9-sinf algebra · 5-bob: Sonli ketma-ketliklar, progressiyalar · 4-chorak
Geometrik progressiya dastlabki n-hadining yig'indisi formulasi
9-sinf algebra darsi uchun tayyor material: 45 daqiqalik dars ishlanmasi tuzilmasi va interfaol metodlar, «Progressiyalar» simulyatori bilan qadamma-qadam tushuntirish, javobli misollar va tipik xatolar.
Darslik: Algebra 9, Sh.A. Alimov, A.R. Xalmuxamedov, M.A. Mirzaxmedov, 2019 (4-nashr) — 167-bet
Asosiy formulalar
- Geometrik progressiya yig'indisiSₙ = b₁(qⁿ − 1)/(q − 1), q ≠ 1
Pastdagi misollarda shu formulalar bilan yechim yo'li ko'rsatilgan.
Dars ishlanmasi: 45 daqiqalik tuzilma
Dars rejasi (konspekt) uchun tayyor tuzilma: DarsPilot dars ssenariysi shu bosqichlar bo'yicha quriladi; metodlar sinf natijalari va xonadagi jihozlarga (proyektor, elektron doska) qarab tanlanadi.
Bu mavzu bo'yicha DarsPilot'da bosqichli diagnostik varaq tayyor: bitta masala 7 savolga bo'lingan (tushunish → model → hisoblash → talqin), har o'quvchiga darajasiga mos variant, qog'ozli javoblar telefon suratidan avtomatik tekshiriladi.
Doskada tushuntirish: «Progressiyalar» simulyatori
Tayyor ssenariy — har qadamda o'qituvchi aytadigan gap, simulyator unga mos o'zgaradi. Sonlarni kod hisoblaydi.
- S = 3 + 6 + 12 + 24 + 48 — geometrik progressiyaning dastlabki 5 ta hadi yig'indisi.
- Har bir hadni q = 2 ga ko'paytiramiz: qS = 6 + 12 + 24 + 48 + 96.
- qS dan S ni ayiramiz — bir xil hadlar qisqarib ketadi: qS − S = 96 − 3.
- Demak, Sₙ = b₁(qⁿ − 1) : (q − 1). Hisoblaymiz: 3 · (2⁵ − 1) : (2 − 1) = 93.
- Boshqa maxraj bilan ham formula ishlaydi: q = 3, Sₙ = 363.
Namuna misollar (javoblari bilan)
Misollar va javoblar kod bilan hisoblangan. DarsPilot'da har dars uchun shunday misollardan uch darajali ishchi varaq (PDF) va doska rejasi tayyorlanadi.
- Geometrik progressiyada b₁ = 2, q = 3. Dastlabki 5 ta hadi yig'indisini toping.
Javob
S₅ = 242
Yechim: S₅ = b₁(qⁿ − 1)/(q − 1) = 2·(3⁵ − 1)/(3 − 1) = 242 - Geometrik progressiyada b₁ = 5, q = 2. Dastlabki 4 ta hadi yig'indisini toping.
Javob
S₄ = 75
Yechim: S₄ = b₁(qⁿ − 1)/(q − 1) = 5·(2⁴ − 1)/(2 − 1) = 75 - Geometrik progressiyada b₁ = 3, q = −2. Dastlabki 4 ta hadi yig'indisini toping.
Javob
S₄ = −15
Yechim: S₄ = b₁(qⁿ − 1)/(q − 1) = 3·((−2)⁴ − 1)/(−2 − 1) = −15 - Geometrik progressiyada b₁ = 1, q = 2. Dastlabki 8 ta hadi yig'indisini toping.
Javob
S₈ = 255
Yechim: S₈ = b₁(qⁿ − 1)/(q − 1) = 1·(2⁸ − 1)/(2 − 1) = 255
Tipik xatolar va ularni tuzatish
«Sonli ketma-ketliklar, progressiyalar» bobidagi mavzular
Shu mavzu bo'yicha darsni bir necha daqiqada tayyorlang
DarsPilot sinfingiz natijalariga moslangan dars ssenariysi, doska rejasi va uch darajali ishchi varaqni tuzadi, qog'ozli testni telefon suratidan tekshiradi. Ro'yxatdan o'tish bepul.