Bepul boshlash

9-sinf algebra · 5-bob: Sonli ketma-ketliklar, progressiyalar · 4-chorak

Geometrik progressiya

9-sinf algebra darsi uchun tayyor material: 45 daqiqalik dars ishlanmasi tuzilmasi va interfaol metodlar, «Progressiyalar» simulyatori bilan qadamma-qadam tushuntirish, javobli misollar va tipik xatolar.

Darslik: Algebra 9, Sh.A. Alimov, A.R. Xalmuxamedov, M.A. Mirzaxmedov, 2019 (4-nashr) — 162-bet

Asosiy formulalar

Pastdagi misollarda shu formulalar bilan yechim yo'li ko'rsatilgan.

Dars ishlanmasi: 45 daqiqalik tuzilma

Dars rejasi (konspekt) uchun tayyor tuzilma: DarsPilot dars ssenariysi shu bosqichlar bo'yicha quriladi; metodlar sinf natijalari va xonadagi jihozlarga (proyektor, elektron doska) qarab tanlanadi.

2 daq
Tashkiliy qism va motivatsiyaKun savoli / Muammoli vaziyat — hayotiy muammo bilan boshlash
5 daq
O'tgan mavzuni takrorlashOldingi mavzu «Arifmetik progressiya dastlabki n ta hadining yig'indisini formulasi»: Mini-doska — hamma javobni bir vaqtda yozib ko'rsatadi
3 daq
Uy vazifasini tekshirishXatoni top — ataylab xato qilingan yechimdagi xatoni topish
4 daq
Yangi mavzuga kirish va maqsadAqliy hujum — g'oyalarni tanqidsiz yig'ish → guruhlash → tanlash
12 daq
Yangi mavzuni birga o'rganish«Progressiyalar» simulyatori ekranda qadamma-qadam (pastdagi tushuntirish), so'ng Taxmin qil va tekshir
13 daq
Mustahkamlash: yakka va juftlikdaDarajali mashqlar (tayanch → asosiy → ilg'or), Masala tuzish — o'quvchi berilgan ifodaga mos masala tuzadi (ijodkorlik)
4 daq
Tezkor tekshiruv (qog'ozsiz)Chiqish chiptasi — dars oxirida 1–3 savol
2 daq
Refleksiya va uy vazifasiIkki yulduz va bitta tilak — ikki yutuq va bitta yaxshilash taklifi. Uy vazifasi: darslik, 162-bet

Bu mavzu bo'yicha DarsPilot'da bosqichli diagnostik varaq tayyor: bitta masala 7 savolga bo'lingan (tushunish → model → hisoblash → talqin), har o'quvchiga darajasiga mos variant, qog'ozli javoblar telefon suratidan avtomatik tekshiriladi.

Doskada tushuntirish: «Progressiyalar» simulyatori

Tayyor ssenariy — har qadamda o'qituvchi aytadigan gap, simulyator unga mos o'zgaradi. Sonlarni kod hisoblaydi.

  1. Birinchi had b₁ = 3. Har keyingi had oldingisidan bir xil son marta katta.
  2. Har qadamda ·2: 3, 6, 12, 24, 48. Bu — geometrik progressiya, q = 2 — uning maxraji.
  3. n-had formulasi: bₙ = 3 · 2ⁿ⁻¹.
  4. 10-had: 1536 — geometrik progressiya juda tez o'sadi.
  5. Xossa: har bir hadning kvadrati qo'shnilari ko'paytmasiga teng — 3-had uchun 12² = 6 · 24 = 144.
  6. q kasr bo'lsa progressiya kamayadi: q = 1/2, hadlar: 64, 32, 16, 8, 4.
  7. q manfiy bo'lsa hadlar ishorasi almashib keladi: q = −2, hadlar: 1, −2, 4, −8, 16.

Namuna misollar (javoblari bilan)

Misollar va javoblar kod bilan hisoblangan. DarsPilot'da har dars uchun shunday misollardan uch darajali ishchi varaq (PDF) va doska rejasi tayyorlanadi.

  1. Geometrik progressiyada b₁ = 64, q = 1/2. b₅ ni toping.
    Javob

    b₅ = 4
    Yechim: b₅ = b₁·q⁴ = 64·(1/2)⁴ = 4

  2. Geometrik progressiyada b₁ = 3, q = 2. b₆ ni toping.
    Javob

    b₆ = 96
    Yechim: b₆ = b₁·q⁵ = 3·2⁵ = 96

  3. Geometrik progressiyada b₁ = 81, q = 1/3. b₅ ni toping.
    Javob

    b₅ = 1
    Yechim: b₅ = b₁·q⁴ = 81·(1/3)⁴ = 1

  4. Geometrik progressiyada b₁ = 2, q = −2. b₅ ni toping.
    Javob

    b₅ = 32
    Yechim: b₅ = b₁·q⁴ = 2·(−2)⁴ = 32

Tipik xatolar va ularni tuzatish

Progressiya formulalarida xato: n-hadda (n − 1) o'rniga n ni oladi, arifmetik va geometrik progressiyani adashtiradi yoki yig'indida 2a₁ va : 2 ni unutadiHadlar jadvali: 1-had — 0 qadam, 2-had — 1 qadam, …, n-had — (n − 1) qadam; yig'indi uchun «birinchi + oxirgi» juftlari (Gauss usuli) — 2 ta misol.
Amal ma'nosini tushunmayapti (vaziyatga mos bo'lmagan amalni tanlayapti)Amal ma'nosini bar-model bilan takrorlash: “nega aynan shu amal?”
Tenglamadagi noma'lumni topishda bo'shliq bor (oldingi mavzu)Noma'lum qo'shiluvchi, ko'paytuvchi va bo'linuvchini topishga 4 ta tezkor misol.

«Sonli ketma-ketliklar, progressiyalar» bobidagi mavzular

← 9-sinf algebra: barcha mavzular

Shu mavzu bo'yicha darsni bir necha daqiqada tayyorlang

DarsPilot sinfingiz natijalariga moslangan dars ssenariysi, doska rejasi va uch darajali ishchi varaqni tuzadi, qog'ozli testni telefon suratidan tekshiradi. Ro'yxatdan o'tish bepul.