10-sinf algebra · 5-bob: Trigonometrik funksiyalar · 3-chorak
Trigonometrik funksiyalar va xossalari, grafigi. Davriy jarayonlar
10-sinf algebra darsi uchun tayyor material: 45 daqiqalik dars ishlanmasi tuzilmasi va interfaol metodlar, «Trigonometrik funksiyalar grafigi» simulyatori bilan qadamma-qadam tushuntirish, javobli misollar va tipik xatolar.
Darslik: Algebra va analiz asoslari 10, A. Zaitov va boshq., 2022 (yangi nashr) — 139-bet
Dars ishlanmasi: 45 daqiqalik tuzilma
Dars rejasi (konspekt) uchun tayyor tuzilma: DarsPilot dars ssenariysi shu bosqichlar bo'yicha quriladi; metodlar sinf natijalari va xonadagi jihozlarga (proyektor, elektron doska) qarab tanlanadi.
Bu mavzu bo'yicha DarsPilot'da bosqichli diagnostik varaq tayyor: bitta masala 7 savolga bo'lingan (tushunish → model → hisoblash → talqin), har o'quvchiga darajasiga mos variant, qog'ozli javoblar telefon suratidan avtomatik tekshiriladi.
Doskada tushuntirish: «Trigonometrik funksiyalar grafigi» simulyatori
Tayyor ssenariy — har qadamda o'qituvchi aytadigan gap, simulyator unga mos o'zgaradi. Sonlarni kod hisoblaydi. Shu mavzuga yana: Funksiyalar va ularning grafiklari, Trigonometriya.
- Birlik aylanada P nuqta aylanadi. Uning balandligi — sin x. Shu balandlikni o'ngdagi grafikka ko'chiramiz.
- Aylana va grafik bir xil masshtabda: yoy o'qda aynan x radian bo'lib yotadi — x = π/3.
- x = π/2 da P eng tepada: sin x = 1. Grafik ham shu balandlikka chiqdi.
- x = 4π/3: P o'qdan pastda, balandlik manfiy — sin x = −√3/2.
- To'liq aylanish — 2π: P joyiga qaytdi va grafik takrorlana boshladi. Sinusning davri 2π.
- Ikkinchi aylanishda grafik aynan takrorlanadi: x = 5π/2 da yana sin x = 1. Bu — davriy jarayon.
- Charxpalak ham davriy: kabina balandligi h(t) = 7 − 5 · cos(360° · t : 8). Amplituda — radius 5 m, davr — 8 min.
- Xulosa: sinusoida — aylanadagi nuqta balandligining yoyilgani. Aylanish takrorlangani uchun grafik ham davriy.
Namuna misollar (javoblari bilan)
Misollar va javoblar kod bilan hisoblangan. DarsPilot'da har dars uchun shunday misollardan uch darajali ishchi varaq (PDF) va doska rejasi tayyorlanadi.
- Ifodaning qiymatini gradusda toping: arccos(−√2/2) + arcsin(−1). Ifodaning qiymati necha gradus?
Javob
45 gradus
Yechim g'oyasi: 135° + −90° - tg x = −1 tenglama berilgan. Uning [−360°; 360°] oraliqdagi ildizlarini qaraymiz. Shu oraliqdagi ildizlar yig'indisi necha gradus?
Javob
180 gradus
Yechim g'oyasi: x = arctg(−1) + πn - 4sin²x − 12sin x + 5 = 0 tenglama berilgan. Uning [90°; 450°) oraliqdagi ildizlarini qaraymiz. Shu oraliqdagi ildizlar yig'indisi necha gradus?
Javob
540 gradus
Yechim g'oyasi: t₁ = 1/2, t₂ = 5/2
Tipik xatolar va ularni tuzatish
«Trigonometrik funksiyalar» bobidagi mavzular
Shu mavzu bo'yicha darsni bir necha daqiqada tayyorlang
DarsPilot sinfingiz natijalariga moslangan dars ssenariysi, doska rejasi va uch darajali ishchi varaqni tuzadi, qog'ozli testni telefon suratidan tekshiradi. Ro'yxatdan o'tish bepul.