9-sinf algebra · 2-bob: Kvadrat funksiya. Kvadrat tengsizliklar · 1-chorak
Funksiyaning aniqlanish sohasi
9-sinf algebra darsi uchun tayyor material: 45 daqiqalik dars ishlanmasi tuzilmasi va interfaol metodlar, «Funksiyalar va ularning grafiklari» simulyatori bilan qadamma-qadam tushuntirish, javobli misollar va tipik xatolar.
Darslik: Algebra 9, Sh.A. Alimov, A.R. Xalmuxamedov, M.A. Mirzaxmedov, 2019 (4-nashr) — 37-bet
Asosiy formulalar
- Aniqlanish sohasi√f(x): f(x) ≥ 0; 1/g(x): g(x) ≠ 0
Pastdagi misollarda shu formulalar bilan yechim yo'li ko'rsatilgan.
Dars ishlanmasi: 45 daqiqalik tuzilma
Dars rejasi (konspekt) uchun tayyor tuzilma: DarsPilot dars ssenariysi shu bosqichlar bo'yicha quriladi; metodlar sinf natijalari va xonadagi jihozlarga (proyektor, elektron doska) qarab tanlanadi.
Bu mavzu bo'yicha DarsPilot'da bosqichli diagnostik varaq tayyor: bitta masala 7 savolga bo'lingan (tushunish → model → hisoblash → talqin), har o'quvchiga darajasiga mos variant, qog'ozli javoblar telefon suratidan avtomatik tekshiriladi.
Doskada tushuntirish: «Funksiyalar va ularning grafiklari» simulyatori
Tayyor ssenariy — har qadamda o'qituvchi aytadigan gap, simulyator unga mos o'zgaradi. Sonlarni kod hisoblaydi. Shu mavzuga yana: Funksiya grafigi.
- y = √x: ildiz ostidagi ifoda manfiy bo'lmasligi kerak — aniqlanish sohasi [0; +∞), qiymatlari [0; +∞).
- Grafik siljidi: y = √(x − 2) — soha ham siljidi: [2; +∞).
- y = 1/x: nolga bo'lib bo'lmaydi — soha (−∞; 0) ∪ (0; +∞), qiymatlar (−∞; 0) ∪ (0; +∞).
- y = log₂x: logarifm faqat musbat sonlar uchun — soha (0; +∞), qiymatlar (−∞; +∞).
- y = arcsin x: soha [−1; 1], qiymatlar [−π/2; π/2].
Namuna misollar (javoblari bilan)
Misollar va javoblar kod bilan hisoblangan. DarsPilot'da har dars uchun shunday misollardan uch darajali ishchi varaq (PDF) va doska rejasi tayyorlanadi.
- y = 1/(x² − 4) funksiyaning aniqlanish sohasini toping.
Javob
(−∞; −2) ∪ (−2; 2) ∪ (2; +∞)
Yechim: shart: x² − 4 ≠ 0 - y = √(−2x + 6) funksiyaning aniqlanish sohasini toping.
Javob
(−∞; 3]
Yechim: shart: −2x + 6 ≥ 0 - y = √(x − 1)/(x − 4) funksiyaning aniqlanish sohasini toping.
Javob
[1; 4) ∪ (4; +∞)
Yechim: shart: x − 1 ≥ 0 va x ≠ 4 - y = √(x² − 9) funksiyaning aniqlanish sohasini toping.
Javob
(−∞; −3] ∪ [3; +∞)
Yechim: shart: x² − 9 ≥ 0
Tipik xatolar va ularni tuzatish
«Kvadrat funksiya. Kvadrat tengsizliklar» bobidagi mavzular
- Kvadrat funksiyaning ta'rifi
- Funksiya y = x^2
- Funksiya y = ax^2
- Funksiya y = ax^2 + bx + c
- Kvadrat funksiyaning grafigini yasash
- Kvadrat tengsizlik va uning yechimi
- Kvadrat tengsizlikni kvadrat funksiya grafigi yordamida yechish
- Intervallar usuli
- Funksiyaning aniqlanish sohasi
- Funksiyaning o'sishi va kamayishi
- Funksiyalarning juftligi va toqligi
- Daraja qatnashgan tenglama va tengsizliklar
Shu mavzu bo'yicha darsni bir necha daqiqada tayyorlang
DarsPilot sinfingiz natijalariga moslangan dars ssenariysi, doska rejasi va uch darajali ishchi varaqni tuzadi, qog'ozli testni telefon suratidan tekshiradi. Ro'yxatdan o'tish bepul.