11-sinf geometriya · 3-bob: Piramida va konus · 3-chorak
Kesik piramida va uning elementlari. Kesik piramidaning yon sirti
11-sinf geometriya darsi uchun tayyor material: 45 daqiqalik dars ishlanmasi tuzilmasi va interfaol metodlar, «Fazoviy jismlar va kesimlar (3D)» simulyatori bilan qadamma-qadam tushuntirish, javobli misollar va tipik xatolar.
Darslik: Matematika 11 (I–II qism). Geometriya: B.Q. Xaydarov, 2018 — II qism, 113-bet
Asosiy formulalar
- Muntazam kesik piramida yon sirtiS yon = 1/2·(P₁ + P₂)·k
Pastdagi misollarda shu formulalar bilan yechim yo'li ko'rsatilgan.
Dars ishlanmasi: 45 daqiqalik tuzilma
Dars rejasi (konspekt) uchun tayyor tuzilma: DarsPilot dars ssenariysi shu bosqichlar bo'yicha quriladi; metodlar sinf natijalari va xonadagi jihozlarga (proyektor, elektron doska) qarab tanlanadi.
Bu mavzu bo'yicha DarsPilot'da bosqichli diagnostik varaq tayyor: bitta masala 7 savolga bo'lingan (tushunish → model → hisoblash → talqin), har o'quvchiga darajasiga mos variant, qog'ozli javoblar telefon suratidan avtomatik tekshiriladi.
Doskada tushuntirish: «Fazoviy jismlar va kesimlar (3D)» simulyatori
Tayyor ssenariy — har qadamda o'qituvchi aytadigan gap, simulyator unga mos o'zgaradi. Sonlarni kod hisoblaydi. Shu mavzuga yana: Fazoviy jismlar va yoyilmalar, Hajm: birlik kublar.
- Kesik piramida — piramidadan asosga parallel kesim bilan kesib olingan qism. Asoslar: 6 va 3, balandligi 4.
- Yon yoqlari — teng yonli trapetsiyalar. Apofema: √(4² + (3 − 1,5)²) ≈ 4,27.
- Yoyilma: 2 ta muntazam ko'pburchak (asoslar) va 4 ta teng yonli trapetsiya. Yon sirt: 4 · (6 + 3) : 2 · 4,27 ≈ 76,9.
- To'la sirt: 76,9 + 36 + 9 ≈ 121,9.
- Hajm: V = h(S₁ + S₂ + √(S₁S₂)) : 3 = 4 · (36 + 9 + √(36 · 9)) : 3 = 84.
Namuna misollar (javoblari bilan)
Misollar va javoblar kod bilan hisoblangan. DarsPilot'da har dars uchun shunday misollardan uch darajali ishchi varaq (PDF) va doska rejasi tayyorlanadi.
- Muntazam to'rtburchakli kesik piramida asoslarining tomonlari 8 sm va 4 sm, apofemasi 5 sm. Yon sirtini toping.
Javob
S yon = 120 sm²
Yechim: S yon = 1/2·(4·8 + 4·4)·5 = 120 - Muntazam to'rtburchakli kesik piramida asoslarining tomonlari 14 sm va 8 sm, apofemasi 5 sm. Yon sirtini toping.
Javob
S yon = 220 sm²
Yechim: S yon = 1/2·(4·14 + 4·8)·5 = 220 - Muntazam to'rtburchakli kesik piramida asoslarining tomonlari 12 sm va 6 sm, apofemasi 4 sm. Yon sirtini toping.
Javob
S yon = 144 sm²
Yechim: S yon = 1/2·(4·12 + 4·6)·4 = 144 - Muntazam to'rtburchakli kesik piramida asoslarining tomonlari 9 sm va 5 sm, apofemasi 6 sm. Yon sirtini toping.
Javob
S yon = 168 sm²
Yechim: S yon = 1/2·(4·9 + 4·5)·6 = 168
Tipik xatolar va ularni tuzatish
«Piramida va konus» bobidagi mavzular
- Piramidaning balandligi. Piramidaning yon va to'la sirti
- Muntazam piramida va uning apofemasi. Muntazam piramidaning xossalari
- Kesik piramida va uning elementlari. Kesik piramidaning yon sirti
- Konusning o'qi, yasovchisi, asosi. Konusning yon va to'la sirti
- Konusning hajmi
- Kesik konusning yon va to'la sirti. Kesik konusning hajmi
Shu mavzu bo'yicha darsni bir necha daqiqada tayyorlang
DarsPilot sinfingiz natijalariga moslangan dars ssenariysi, doska rejasi va uch darajali ishchi varaqni tuzadi, qog'ozli testni telefon suratidan tekshiradi. Ro'yxatdan o'tish bepul.