsatilgan.

Dars ishlanmasi: 45 daqiqalik tuzilma

Dars rejasi (konspekt) uchun tayyor tuzilma: DarsPilot dars ssenariysi shu bosqichlar bo'yicha quriladi; metodlar sinf natijalari va xonadagi jihozlarga (proyektor, elektron doska) qarab tanlanadi.

2 daq
Tashkiliy qism va motivatsiya“Nimasi ortiqcha?” — 4 ob'ektdan birini ortiqcha deb asoslash
5 daq
O'tgan mavzuni takrorlashOldingi mavzu «Hajm tushunchasi. Parallelepipedning hajmi»: Xatoni top — ataylab xato qilingan yechimdagi xatoni topish
3 daq
Uy vazifasini tekshirishIkki yulduz va bitta tilak — ikki yutuq va bitta yaxshilash taklifi
4 daq
Yangi mavzuga kirish va maqsadTaxmin qil va tekshir — natijani oldindan chamalash, keyin hisoblab solishtirish
12 daq
Yangi mavzuni birga o'rganish«Fazoviy jismlar va kesimlar (3D)» simulyatori ekranda qadamma-qadam (pastdagi tushuntirish), so'ng Insert
13 daq
Mustahkamlash: yakka va juftlikdaDarajali mashqlar (tayanch → asosiy → ilg'or), Venn diagrammasi — ikki tushuncha yoki yechim usulini solishtirish
4 daq
Tezkor tekshiruv (qog'ozsiz)Chiqish chiptasi — dars oxirida 1–3 savol
2 daq
Refleksiya va uy vazifasiSinkveyn — tushuncha haqida 5 qatorli qisqa xulosa. Uy vazifasi: darslik I qism, 161-bet

Bu mavzu bo'yicha DarsPilot'da bosqichli diagnostik varaq tayyor: bitta masala 7 savolga bo'lingan (tushunish → model → hisoblash → talqin), har o'quvchiga darajasiga mos variant, qog'ozli javoblar telefon suratidan avtomatik tekshiriladi.

Doskada tushuntirish: «Fazoviy jismlar va kesimlar (3D)» simulyatori

Tayyor ssenariy — har qadamda o'qituvchi aytadigan gap, simulyator unga mos o'zgaradi. Sonlarni kod hisoblaydi. Shu mavzuga yana: Hajm: birlik kublar, Fazoviy jismlar va yoyilmalar.

  1. Bu — muntazam to'rtburchakli prizma: asos tomoni 4, balandligi 5. Yon yoqlari — to'g'ri to'rtburchaklar.
  2. Yon sirt yoyilmasi — to'g'ri to'rtburchak: asos perimetri × balandlik = 4 · 4 · 5 = 80.
  3. Yoyilma: 4 ta to'g'ri to'rtburchak (yon yoqlar) va 2 ta muntazam ko'pburchak (asoslar). Asos yuzi 4² = 16. To'la sirt: 80 + 2 · 16 = 112.
  4. Hajm — asos yuzi × balandlik: 16 · 5 = 80.
  5. Endi — muntazam oltiburchakli prizma: asos yuzi 3·2²·√3 : 2 ≈ 10,39, hajm 10,39 · 5 ≈ 51,96.

Namuna misollar (javoblari bilan)

Misollar va javoblar kod bilan hisoblangan. DarsPilot'da har dars uchun shunday misollardan uch darajali ishchi varaq (PDF) va doska rejasi tayyorlanadi.

  1. To'g'ri prizmaning asosi tomonlari 5 sm va 6 sm bo'lgan to'g'ri to'rtburchak, balandligi 7 sm. Prizma hajmini toping.
    Javob

    V = 210 sm³
    Yechim: S asos = 5·6 = 30; V = 30·7 = 210

  2. To'g'ri prizmaning asosi tomonlari 3 sm va 4 sm bo'lgan to'g'ri to'rtburchak, balandligi 10 sm. Prizma hajmini toping.
    Javob

    V = 120 sm³
    Yechim: S asos = 3·4 = 12; V = 12·10 = 120

  3. To'g'ri prizmaning asosi katetlari 3 sm va 4 sm bo'lgan to'g'ri burchakli uchburchak, balandligi 9 sm. Prizma hajmini toping.
    Javob

    V = 54 sm³
    Yechim: S asos = 3·4/2 = 6; V = 6·9 = 54

  4. To'g'ri prizmaning asosi katetlari 6 sm va 8 sm bo'lgan to'g'ri burchakli uchburchak, balandligi 5 sm. Prizma hajmini toping.
    Javob

    V = 120 sm³
    Yechim: S asos = 6·8/2 = 24; V = 24·5 = 120

Tipik xatolar va ularni tuzatish

Jism hajmi formulasida xato: konus va piramidada 1/3 ni unutadi, shar hajmida R² oladi yoki radius o'rniga diametrni qo'yadiJismlar jadvali: prizma va silindr — S·h, piramida va konus — S·h/3, shar — 4/3·πR³; bir xil asos va balandlikli silindr va konusni solishtirish (3 marta).
Aylana uzunligi va doira yuzini, radius va diametrni adashtiryaptiC = 2πr va S = πr² ni rasm bilan solishtirish: chegara uzunligi va ichki yuza; radius — markazdan chetgacha.
Hajm va sirt yuzini (kub va kvadrat birliklarni) adashtiryaptiKubiklardan quti yasab, hajm (nechta kubik sig'adi) va sirt (nechta kvadrat yopishtiramiz) ni alohida sanash.

«Prizma va silindr» bobidagi mavzular

← 11-sinf geometriya: barcha mavzular

Shu mavzu bo'yicha darsni bir necha daqiqada tayyorlang

DarsPilot sinfingiz natijalariga moslangan dars ssenariysi, doska rejasi va uch darajali ishchi varaqni tuzadi, qog'ozli testni telefon suratidan tekshiradi. Ro'yxatdan o'tish bepul.