11-sinf geometriya · 2-bob: Prizma va silindr · 2-chorak
Hajm tushunchasi. Parallelepipedning hajmi
11-sinf geometriya darsi uchun tayyor material: 45 daqiqalik dars ishlanmasi tuzilmasi va interfaol metodlar, «Fazoviy jismlar va kesimlar (3D)» simulyatori bilan qadamma-qadam tushuntirish, javobli misollar va tipik xatolar.
Darslik: Matematika 11 (I–II qism). Geometriya: B.Q. Xaydarov, 2018
Asosiy formulalar
- To'g'ri burchakli parallelepiped hajmiV = abc
Pastdagi misollarda shu formulalar bilan yechim yo'li ko'rsatilgan.
Dars ishlanmasi: 45 daqiqalik tuzilma
Dars rejasi (konspekt) uchun tayyor tuzilma: DarsPilot dars ssenariysi shu bosqichlar bo'yicha quriladi; metodlar sinf natijalari va xonadagi jihozlarga (proyektor, elektron doska) qarab tanlanadi.
Bu mavzu bo'yicha DarsPilot'da bosqichli diagnostik varaq tayyor: bitta masala 7 savolga bo'lingan (tushunish → model → hisoblash → talqin), har o'quvchiga darajasiga mos variant, qog'ozli javoblar telefon suratidan avtomatik tekshiriladi.
Doskada tushuntirish: «Fazoviy jismlar va kesimlar (3D)» simulyatori
Tayyor ssenariy — har qadamda o'qituvchi aytadigan gap, simulyator unga mos o'zgaradi. Sonlarni kod hisoblaydi. Shu mavzuga yana: Hajm: birlik kublar, Fazoviy jismlar va yoyilmalar.
- To'g'ri burchakli parallelepiped: o'lchamlari 4, 3, 12.
- Hajm — uchta o'lcham ko'paytmasi: 4 · 3 · 12 = 144.
- Yoyilma — 6 ta to'g'ri to'rtburchak (3 juft teng). To'la sirt: 2 · (4·3 + 3·12 + 4·12) = 192.
- Diagonal: d = √(4² + 3² + 12²) = 13.
- Kub — barcha qirralari teng parallelepiped: hajmi 3³ = 27, diagonali 3√3 ≈ 5,2.
Namuna misollar (javoblari bilan)
Misollar va javoblar kod bilan hisoblangan. DarsPilot'da har dars uchun shunday misollardan uch darajali ishchi varaq (PDF) va doska rejasi tayyorlanadi.
- To'g'ri burchakli parallelepipedning o'lchamlari 6 sm, 5 sm va 2 sm. Hajmini toping.
Javob
V = 60 sm³
Yechim: V = 6·5·2 = 60 - To'g'ri burchakli parallelepipedning o'lchamlari 2 sm, 3 sm va 7 sm. Hajmini toping.
Javob
V = 42 sm³
Yechim: V = 2·3·7 = 42 - To'g'ri burchakli parallelepipedning o'lchamlari 10 sm, 3 sm va 8 sm. Hajmini toping.
Javob
V = 240 sm³
Yechim: V = 10·3·8 = 240 - Kubning qirrasi 4 sm. Kub hajmini toping.
Javob
V = 64 sm³
Yechim: V = 4³ = 64
Tipik xatolar va ularni tuzatish
«Prizma va silindr» bobidagi mavzular
Shu mavzu bo'yicha darsni bir necha daqiqada tayyorlang
DarsPilot sinfingiz natijalariga moslangan dars ssenariysi, doska rejasi va uch darajali ishchi varaqni tuzadi, qog'ozli testni telefon suratidan tekshiradi. Ro'yxatdan o'tish bepul.