11-sinf geometriya · 4-bob: Sfera va shar · 3-chorak
Shar bo'laklari va ularning hajmi
11-sinf geometriya darsi uchun tayyor material: 45 daqiqalik dars ishlanmasi tuzilmasi va interfaol metodlar, «Fazoviy jismlar va kesimlar (3D)» simulyatori bilan qadamma-qadam tushuntirish, javobli misollar va tipik xatolar.
Dars ishlanmasi: 45 daqiqalik tuzilma
DarsPilot dars ssenariysi shu bosqichlar bo'yicha quriladi; metodlar sinf natijalari va xonadagi jihozlarga (proyektor, elektron doska) qarab tanlanadi.
Doskada tushuntirish: «Fazoviy jismlar va kesimlar (3D)» simulyatori
Tayyor ssenariy — har qadamda o'qituvchi aytadigan gap, simulyator unga mos o'zgaradi. Sonlarni kod hisoblaydi. Shu mavzuga yana: Hajm: birlik kublar, Fazoviy jismlar va yoyilmalar.
- Tekislik sharni ikki bo'lakka ajratadi — shar segmentlari. Kichigining balandligi h = 2.
- Segment hajmi: V = πh²(R − h : 3) = π · 2² · (5 − 2 : 3) = 52π/3 ≈ 54,45.
- Shar sektori — segment va uchi markazda bo'lgan konus: V = 2πR²h : 3 = 100π/3 ≈ 104,72.
- Tekislik markazga yaqinlashsa, segment kattalashadi: h = 4, hajmi 176π/3 ≈ 184,31.
- Butun shar hajmi 500π/3 ≈ 523,6 — markazdan o'tgan tekislik uni teng ikkiga bo'ladi.
Namuna misollar (javoblari bilan)
Misollar va javoblar kod bilan hisoblangan. DarsPilot'da har dars uchun shunday misollardan uch darajali ishchi varaq (PDF) va doska rejasi tayyorlanadi.
- Kuboidning uzunligi 9 sm, eni 5 sm, balandligi 2 sm. Hajmini toping.
Javob
90 sm³
Kuboid hajmi = uzunligi · eni · balandligi. - Kubning qirrasi 8 sm. Hajmini toping.
Javob
512 sm³
Kub hajmi = qirra · qirra · qirra. - 5 l = ? sm³
Javob
5000 sm³
1 l = 1 dm³ = 1000 sm³. - Kuboidning uzunligi 9 sm, eni 5 sm, balandligi 4 sm. Hajmini toping.
Javob
180 sm³
Kuboid hajmi = uzunligi · eni · balandligi.
Tipik xatolar va ularni tuzatish
«Sfera va shar» bobidagi mavzular
Shu mavzu bo'yicha darsni bir necha daqiqada tayyorlang
DarsPilot sinfingiz natijalariga moslangan dars ssenariysi, doska rejasi va uch darajali ishchi varaqni tuzadi, qog'ozli testni telefon suratidan tekshiradi. Ro'yxatdan o'tish bepul.