Bepul boshlash

7-sinf matematika · 14-bob: Parallelogrammalarning perimetri va yuzi · 4-chorak

Prizmalarning hajmi va sirtning yuzi

7-sinf matematika darsi uchun tayyor material: 45 daqiqalik dars ishlanmasi tuzilmasi va interfaol metodlar, «Hajm: birlik kublar» simulyatori bilan qadamma-qadam tushuntirish, javobli misollar va tipik xatolar.

Darslik: Matematika. Tadqiqot va kashfiyot. 7-sinf (I–II qism), Novda Edutainment, 2026

Asosiy formulalar

Pastdagi misollarda shu formulalar bilan yechim yo'li ko'rsatilgan.

Dars ishlanmasi: 45 daqiqalik tuzilma

Dars rejasi (konspekt) uchun tayyor tuzilma: DarsPilot dars ssenariysi shu bosqichlar bo'yicha quriladi; metodlar sinf natijalari va xonadagi jihozlarga (proyektor, elektron doska) qarab tanlanadi.

2 daq
Tashkiliy qism va motivatsiya“Nimasi ortiqcha?” — 4 ob'ektdan birini ortiqcha deb asoslash
5 daq
O'tgan mavzuni takrorlashOldingi mavzu «Fazoviy jismlarning chizmasi va yoyilmasi»: Sinkveyn — tushuncha haqida 5 qatorli qisqa xulosa
3 daq
Uy vazifasini tekshirishXatoni top — ataylab xato qilingan yechimdagi xatoni topish
4 daq
Yangi mavzuga kirish va maqsadBBB (Bilaman–Bilishni xohlayman–Bilib oldim) — 3 ustunli jadval: boshida 2 ustun, oxirida 3-ustun
12 daq
Yangi mavzuni birga o'rganish«Hajm: birlik kublar» simulyatori ekranda qadamma-qadam (pastdagi tushuntirish), so'ng Klaster
13 daq
Mustahkamlash: yakka va juftlikdaDarajali mashqlar (tayanch → asosiy → ilg'or), T-jadval / Konseptual jadval — mezonlar bo'yicha solishtirish
4 daq
Tezkor tekshiruv (qog'ozsiz)Chiqish chiptasi — dars oxirida 1–3 savol
2 daq
Refleksiya va uy vazifasiSvetofor — yashil/sariq/qizil kartochka bilan tushunishni ko'rsatish. Uy vazifasi: darslikdagi mashqlar — uch darajada

Bu mavzu bo'yicha DarsPilot'da bosqichli diagnostik varaq tayyor: bitta masala 7 savolga bo'lingan (tushunish → model → hisoblash → talqin), har o'quvchiga darajasiga mos variant, qog'ozli javoblar telefon suratidan avtomatik tekshiriladi.

Doskada tushuntirish: «Hajm: birlik kublar» simulyatori

Tayyor ssenariy — har qadamda o'qituvchi aytadigan gap, simulyator unga mos o'zgaradi. Sonlarni kod hisoblaydi. Shu mavzuga yana: Fazoviy jismlar va yoyilmalar, Shakllar yuzi.

  1. To'g'ri prizma: asosi — katetlari 4 va 3 sm bo'lgan to'g'ri burchakli uchburchak, balandligi 5 sm.
  2. Asos yuzi: 4 · 3 : 2 = 6 sm².
  3. Asosni balandlik bo'ylab qatlamlab teramiz: V = asos yuzi · balandlik = 4 · 3 : 2 · 5 = 30 sm³.
  4. To'la sirt — ikki asos va uchta yon yoq yuzlari yig'indisi: 2 · 6 + (4 + 3 + 5) · 5 = 72 sm².
  5. Kuboid ham prizma: hajmi asos yuzi · balandlik = 4 · 3 · 5 = 60 sm³.

Namuna misollar (javoblari bilan)

Misollar va javoblar kod bilan hisoblangan. DarsPilot'da har dars uchun shunday misollardan uch darajali ishchi varaq (PDF) va doska rejasi tayyorlanadi.

  1. To'g'ri prizmaning asosi tomonlari 2 sm va 9 sm bo'lgan to'g'ri to'rtburchak, balandligi 4 sm. Prizma hajmini toping.
    Javob

    V = 72 sm³
    Yechim: S asos = 2·9 = 18; V = 18·4 = 72

  2. To'g'ri prizmaning asosi katetlari 3 sm va 4 sm bo'lgan to'g'ri burchakli uchburchak, balandligi 10 sm. Yon va to'la sirtini toping.
    Javob

    S yon = 120 sm², S to'la = 132 sm²
    Yechim: gipotenuza 5; S yon = (3 + 4 + 5)·10 = 120; S to'la = 120 + 2·6

  3. To'g'ri prizmaning asosi katetlari 6 sm va 8 sm bo'lgan to'g'ri burchakli uchburchak, balandligi 5 sm. Prizma hajmini toping.
    Javob

    V = 120 sm³
    Yechim: S asos = 6·8/2 = 24; V = 24·5 = 120

  4. To'g'ri prizmaning asosi tomonlari 3 sm va 4 sm bo'lgan to'g'ri to'rtburchak, balandligi 10 sm. Yon va to'la sirtini toping.
    Javob

    S yon = 140 sm², S to'la = 164 sm²
    Yechim: S yon = 2·(3 + 4)·10 = 140; S to'la = 140 + 2·12

Tipik xatolar va ularni tuzatish

Hajm va sirt yuzini (kub va kvadrat birliklarni) adashtiryaptiKubiklardan quti yasab, hajm (nechta kubik sig'adi) va sirt (nechta kvadrat yopishtiramiz) ni alohida sanash.
Amal ma'nosini tushunmayapti (vaziyatga mos bo'lmagan amalni tanlayapti)Amal ma'nosini bar-model bilan takrorlash: “nega aynan shu amal?”
Sonning qismini topishda bo'shliq bor (oldingi mavzu)“Sonning qismini topish” ni bar-model bilan takrorlash (mashq daftari, D1 daraja).

«Parallelogrammalarning perimetri va yuzi» bobidagi mavzular

← 7-sinf matematika: barcha mavzular

Shu mavzu bo'yicha darsni bir necha daqiqada tayyorlang

DarsPilot sinfingiz natijalariga moslangan dars ssenariysi, doska rejasi va uch darajali ishchi varaqni tuzadi, qog'ozli testni telefon suratidan tekshiradi. Ro'yxatdan o'tish bepul.