Bepul boshlash

6-sinf matematika · 9-bob: Tezlik · 3-chorak

O'rtacha tezlik

6-sinf matematika darsi uchun tayyor material: 45 daqiqalik dars ishlanmasi tuzilmasi va interfaol metodlar, «O'rtacha qiymat» simulyatori bilan qadamma-qadam tushuntirish, javobli misollar va tipik xatolar.

Darslik: AHA! Matematika. 6-sinf (I–II qism), Novda Edutainment, 2025

Dars ishlanmasi: 45 daqiqalik tuzilma

Dars rejasi (konspekt) uchun tayyor tuzilma: DarsPilot dars ssenariysi shu bosqichlar bo'yicha quriladi; metodlar sinf natijalari va xonadagi jihozlarga (proyektor, elektron doska) qarab tanlanadi.

2 daq
Tashkiliy qism va motivatsiya“Nimasi ortiqcha?” — 4 ob'ektdan birini ortiqcha deb asoslash
5 daq
O'tgan mavzuni takrorlashOldingi mavzu «Ikki xil tezlikdagi harakatga doir matnli masalalar»: Teskari test — berilgan javoblarga mos savollarni topish
3 daq
Uy vazifasini tekshirishJuftlikda o'zaro tekshirish — kalit masala bo'yicha juftliklar bir-birini tekshiradi
4 daq
Yangi mavzuga kirish va maqsadAqliy hujum — g'oyalarni tanqidsiz yig'ish → guruhlash → tanlash
12 daq
Yangi mavzuni birga o'rganish«O'rtacha qiymat» simulyatori ekranda qadamma-qadam (pastdagi tushuntirish), so'ng CPA: aniq → tasviriy → abstrakt
13 daq
Mustahkamlash: yakka va juftlikdaDarajali mashqlar (tayanch → asosiy → ilg'or), Masala tuzish — o'quvchi berilgan ifodaga mos masala tuzadi (ijodkorlik)
4 daq
Tezkor tekshiruv (qog'ozsiz)Chiqish chiptasi — dars oxirida 1–3 savol
2 daq
Refleksiya va uy vazifasiFSMU — fikr — Sabab — Misol — Umumlashtirish. Uy vazifasi: darslikdagi mashqlar — uch darajada

Bu mavzu bo'yicha DarsPilot'da bosqichli diagnostik varaq tayyor: bitta masala 7 savolga bo'lingan (tushunish → model → hisoblash → talqin), har o'quvchiga darajasiga mos variant, qog'ozli javoblar telefon suratidan avtomatik tekshiriladi.

Doskada tushuntirish: «O'rtacha qiymat» simulyatori

Tayyor ssenariy — har qadamda o'qituvchi aytadigan gap, simulyator unga mos o'zgaradi. Sonlarni kod hisoblaydi. Shu mavzuga yana: Harakat masalalari.

  1. Avtomobil 2 soat 60 km/soat, keyin 3 soat 40 km/soat tezlikda yurdi. O'rtacha tezligi qancha?
  2. Har ustun yuzi — bosib o'tilgan yo'l: 60 · 2 = 120 km va 40 · 3 = 120 km.
  3. Ko'pchilik tezliklarni qo'shib, ikkiga bo'ladi: (60 + 40) : 2 = 50. Bu xato — vaqtlar har xil!
  4. Ustunlarni tekislaymiz: yuza — umumiy yo'l 240 km — o'zgarmaydi, vaqt 5 soat.
  5. O'rtacha tezlik = umumiy yo'l : umumiy vaqt = 240 : 5 = 48 km/soat.

Namuna misollar (javoblari bilan)

Misollar va javoblar kod bilan hisoblangan. DarsPilot'da har dars uchun shunday misollardan uch darajali ishchi varaq (PDF) va doska rejasi tayyorlanadi.

  1. Oralaridagi masofa 60 km bo'lgan ikki nuqtadan bir vaqtda bir xil yo'nalishda harakat boshlandi: oldinda velosipedchi soatiga 20 km, orqada mototsiklchi soatiga 50 km tezlik bilan harakatlanmoqda. Mototsiklchi velosipedchiga necha soatda yetib oladi?
    Javob

    2 soat
    Yechim g'oyasi: 60 : (50 − 20)

  2. Oralaridagi masofa 48 km bo'lgan ikki nuqtadan bir vaqtda bir xil yo'nalishda harakat boshlandi: oldinda velosipedchi soatiga 18 km, orqada mototsiklchi soatiga 58 km tezlik bilan harakatlanmoqda. Mototsiklchi velosipedchiga necha soatda yetib oladi?
    Javob

    1,2 soat
    Yechim g'oyasi: 48 : (58 − 18)

  3. Qishloqdan velosipedchi soatiga 12 km tezlik bilan yo'lga chiqdi. 2 soatdan keyin xuddi shu joydan shu yo'nalishda mototsiklchi soatiga 27 km tezlik bilan yo'lga chiqdi. Mototsiklchi velosipedchiga necha soatda yetib oladi?
    Javob

    1,6 soat
    Yechim g'oyasi: (12 · 2) : (27 − 12)

Tipik xatolar va ularni tuzatish

Vaqt birliklarini aylantirishda bo'shliq bor (oldingi mavzu)Takrorlash bosqichida vaqt birliklariga 2–3 ta tezkor savol.
Natijaning ma'nosini noto'g'ri talqin qilyapti“Javob mantiqiymi?” savolini har masaladan keyin berish.
Faqat bitta harakatlanuvchini hisobga olyaptiIkki ob'ektni chizmada (bar-model) birga tasvirlash.

«Tezlik» bobidagi mavzular

← 6-sinf matematika: barcha mavzular

Shu mavzu bo'yicha darsni bir necha daqiqada tayyorlang

DarsPilot sinfingiz natijalariga moslangan dars ssenariysi, doska rejasi va uch darajali ishchi varaqni tuzadi, qog'ozli testni telefon suratidan tekshiradi. Ro'yxatdan o'tish bepul.