Bepul boshlash

7-sinf matematika · 14-bob: Parallelogrammalarning perimetri va yuzi · 4-chorak

Murakkab fazoviy jismlarning hajmi va to'la sirt yuzi

7-sinf matematika darsi uchun tayyor material: 45 daqiqalik dars ishlanmasi tuzilmasi va interfaol metodlar, «Hajm: birlik kublar» simulyatori bilan qadamma-qadam tushuntirish, javobli misollar va tipik xatolar.

Darslik: Matematika. Tadqiqot va kashfiyot. 7-sinf (I–II qism), Novda Edutainment, 2026

Asosiy formulalar

Pastdagi misollarda shu formulalar bilan yechim yo'li ko'rsatilgan.

Dars ishlanmasi: 45 daqiqalik tuzilma

Dars rejasi (konspekt) uchun tayyor tuzilma: DarsPilot dars ssenariysi shu bosqichlar bo'yicha quriladi; metodlar sinf natijalari va xonadagi jihozlarga (proyektor, elektron doska) qarab tanlanadi.

2 daq
Tashkiliy qism va motivatsiya“Nimasi ortiqcha?” — 4 ob'ektdan birini ortiqcha deb asoslash
5 daq
O'tgan mavzuni takrorlashOldingi mavzu «Silindrlarning hajmi va sirtining yuzi»: Xatoni top — ataylab xato qilingan yechimdagi xatoni topish
3 daq
Uy vazifasini tekshirishJuftlikda o'zaro tekshirish — kalit masala bo'yicha juftliklar bir-birini tekshiradi
4 daq
Yangi mavzuga kirish va maqsadBBB (Bilaman–Bilishni xohlayman–Bilib oldim) — 3 ustunli jadval: boshida 2 ustun, oxirida 3-ustun
12 daq
Yangi mavzuni birga o'rganish«Hajm: birlik kublar» simulyatori ekranda qadamma-qadam (pastdagi tushuntirish), so'ng Namunaviy → yarim yechim
13 daq
Mustahkamlash: yakka va juftlikdaDarajali mashqlar (tayanch → asosiy → ilg'or), Venn diagrammasi — ikki tushuncha yoki yechim usulini solishtirish
4 daq
Tezkor tekshiruv (qog'ozsiz)Chiqish chiptasi — dars oxirida 1–3 savol
2 daq
Refleksiya va uy vazifasiFSMU — fikr — Sabab — Misol — Umumlashtirish. Uy vazifasi: darslikdagi mashqlar — uch darajada

Bu mavzu bo'yicha DarsPilot'da bosqichli diagnostik varaq tayyor: bitta masala 7 savolga bo'lingan (tushunish → model → hisoblash → talqin), har o'quvchiga darajasiga mos variant, qog'ozli javoblar telefon suratidan avtomatik tekshiriladi.

Doskada tushuntirish: «Hajm: birlik kublar» simulyatori

Tayyor ssenariy — har qadamda o'qituvchi aytadigan gap, simulyator unga mos o'zgaradi. Sonlarni kod hisoblaydi. Shu mavzuga yana: Fazoviy jismlar va yoyilmalar, Shakllar yuzi.

  1. Murakkab jism: kuboidning bir bo'lagi kesib olingan. Hajmini qanday topamiz?
  2. Ikki kuboidga ajratamiz va hajmlarini qo'shamiz: V = 48 + 12 = 60 sm³.
  3. Yoki butun kuboiddan kesilgan bo'lakni ayiramiz: 72 − 12 = 60 sm³.
  4. To'la sirt — barcha yoqlar yuzlari yig'indisi: 2 · 20 + 20 · 3 = 100 sm².
  5. Kesik kattalashsa, hajm kamayadi: V = 36 + 18 = 54 sm³.

Namuna misollar (javoblari bilan)

Misollar va javoblar kod bilan hisoblangan. DarsPilot'da har dars uchun shunday misollardan uch darajali ishchi varaq (PDF) va doska rejasi tayyorlanadi.

  1. Jism ikki kuboiddan tuzilgan: pastki kuboid 10×5×4 sm, uning ustida 6×5×3 sm kuboid. Jismning hajmini toping.
    Javob

    V = 290 sm³
    Yechim: V = 10·5·4 + 6·5·3 = 200 + 90

  2. Jism ikki kuboiddan tuzilgan: pastki kuboid 8×6×3 sm, uning ustida 4×6×2 sm kuboid. Jismning hajmini toping.
    Javob

    V = 192 sm³
    Yechim: V = 8·6·3 + 4·6·2 = 144 + 48

  3. Jism ikki kuboiddan tuzilgan: pastki kuboid 12×4×2 sm, uning ustida 5×4×5 sm kuboid. Jismning hajmini toping.
    Javob

    V = 196 sm³
    Yechim: V = 12·4·2 + 5·4·5 = 96 + 100

  4. Jism ikki kuboiddan tuzilgan: pastki kuboid 7×5×3 sm, uning ustida 4×5×2 sm kuboid. Jismning hajmini toping.
    Javob

    V = 145 sm³
    Yechim: V = 7·5·3 + 4·5·2 = 105 + 40

Tipik xatolar va ularni tuzatish

Hajm va sirt yuzini (kub va kvadrat birliklarni) adashtiryaptiKubiklardan quti yasab, hajm (nechta kubik sig'adi) va sirt (nechta kvadrat yopishtiramiz) ni alohida sanash.
Amal ma'nosini tushunmayapti (vaziyatga mos bo'lmagan amalni tanlayapti)Amal ma'nosini bar-model bilan takrorlash: “nega aynan shu amal?”
Sonning qismini topishda bo'shliq bor (oldingi mavzu)“Sonning qismini topish” ni bar-model bilan takrorlash (mashq daftari, D1 daraja).

«Parallelogrammalarning perimetri va yuzi» bobidagi mavzular

← 7-sinf matematika: barcha mavzular

Shu mavzu bo'yicha darsni bir necha daqiqada tayyorlang

DarsPilot sinfingiz natijalariga moslangan dars ssenariysi, doska rejasi va uch darajali ishchi varaqni tuzadi, qog'ozli testni telefon suratidan tekshiradi. Ro'yxatdan o'tish bepul.