7-sinf matematika · 14-bob: Parallelogrammalarning perimetri va yuzi · 4-chorak
Prizmalarning hajmi va sirtning yuzi
7-sinf matematika darsi uchun tayyor material: 45 daqiqalik dars ishlanmasi tuzilmasi va interfaol metodlar, «Hajm: birlik kublar» simulyatori bilan qadamma-qadam tushuntirish, javobli misollar va tipik xatolar.
Darslik: Matematika. Tadqiqot va kashfiyot. 7-sinf (I–II qism), Novda Edutainment, 2026
Asosiy formulalar
- Prizma hajmiV = S asos · h
- Prizma sirtiS yon = P asos · h, S to'la = S yon + 2·S asos
Pastdagi misollarda shu formulalar bilan yechim yo'li ko'rsatilgan.
Dars ishlanmasi: 45 daqiqalik tuzilma
Dars rejasi (konspekt) uchun tayyor tuzilma: DarsPilot dars ssenariysi shu bosqichlar bo'yicha quriladi; metodlar sinf natijalari va xonadagi jihozlarga (proyektor, elektron doska) qarab tanlanadi.
Bu mavzu bo'yicha DarsPilot'da bosqichli diagnostik varaq tayyor: bitta masala 7 savolga bo'lingan (tushunish → model → hisoblash → talqin), har o'quvchiga darajasiga mos variant, qog'ozli javoblar telefon suratidan avtomatik tekshiriladi.
Doskada tushuntirish: «Hajm: birlik kublar» simulyatori
Tayyor ssenariy — har qadamda o'qituvchi aytadigan gap, simulyator unga mos o'zgaradi. Sonlarni kod hisoblaydi. Shu mavzuga yana: Fazoviy jismlar va yoyilmalar, Shakllar yuzi.
- To'g'ri prizma: asosi — katetlari 4 va 3 sm bo'lgan to'g'ri burchakli uchburchak, balandligi 5 sm.
- Asos yuzi: 4 · 3 : 2 = 6 sm².
- Asosni balandlik bo'ylab qatlamlab teramiz: V = asos yuzi · balandlik = 4 · 3 : 2 · 5 = 30 sm³.
- To'la sirt — ikki asos va uchta yon yoq yuzlari yig'indisi: 2 · 6 + (4 + 3 + 5) · 5 = 72 sm².
- Kuboid ham prizma: hajmi asos yuzi · balandlik = 4 · 3 · 5 = 60 sm³.
Namuna misollar (javoblari bilan)
Misollar va javoblar kod bilan hisoblangan. DarsPilot'da har dars uchun shunday misollardan uch darajali ishchi varaq (PDF) va doska rejasi tayyorlanadi.
- To'g'ri prizmaning asosi tomonlari 2 sm va 9 sm bo'lgan to'g'ri to'rtburchak, balandligi 4 sm. Prizma hajmini toping.
Javob
V = 72 sm³
Yechim: S asos = 2·9 = 18; V = 18·4 = 72 - To'g'ri prizmaning asosi katetlari 3 sm va 4 sm bo'lgan to'g'ri burchakli uchburchak, balandligi 10 sm. Yon va to'la sirtini toping.
Javob
S yon = 120 sm², S to'la = 132 sm²
Yechim: gipotenuza 5; S yon = (3 + 4 + 5)·10 = 120; S to'la = 120 + 2·6 - To'g'ri prizmaning asosi katetlari 6 sm va 8 sm bo'lgan to'g'ri burchakli uchburchak, balandligi 5 sm. Prizma hajmini toping.
Javob
V = 120 sm³
Yechim: S asos = 6·8/2 = 24; V = 24·5 = 120 - To'g'ri prizmaning asosi tomonlari 3 sm va 4 sm bo'lgan to'g'ri to'rtburchak, balandligi 10 sm. Yon va to'la sirtini toping.
Javob
S yon = 140 sm², S to'la = 164 sm²
Yechim: S yon = 2·(3 + 4)·10 = 140; S to'la = 140 + 2·12
Tipik xatolar va ularni tuzatish
«Parallelogrammalarning perimetri va yuzi» bobidagi mavzular
- Parallelogrammalarning perimetri va yuzi
- Trapetsiyalarning perimetri va yuzi
- Yassi murakkab shakllarning perimetri va yuzi
- Fazoviy jismlarning chizmasi va yoyilmasi
- Prizmalarning hajmi va sirtning yuzi
- Silindrlarning hajmi va sirtining yuzi
- Murakkab fazoviy jismlarning hajmi va to'la sirt yuzi
- Ma'lumotlarni yig'ish
- Ma'lumotlarni qayta ishlash
- Ma'lumotlarni tahlil qilish va taqdim etish
Shu mavzu bo'yicha darsni bir necha daqiqada tayyorlang
DarsPilot sinfingiz natijalariga moslangan dars ssenariysi, doska rejasi va uch darajali ishchi varaqni tuzadi, qog'ozli testni telefon suratidan tekshiradi. Ro'yxatdan o'tish bepul.