Bepul boshlash

11-sinf geometriya · 3-bob: Piramida va konus · 3-chorak

Konusning hajmi

11-sinf geometriya darsi uchun tayyor material: 45 daqiqalik dars ishlanmasi tuzilmasi va interfaol metodlar, «Fazoviy jismlar va kesimlar (3D)» simulyatori bilan qadamma-qadam tushuntirish, javobli misollar va tipik xatolar.

Darslik: Matematika 11 (I–II qism). Geometriya: B.Q. Xaydarov, 2018 — II qism, 127-bet

Asosiy formulalar

Pastdagi misollarda shu formulalar bilan yechim yo'li ko'rsatilgan.

Dars ishlanmasi: 45 daqiqalik tuzilma

Dars rejasi (konspekt) uchun tayyor tuzilma: DarsPilot dars ssenariysi shu bosqichlar bo'yicha quriladi; metodlar sinf natijalari va xonadagi jihozlarga (proyektor, elektron doska) qarab tanlanadi.

2 daq
Tashkiliy qism va motivatsiyaKun savoli / Muammoli vaziyat — hayotiy muammo bilan boshlash
5 daq
O'tgan mavzuni takrorlashOldingi mavzu «Konusning o'qi, yasovchisi, asosi. Konusning yon va to'la sirti»: Xatoni top — ataylab xato qilingan yechimdagi xatoni topish
3 daq
Uy vazifasini tekshirishIkki yulduz va bitta tilak — ikki yutuq va bitta yaxshilash taklifi
4 daq
Yangi mavzuga kirish va maqsadAqliy hujum — g'oyalarni tanqidsiz yig'ish → guruhlash → tanlash
12 daq
Yangi mavzuni birga o'rganish«Fazoviy jismlar va kesimlar (3D)» simulyatori ekranda qadamma-qadam (pastdagi tushuntirish), so'ng CPA: aniq → tasviriy → abstrakt
13 daq
Mustahkamlash: yakka va juftlikdaDarajali mashqlar (tayanch → asosiy → ilg'or), Navbatma-navbat murabbiy — biri yechadi, ikkinchisi murabbiy; keyin almashadi
4 daq
Tezkor tekshiruv (qog'ozsiz)Mini-doska — hamma javobni bir vaqtda yozib ko'rsatadi
2 daq
Refleksiya va uy vazifasiBBB (Bilaman–Bilishni xohlayman–Bilib oldim) — 3 ustunli jadval: boshida 2 ustun, oxirida 3-ustun. Uy vazifasi: darslik II qism, 127-bet

Bu mavzu bo'yicha DarsPilot'da bosqichli diagnostik varaq tayyor: bitta masala 7 savolga bo'lingan (tushunish → model → hisoblash → talqin), har o'quvchiga darajasiga mos variant, qog'ozli javoblar telefon suratidan avtomatik tekshiriladi.

Doskada tushuntirish: «Fazoviy jismlar va kesimlar (3D)» simulyatori

Tayyor ssenariy — har qadamda o'qituvchi aytadigan gap, simulyator unga mos o'zgaradi. Sonlarni kod hisoblaydi. Shu mavzuga yana: Hajm: birlik kublar, Fazoviy jismlar va yoyilmalar.

  1. Konus: asos radiusi 3, balandligi 4. Yasovchi: l = √(3² + 4²) = 5.
  2. Yon sirt yoyilsa — doiraviy sektor, burchagi 360° · 3 : 5 = 216°. Yon sirt: πrl = π · 3 · 5 = 15π ≈ 47,12.
  3. To'la sirt: π · 3 · (3 + 5) = 24π ≈ 75,4.
  4. Hajm — silindr hajmining uchdan biri: π · 3² · 4 : 3 = 12π ≈ 37,7.
  5. O'q kesimi — teng yonli uchburchak, yuzi 12.
  6. Asosga parallel kesim — doira, radiusi 1,5; yuzi asosning 1/4 qismi.

Namuna misollar (javoblari bilan)

Misollar va javoblar kod bilan hisoblangan. DarsPilot'da har dars uchun shunday misollardan uch darajali ishchi varaq (PDF) va doska rejasi tayyorlanadi.

  1. Konus asosining radiusi 3 sm, balandligi 4 sm. Konus hajmini toping.
    Javob

    V = 12π sm³ ≈ 37,7 sm³
    Yechim: V = 1/3·π·3²·4 = 12π

  2. Konus asosining radiusi 6 sm, balandligi 5 sm. Konus hajmini toping.
    Javob

    V = 60π sm³ ≈ 188,5 sm³
    Yechim: V = 1/3·π·6²·5 = 60π

  3. Konus asosining radiusi 4 sm, balandligi 9 sm. Konus hajmini toping.
    Javob

    V = 48π sm³ ≈ 150,8 sm³
    Yechim: V = 1/3·π·4²·9 = 48π

  4. Konus asosining radiusi 5 sm, balandligi 12 sm. Konus hajmini toping.
    Javob

    V = 100π sm³ ≈ 314,2 sm³
    Yechim: V = 1/3·π·5²·12 = 100π

Tipik xatolar va ularni tuzatish

Jism hajmi formulasida xato: konus va piramidada 1/3 ni unutadi, shar hajmida R² oladi yoki radius o'rniga diametrni qo'yadiJismlar jadvali: prizma va silindr — S·h, piramida va konus — S·h/3, shar — 4/3·πR³; bir xil asos va balandlikli silindr va konusni solishtirish (3 marta).
Aylana uzunligi va doira yuzini, radius va diametrni adashtiryaptiC = 2πr va S = πr² ni rasm bilan solishtirish: chegara uzunligi va ichki yuza; radius — markazdan chetgacha.
Hajm va sirt yuzini (kub va kvadrat birliklarni) adashtiryaptiKubiklardan quti yasab, hajm (nechta kubik sig'adi) va sirt (nechta kvadrat yopishtiramiz) ni alohida sanash.

«Piramida va konus» bobidagi mavzular

← 11-sinf geometriya: barcha mavzular

Shu mavzu bo'yicha darsni bir necha daqiqada tayyorlang

DarsPilot sinfingiz natijalariga moslangan dars ssenariysi, doska rejasi va uch darajali ishchi varaqni tuzadi, qog'ozli testni telefon suratidan tekshiradi. Ro'yxatdan o'tish bepul.