8-sinf geometriya · 3-bob: O'tkir burchak sinusi, kosinusi, tangensi va kotangensi · 2-chorak
O'tkir burchak sinusi, kosinusi, tangensi va kotangensi
8-sinf geometriya darsi uchun tayyor material: 45 daqiqalik dars ishlanmasi tuzilmasi va interfaol metodlar, «Trigonometriya» simulyatori bilan qadamma-qadam tushuntirish, javobli misollar va tipik xatolar.
Darslik: Geometriya 8, A.A. Rahimqoriyev, M.A. To'xtaxodjayeva, 2019 (4-nashr)
Asosiy formulalar
- O'tkir burchak funksiyalarisin A = a/c, cos A = b/c, tg A = a/b, ctg A = b/a (a — qarshidagi, b — yopishgan katet, c — gipotenuza)
Pastdagi misollarda shu formulalar bilan yechim yo'li ko'rsatilgan.
Dars ishlanmasi: 45 daqiqalik tuzilma
Dars rejasi (konspekt) uchun tayyor tuzilma: DarsPilot dars ssenariysi shu bosqichlar bo'yicha quriladi; metodlar sinf natijalari va xonadagi jihozlarga (proyektor, elektron doska) qarab tanlanadi.
Bu mavzu bo'yicha DarsPilot'da bosqichli diagnostik varaq tayyor: bitta masala 7 savolga bo'lingan (tushunish → model → hisoblash → talqin), har o'quvchiga darajasiga mos variant, qog'ozli javoblar telefon suratidan avtomatik tekshiriladi.
Doskada tushuntirish: «Trigonometriya» simulyatori
Tayyor ssenariy — har qadamda o'qituvchi aytadigan gap, simulyator unga mos o'zgaradi. Sonlarni kod hisoblaydi. Shu mavzuga yana: Pifagor teoremasi, Burchaklar.
- To'g'ri burchakli uchburchakda o'tkir burchak α = 30°. Tomonlar: gipotenuza, α qarshisidagi va α ga yopishgan katetlar.
- Sinus — qarama-qarshi katetning gipotenuzaga nisbati: sin 30° = 5 : 10 = 0,5.
- Kosinus — yopishgan katetning gipotenuzaga nisbati: cos 30° = 8,66 : 10 ≈ 0,87.
- Tangens — qarama-qarshi katetning yopishgan katetga nisbati: tg 30° ≈ 0,58; kotangens — aksincha: ctg 30° ≈ 1,73.
- Uchburchakni kattalashtiramiz: tomonlar o'zgardi, nisbat o'zgarmadi — sin 30° = 8 : 16 = 0,5.
- Burchak o'zgarsa, nisbatlar ham o'zgaradi: α = 50° da sin ≈ 0,77, cos ≈ 0,64.
Namuna misollar (javoblari bilan)
Misollar va javoblar kod bilan hisoblangan. DarsPilot'da har dars uchun shunday misollardan uch darajali ishchi varaq (PDF) va doska rejasi tayyorlanadi.
- ABC uchburchakda ∠C = 90°, AB = 13, BC = 12. ∠A ning sinusi, kosinusi, tangensi va kotangensini toping.
Javob
sin A = 12/13, cos A = 5/13, tg A = 12/5, ctg A = 5/12
Yechim: AC = √(13² − 12²) = 5; sin A = BC/AB, cos A = AC/AB, tg A = BC/AC, ctg A = AC/BC - ABC uchburchakda ∠C = 90°, BC = 5, AC = 12. ∠A ning sinusi, kosinusi, tangensi va kotangensini toping.
Javob
sin A = 5/13, cos A = 12/13, tg A = 5/12, ctg A = 12/5
Yechim: AB = √(5² + 12²) = 13; sin A = BC/AB, cos A = AC/AB, tg A = BC/AC, ctg A = AC/BC - ABC uchburchakda ∠C = 90°, BC = 8, AC = 15. ∠A ning sinusi, kosinusi, tangensi va kotangensini toping.
Javob
sin A = 8/17, cos A = 15/17, tg A = 8/15, ctg A = 15/8
Yechim: AB = √(8² + 15²) = 17; sin A = BC/AB, cos A = AC/AB, tg A = BC/AC, ctg A = AC/BC - ABC uchburchakda ∠C = 90°, BC = 20, AC = 21. ∠A ning sinusi, kosinusi, tangensi va kotangensini toping.
Javob
sin A = 20/29, cos A = 21/29, tg A = 20/21, ctg A = 21/20
Yechim: AB = √(20² + 21²) = 29; sin A = BC/AB, cos A = AC/AB, tg A = BC/AC, ctg A = AC/BC
Tipik xatolar va ularni tuzatish
«O'tkir burchak sinusi, kosinusi, tangensi va kotangensi» bobidagi mavzular
- O'tkir burchak sinusi, kosinusi, tangensi va kotangensi
- Pifagor teoremasi
- Pifagor teoremasining turli xil isbotlari
- Pifagor teoremasiga teskari teorema
- Pifagor teoremasining ba'zi tatbiqlari
- Asosiy trigonometrik ayniyatlar va uning natijalari
- To'ldiruvchi burchakning trigonometrik funksiyalari uchun formulalar
- 30, 45, 60 gradusli burchaklarning sinusi, kosinusi, tangensi va kotangensi
- Trigonometrik funksiyalarning qiymatlari jadvali
Shu mavzu bo'yicha darsni bir necha daqiqada tayyorlang
DarsPilot sinfingiz natijalariga moslangan dars ssenariysi, doska rejasi va uch darajali ishchi varaqni tuzadi, qog'ozli testni telefon suratidan tekshiradi. Ro'yxatdan o'tish bepul.