9-sinf algebra · 2-bob: Kvadrat funksiya. Kvadrat tengsizliklar · 1-chorak
Intervallar usuli
9-sinf algebra darsi uchun tayyor material: 45 daqiqalik dars ishlanmasi tuzilmasi va interfaol metodlar, «Tengsizliklar: grafik va oraliqlar usuli» simulyatori bilan qadamma-qadam tushuntirish, javobli misollar va tipik xatolar.
Darslik: Algebra 9, Sh.A. Alimov, A.R. Xalmuxamedov, M.A. Mirzaxmedov, 2019 (4-nashr) — 32-bet
Asosiy formulalar
- Intervallar usuliildizlar sonlar o'qiga qo'yiladi, ishoralar o'ngdan «+» bilan almashinib boradi
Pastdagi misollarda shu formulalar bilan yechim yo'li ko'rsatilgan.
Dars ishlanmasi: 45 daqiqalik tuzilma
Dars rejasi (konspekt) uchun tayyor tuzilma: DarsPilot dars ssenariysi shu bosqichlar bo'yicha quriladi; metodlar sinf natijalari va xonadagi jihozlarga (proyektor, elektron doska) qarab tanlanadi.
Bu mavzu bo'yicha DarsPilot'da bosqichli diagnostik varaq tayyor: bitta masala 7 savolga bo'lingan (tushunish → model → hisoblash → talqin), har o'quvchiga darajasiga mos variant, qog'ozli javoblar telefon suratidan avtomatik tekshiriladi.
Doskada tushuntirish: «Tengsizliklar: grafik va oraliqlar usuli» simulyatori
Tayyor ssenariy — har qadamda o'qituvchi aytadigan gap, simulyator unga mos o'zgaradi. Sonlarni kod hisoblaydi. Shu mavzuga yana: Sonlar o'qi, Funksiyalar va ularning grafiklari.
- (x + 2)(x − 1)(x − 4) > 0 ni intervallar usuli bilan yechamiz. Avval ko'paytuvchilar nollarini o'qqa qo'yamiz: −2, 1, 4.
- Nollar o'qni 4 ta oraliqqa bo'ladi. Har ko'paytuvchi faqat o'z nolida ishora almashtiradi — jadvalga qarang.
- Ko'paytma ishorasi ustundagi minuslar soniga bog'liq: chapdan o'ngga − + − +. Bu — «ilon» chizig'i.
- Bizga > 0 kerak — ilon o'qdan yuqorida bo'lgan oraliqlar: (−2; 1) ∪ (4; +∞).
- O'rtadagi ko'paytuvchini kvadratga ko'taramiz: u manfiy bo'lmaydi, shu nolda ishora almashmaydi — + − − +.
- Ilon bu nolga tegib, ortiga qaytadi. Yangi yechim: (−∞; −2) ∪ (4; +∞).
- Belgi ≥ bo'lsa, nollar ham kiradi — juft karrali nol yakka nuqta bo'lib qoladi: (−∞; −2] ∪ {1} ∪ [4; +∞).
Namuna misollar (javoblari bilan)
Misollar va javoblar kod bilan hisoblangan. DarsPilot'da har dars uchun shunday misollardan uch darajali ishchi varaq (PDF) va doska rejasi tayyorlanadi.
- Intervallar usuli bilan yeching: (x + 2)(x − 1)(x − 4) > 0.
Javob
(−2; 1) ∪ (4; +∞)
Yechim: kritik nuqtalar: −2, 1, 4; eng o'ng oraliqda ifoda musbat, har ildizdan o'tganda ishora almashadi - Intervallar usuli bilan yeching: (x − 1)/(x + 3) ≤ 0.
Javob
(−3; 1]
Yechim: kritik nuqtalar: −3, 1; eng o'ng oraliqda ifoda musbat, x = −3 da maxraj nolga teng — bu nuqta kirmaydi - Intervallar usuli bilan yeching: x(x + 3)(x − 2) < 0.
Javob
(−∞; −3) ∪ (0; 2)
Yechim: kritik nuqtalar: −3, 0, 2; eng o'ng oraliqda ifoda musbat, har ildizdan o'tganda ishora almashadi - Intervallar usuli bilan yeching: (x − 2)/(x − 5) > 0.
Javob
(−∞; 2) ∪ (5; +∞)
Yechim: kritik nuqtalar: 2, 5; eng o'ng oraliqda ifoda musbat, x = 5 da maxraj nolga teng — bu nuqta kirmaydi
Tipik xatolar va ularni tuzatish
«Kvadrat funksiya. Kvadrat tengsizliklar» bobidagi mavzular
- Kvadrat funksiyaning ta'rifi
- Funksiya y = x^2
- Funksiya y = ax^2
- Funksiya y = ax^2 + bx + c
- Kvadrat funksiyaning grafigini yasash
- Kvadrat tengsizlik va uning yechimi
- Kvadrat tengsizlikni kvadrat funksiya grafigi yordamida yechish
- Intervallar usuli
- Funksiyaning aniqlanish sohasi
- Funksiyaning o'sishi va kamayishi
- Funksiyalarning juftligi va toqligi
- Daraja qatnashgan tenglama va tengsizliklar
Shu mavzu bo'yicha darsni bir necha daqiqada tayyorlang
DarsPilot sinfingiz natijalariga moslangan dars ssenariysi, doska rejasi va uch darajali ishchi varaqni tuzadi, qog'ozli testni telefon suratidan tekshiradi. Ro'yxatdan o'tish bepul.