Bepul boshlash

9-sinf algebra · 5-bob: Sonli ketma-ketliklar, progressiyalar · 3-chorak

Arifmetik progressiya dastlabki n ta hadining yig'indisini formulasi

9-sinf algebra darsi uchun tayyor material: 45 daqiqalik dars ishlanmasi tuzilmasi va interfaol metodlar, «Progressiyalar» simulyatori bilan qadamma-qadam tushuntirish, javobli misollar va tipik xatolar.

Darslik: Algebra 9, Sh.A. Alimov, A.R. Xalmuxamedov, M.A. Mirzaxmedov, 2019 (4-nashr) — 158-bet

Asosiy formulalar

Pastdagi misollarda shu formulalar bilan yechim yo'li ko'rsatilgan.

Dars ishlanmasi: 45 daqiqalik tuzilma

Dars rejasi (konspekt) uchun tayyor tuzilma: DarsPilot dars ssenariysi shu bosqichlar bo'yicha quriladi; metodlar sinf natijalari va xonadagi jihozlarga (proyektor, elektron doska) qarab tanlanadi.

2 daq
Tashkiliy qism va motivatsiya“Nimasi ortiqcha?” — 4 ob'ektdan birini ortiqcha deb asoslash
5 daq
O'tgan mavzuni takrorlashOldingi mavzu «Arifmetik progressiya»: Xatoni top — ataylab xato qilingan yechimdagi xatoni topish
3 daq
Uy vazifasini tekshirishJuftlikda o'zaro tekshirish — kalit masala bo'yicha juftliklar bir-birini tekshiradi
4 daq
Yangi mavzuga kirish va maqsadTaxmin qil va tekshir — natijani oldindan chamalash, keyin hisoblab solishtirish
12 daq
Yangi mavzuni birga o'rganish«Progressiyalar» simulyatori ekranda qadamma-qadam (pastdagi tushuntirish), so'ng Namunaviy → yarim yechim
13 daq
Mustahkamlash: yakka va juftlikdaDarajali mashqlar (tayanch → asosiy → ilg'or), Bumerang / Zinama-zina — qiyinligi oshib boruvchi topshiriqlar, guruhda almashish
4 daq
Tezkor tekshiruv (qog'ozsiz)Chiqish chiptasi — dars oxirida 1–3 savol
2 daq
Refleksiya va uy vazifasiFSMU — fikr — Sabab — Misol — Umumlashtirish. Uy vazifasi: darslik, 158-bet

Bu mavzu bo'yicha DarsPilot'da bosqichli diagnostik varaq tayyor: bitta masala 7 savolga bo'lingan (tushunish → model → hisoblash → talqin), har o'quvchiga darajasiga mos variant, qog'ozli javoblar telefon suratidan avtomatik tekshiriladi.

Doskada tushuntirish: «Progressiyalar» simulyatori

Tayyor ssenariy — har qadamda o'qituvchi aytadigan gap, simulyator unga mos o'zgaradi. Sonlarni kod hisoblaydi.

  1. Hadlar: 2, 5, 8, 11, 14, 17. Ularning yig'indisini bittalab qo'shmasdan topamiz.
  2. Xuddi shu zinapoyani teskari qilib ustiga qo'yamiz: har ustunda 2 + 17 = 19.
  3. To'g'ri to'rtburchak hosil bo'ldi: 6 ta ustun, har biri 19 — jami 114. Bu — ikki marta olingan yig'indi.
  4. Demak, Sₙ = (a₁ + aₙ) · n : 2. Hisoblaymiz: (2 + 17) · 6 : 2 = 57.
  5. Gauss bolaligida 1 dan 100 gacha sonlar yig'indisini aynan shunday topgan: (1 + 100) · 100 : 2 = 5 050.
  6. Ayirma o'zgarsa ham usul o'sha: 2, 7, 12, 17, 22, 27 → Sₙ = 87.

Namuna misollar (javoblari bilan)

Misollar va javoblar kod bilan hisoblangan. DarsPilot'da har dars uchun shunday misollardan uch darajali ishchi varaq (PDF) va doska rejasi tayyorlanadi.

  1. Arifmetik progressiyada a₁ = 10, d = −2. Dastlabki 8 ta hadi yig'indisini toping.
    Javob

    S₈ = 24
    Yechim: S₈ = (2a₁ + 7d)·8/2 = (20 − 14)·8/2 = 24

  2. 1 dan 100 gacha natural sonlar yig'indisini toping.
    Javob

    5050
    Yechim: S = (1 + 100)·100/2 = 5050

  3. Dastlabki 15 ta toq natural son yig'indisini toping (1 + 3 + 5 + …).
    Javob

    225
    Yechim: a₁ = 1, d = 2, a₁₅ = 29; S = (1 + 29)·15/2 = 225

  4. Arifmetik progressiyada a₁ = 5, a₂₀ = 62. S₂₀ ni toping.
    Javob

    S₂₀ = 670
    Yechim: S₂₀ = (a₁ + a₂₀)·20/2 = (5 + 62)·20/2 = 670

Tipik xatolar va ularni tuzatish

Progressiya formulalarida xato: n-hadda (n − 1) o'rniga n ni oladi, arifmetik va geometrik progressiyani adashtiradi yoki yig'indida 2a₁ va : 2 ni unutadiHadlar jadvali: 1-had — 0 qadam, 2-had — 1 qadam, …, n-had — (n − 1) qadam; yig'indi uchun «birinchi + oxirgi» juftlari (Gauss usuli) — 2 ta misol.
Amal ma'nosini tushunmayapti (vaziyatga mos bo'lmagan amalni tanlayapti)Amal ma'nosini bar-model bilan takrorlash: “nega aynan shu amal?”
Tenglamada hadni boshqa tomonga o'tkazganda ishorasini o'zgartirmayaptiTarozi modeli: har ikki pallaga bir xil amal; “o'tkazish = teskari amal” ni 4 ta tenglamada mashq qilish.

«Sonli ketma-ketliklar, progressiyalar» bobidagi mavzular

← 9-sinf algebra: barcha mavzular

Shu mavzu bo'yicha darsni bir necha daqiqada tayyorlang

DarsPilot sinfingiz natijalariga moslangan dars ssenariysi, doska rejasi va uch darajali ishchi varaqni tuzadi, qog'ozli testni telefon suratidan tekshiradi. Ro'yxatdan o'tish bepul.