Statistika, harakat va kombinatorika · 4–8-sinf
O'rtacha qiymat — interaktiv simulyator
Ustunlardagi bloklar tekislanadi — har ustun o'rtachaga teng bo'ladi (jami = o'rtacha × soni); nuqtali diagrammada o'rtacha — muvozanat nuqtasi; mediana va moda; o'rtacha tezlik = umumiy yo'l : umumiy vaqt.
Doskada qadamma-qadam tushuntirish
Namuna: «O'rtacha qiymat tushunchasi» (5-sinf). «Tushuntirish» rejimida o'qituvchi ← → tugmalari yoki pult bilan qadamlarni almashtiradi — simulyator har gapga mos o'zgaradi:
- To'rt do'stda turlicha konfet bor: 3, 7, 4, 6. Hammaga teng bo'lishi uchun nima qilamiz?
- Ko'pidan oziga ulashamiz: bloklar baland ustundan past ustunga ko'chadi.
- Endi har birida 5 tadan — bu o'rtacha qiymat.
- Hisob bilan: jami 20 ta, 4 kishiga bo'lamiz — 20 : 4 = 5.
- Son o'qida o'rtacha — taxta muvozanatda turadigan nuqta: 5. U 3 va 7 orasida.
- Teng bo'linmasa, qoldiq bloklar bo'laklarga bo'linadi: 19 : 4 = 4,75.
Tushuntirish rejimi
Har qadamda o'qituvchi aytadigan 1–2 gap va simulyatorning mos holati. Matn sinfning orqa partasidan ham o'qiladigan kattalikda, sonlar avtomatik hisoblanadi.
Tajriba rejimi
O'quvchilar elektron doskada yoki telefonda qiymatlarni o'zlari o'zgartiradi, sudraydi va qonuniyatni o'zlari kashf qiladi — PhET uslubidagi faol o'rganish.
Qaysi mavzularda ishlatiladi
DarsPilot dars mavzusiga mos simulyatorni o‘zi tanlaydi. «O'rtacha qiymat» quyidagi mavzularda ishlatiladi:
5-sinf matematika
6-sinf matematika
- O'rtacha tezlik
- Ma'lumotlarni doiraviy diagrammada tasvirlash
- Doiraviy diagrammalardagi ma'lumotlarni o'qish va talqin qilish
7-sinf matematika
- Ma'lumotlarni yig'ish
- Ma'lumotlarni qayta ishlash
- Ma'lumotlarni tahlil qilish va taqdim etish
- Haqiqiy hayotdagi statistika!
8-sinf algebra
O‘xshash simulyatorlar
Diagrammalar
Ma'lumot yig'ish va cho'p belgilar bilan chastota jadvali; ustunli, chiziqli va doiraviy diagramma (ustundan doiraga silliq…
Harakat masalalari
Jismlar yo'lda vaqt bo'yicha yuradi, yonida masofa–vaqt grafigi chiziladi: s = v · t, qarama-qarshi harakatda uchrashish…
Kombinatorika daraxti
Tanlash daraxti va juftliklar jadvali bilan barcha variantlarni sanash; ko'paytirish qoidasi (n₁ · n₂ · n₃); o'rinlashtirish…
Har dars mavzusiga tayyor simulyator
DarsPilot'da simulyator dars ssenariysiga o'zi qo'shiladi: mavzu ochilganda mos model tanlanadi va shu mavzu uchun tushuntirish tayyorlanadi. Ro'yxatdan o'tish bepul.