Bepul boshlash

11-sinf algebra · 1-bob: Hosila va uning tatbiqlari · 2-chorak

Hosila yordamida modellashtirish

11-sinf algebra darsi uchun tayyor material: 45 daqiqalik dars ishlanmasi tuzilmasi va interfaol metodlar, «Hosila» simulyatori bilan qadamma-qadam tushuntirish, javobli misollar va tipik xatolar.

Darslik: Matematika 11 (I–II qism). Algebra va analiz asoslari: M.A. Mirzaahmedov, Sh.N. Ismailov, A.Q. Amanov, 2018 — I qism, 62-bet

Asosiy formulalar

Pastdagi misollarda shu formulalar bilan yechim yo'li ko'rsatilgan.

Dars ishlanmasi: 45 daqiqalik tuzilma

Dars rejasi (konspekt) uchun tayyor tuzilma: DarsPilot dars ssenariysi shu bosqichlar bo'yicha quriladi; metodlar sinf natijalari va xonadagi jihozlarga (proyektor, elektron doska) qarab tanlanadi.

2 daq
Tashkiliy qism va motivatsiya“Nimasi ortiqcha?” — 4 ob'ektdan birini ortiqcha deb asoslash
5 daq
O'tgan mavzuni takrorlashOldingi mavzu «Taqribiy hisoblashlar»: Mini-doska — hamma javobni bir vaqtda yozib ko'rsatadi
3 daq
Uy vazifasini tekshirishXatoni top — ataylab xato qilingan yechimdagi xatoni topish
4 daq
Yangi mavzuga kirish va maqsadKun savoli / Muammoli vaziyat — hayotiy muammo bilan boshlash
12 daq
Yangi mavzuni birga o'rganish«Hosila» simulyatori ekranda qadamma-qadam (pastdagi tushuntirish), so'ng Insert
13 daq
Mustahkamlash: yakka va juftlikdaDarajali mashqlar (tayanch → asosiy → ilg'or), T-jadval / Konseptual jadval — mezonlar bo'yicha solishtirish
4 daq
Tezkor tekshiruv (qog'ozsiz)Chiqish chiptasi — dars oxirida 1–3 savol
2 daq
Refleksiya va uy vazifasi3-2-1 — 3 ta o'rgandim, 2 ta qiziq fakt, 1 ta savol. Uy vazifasi: darslik I qism, 62-bet

Bu mavzu bo'yicha DarsPilot'da bosqichli diagnostik varaq tayyor: bitta masala 7 savolga bo'lingan (tushunish → model → hisoblash → talqin), har o'quvchiga darajasiga mos variant, qog'ozli javoblar telefon suratidan avtomatik tekshiriladi.

Doskada tushuntirish: «Hosila» simulyatori

Tayyor ssenariy — har qadamda o'qituvchi aytadigan gap, simulyator unga mos o'zgaradi. Sonlarni kod hisoblaydi.

  1. Masala: perimetri 20 bo'lgan to'g'ri to'rtburchak tomorqa. Eni x = 2 bo'lsa, yuzi 16.
  2. Yuz funksiyasi S(x) = x(10 − x), hosilasi S′(x) = 10 − 2x.
  3. S′(x) = 0 dan x = 5: eng katta yuza 25 — kvadrat!
  4. Boshqa masala: tomoni 12 bo'lgan kvadrat tunukadan ochiq quti. V(x) = x(12 − 2x)², V′(x) = (12 − 2x)(12 − 6x).
  5. x = 2 da hajm eng katta: 128.

Namuna misollar (javoblari bilan)

Misollar va javoblar kod bilan hisoblangan. DarsPilot'da har dars uchun shunday misollardan uch darajali ishchi varaq (PDF) va doska rejasi tayyorlanadi.

  1. Tomoni 12 sm bo'lgan kvadrat tunukaning burchaklaridan teng kvadratchalar qirqib, ochiq quti yasaladi. Qirqiladigan kvadrat tomoni qanday bo'lsa, quti hajmi eng katta bo'ladi?
    Javob

    x = 2 sm, V = 128 sm³
    Yechim: V(x) = x(12 − 2x)², V′(x) = 12x² − 96x + 144 = 0 → x = 2 (x = 6 da quti hosil bo'lmaydi)

  2. Moddiy nuqta s(t) = t³ − 2t² + 3 (m) qonun bo'yicha harakatlanadi. t = 2 s dagi tezlik va tezlanishni toping.
    Javob

    v = 4 m/s, a = 8 m/s²
    Yechim: v(t) = s′(t) = 3t² − 4t, a(t) = v′(t) = 6t − 4

  3. Uzunligi 60 m bo'lgan to'r bilan devorga yondosh to'g'ri to'rtburchak maydon o'raladi (devor tomoni o'ralmaydi). Maydon yuzi eng katta bo'lishi uchun o'lchamlari qanday bo'lsin?
    Javob

    15 m va 30 m, S = 450 m²
    Yechim: devorga perpendikulyar tomonlar x: S(x) = x(60 − 2x), S′(x) = 60 − 4x = 0 → x = 15

  4. Perimetri 40 sm bo'lgan to'g'ri to'rtburchaklar ichida yuzi eng kattasining tomonlarini va yuzini toping.
    Javob

    10 sm va 10 sm (kvadrat), S = 100 sm²
    Yechim: tomonlar x va 20 − x: S(x) = x(20 − x), S′(x) = 20 − 2x = 0 → x = 10

Tipik xatolar va ularni tuzatish

Hosila qoidalarini adashtiryapti: darajani pasaytirishda ko'paytirishni unutadi, o'zgarmasning hosilasini 0 demaydi yoki funksiya qiymatini hosila deb oladiJadval: (xⁿ)′ = n·xⁿ⁻¹, (c)′ = 0, (kx)′ = k — 4 ta qisqa misol; keyin hosila qiymatini urinmaning og'ishi sifatida grafikda ko'rsatish.
Natijaning ma'nosini noto'g'ri talqin qilyapti“Javob mantiqiymi?” savolini har masaladan keyin berish.
Kvadrat tenglama ildizini topishda xato (diskriminant, ishora yoki manfiy ildizni tanlash)D = b² − 4ac ni alohida qatorda hisoblash; masala shartiga mos (musbat) ildizni tanlashni izohlash.

«Hosila va uning tatbiqlari» bobidagi mavzular

← 11-sinf algebra: barcha mavzular

Shu mavzu bo'yicha darsni bir necha daqiqada tayyorlang

DarsPilot sinfingiz natijalariga moslangan dars ssenariysi, doska rejasi va uch darajali ishchi varaqni tuzadi, qog'ozli testni telefon suratidan tekshiradi. Ro'yxatdan o'tish bepul.