11-sinf geometriya · 4-bob: Sfera va shar · 3-chorak
Sharning hajmi
11-sinf geometriya darsi uchun tayyor material: 45 daqiqalik dars ishlanmasi tuzilmasi va interfaol metodlar, «Fazoviy jismlar va kesimlar (3D)» simulyatori bilan qadamma-qadam tushuntirish, javobli misollar va tipik xatolar.
Darslik: Matematika 11 (I–II qism). Geometriya: B.Q. Xaydarov, 2018 — II qism, 146-bet
Asosiy formulalar
- Shar hajmiV = 4/3·πR³
Pastdagi misollarda shu formulalar bilan yechim yo'li ko'rsatilgan.
Dars ishlanmasi: 45 daqiqalik tuzilma
Dars rejasi (konspekt) uchun tayyor tuzilma: DarsPilot dars ssenariysi shu bosqichlar bo'yicha quriladi; metodlar sinf natijalari va xonadagi jihozlarga (proyektor, elektron doska) qarab tanlanadi.
Bu mavzu bo'yicha DarsPilot'da bosqichli diagnostik varaq tayyor: bitta masala 7 savolga bo'lingan (tushunish → model → hisoblash → talqin), har o'quvchiga darajasiga mos variant, qog'ozli javoblar telefon suratidan avtomatik tekshiriladi.
Doskada tushuntirish: «Fazoviy jismlar va kesimlar (3D)» simulyatori
Tayyor ssenariy — har qadamda o'qituvchi aytadigan gap, simulyator unga mos o'zgaradi. Sonlarni kod hisoblaydi. Shu mavzuga yana: Hajm: birlik kublar, Fazoviy jismlar va yoyilmalar.
- Shar — markazdan 3 masofadan oshmaydigan nuqtalar to'plami; uning chegarasi — sfera.
- Sfera sirti: S = 4πR² = 4π · 3² = 36π ≈ 113,1.
- Shar hajmi: V = 4πR³ : 3 = 4π · 3³ : 3 = 36π ≈ 113,1.
- Markazdan 1,8 masofadagi kesim — doira, radiusi 2,4.
Namuna misollar (javoblari bilan)
Misollar va javoblar kod bilan hisoblangan. DarsPilot'da har dars uchun shunday misollardan uch darajali ishchi varaq (PDF) va doska rejasi tayyorlanadi.
- Shar hajmi 288π sm³. Shar radiusini toping.
Javob
R = 6 sm
Yechim: 4/3·πR³ = 288π, bundan R³ = 216, R = 6 - Shar radiusi 6 sm. Shar hajmini toping.
Javob
V = 288π sm³ ≈ 904,8 sm³
Yechim: V = 4/3·π·6³ = 288π - Shar radiusi 9 sm. Shar hajmini toping.
Javob
V = 972π sm³ ≈ 3053,6 sm³
Yechim: V = 4/3·π·9³ = 972π - Shar hajmi 36π sm³. Shar radiusini toping.
Javob
R = 3 sm
Yechim: 4/3·πR³ = 36π, bundan R³ = 27, R = 3
Tipik xatolar va ularni tuzatish
«Sfera va shar» bobidagi mavzular
Shu mavzu bo'yicha darsni bir necha daqiqada tayyorlang
DarsPilot sinfingiz natijalariga moslangan dars ssenariysi, doska rejasi va uch darajali ishchi varaqni tuzadi, qog'ozli testni telefon suratidan tekshiradi. Ro'yxatdan o'tish bepul.