9-sinf geometriya · 5-bob: Uchburchak va aylanadagi metrik munosabatlar · 4-chorak
Proporsional kesmalarning xossalari
9-sinf geometriya darsi uchun tayyor material: 45 daqiqalik dars ishlanmasi tuzilmasi va interfaol metodlar, «Sirkul va chizg'ich bilan yasash» simulyatori bilan qadamma-qadam tushuntirish, javobli misollar va tipik xatolar.
Darslik: Geometriya 9, B. Xaydarov, E. Sariqov, A. Qo'chqorov, 2019 (4-nashr) — 132-bet
Asosiy formulalar
- Proporsional kesmalarparallel to'g'ri chiziqlar burchak tomonlarida proporsional kesmalar ajratadi
Pastdagi misollarda shu formulalar bilan yechim yo'li ko'rsatilgan.
Dars ishlanmasi: 45 daqiqalik tuzilma
Dars rejasi (konspekt) uchun tayyor tuzilma: DarsPilot dars ssenariysi shu bosqichlar bo'yicha quriladi; metodlar sinf natijalari va xonadagi jihozlarga (proyektor, elektron doska) qarab tanlanadi.
Bu mavzu bo'yicha DarsPilot'da bosqichli diagnostik varaq tayyor: bitta masala 7 savolga bo'lingan (tushunish → model → hisoblash → talqin), har o'quvchiga darajasiga mos variant, qog'ozli javoblar telefon suratidan avtomatik tekshiriladi.
Doskada tushuntirish: «Sirkul va chizg'ich bilan yasash» simulyatori
Tayyor ssenariy — har qadamda o'qituvchi aytadigan gap, simulyator unga mos o'zgaradi. Sonlarni kod hisoblaydi.
- Burchak tomonlarini parallel to'g'ri chiziqlar kesib o'tsa, ular tomonlarda proporsional kesmalar ajratadi.
- AB = 9 kesma va A dan chiqqan ikkinchi nur — burchak tomonlari.
- Nurga sirkul bilan 3 ta teng kesma qo'yamiz.
- Oxirgi nuqtani B bilan tutashtirib, qolganlaridan parallel to'g'ri chiziqlar o'tkazamiz.
- Nurdagi teng kesmalarga AB dagi teng kesmalar mos keldi: har biri 3 — kesmalar proporsional.
- Bo'laklar sonini o'zgartiramiz: endi 4 ta, har biri 2,25.
Namuna misollar (javoblari bilan)
Misollar va javoblar kod bilan hisoblangan. DarsPilot'da har dars uchun shunday misollardan uch darajali ishchi varaq (PDF) va doska rejasi tayyorlanadi.
- Burchak tomonlarini parallel to'g'ri chiziqlar kesadi: bir tomonda 9 sm va 6 sm li kesmalar, ikkinchi tomonda mos ravishda 12 sm va x sm. x ni toping.
Javob
x = 8 sm
Yechim: 9 : 6 = 12 : x → x = 6·12/9 - Burchak tomonlarini parallel to'g'ri chiziqlar kesadi: bir tomonda 4 sm va 6 sm li kesmalar, ikkinchi tomonda mos ravishda 10 sm va x sm. x ni toping.
Javob
x = 15 sm
Yechim: 4 : 6 = 10 : x → x = 6·10/4 - Burchak tomonlarini parallel to'g'ri chiziqlar kesadi: bir tomonda 2 sm va 7 sm li kesmalar, ikkinchi tomonda mos ravishda 8 sm va x sm. x ni toping.
Javob
x = 28 sm
Yechim: 2 : 7 = 8 : x → x = 7·8/2 - Burchak tomonlarini parallel to'g'ri chiziqlar kesadi: bir tomonda 5 sm va 4 sm li kesmalar, ikkinchi tomonda mos ravishda 15 sm va x sm. x ni toping.
Javob
x = 12 sm
Yechim: 5 : 4 = 15 : x → x = 4·15/5
Tipik xatolar va ularni tuzatish
«Uchburchak va aylanadagi metrik munosabatlar» bobidagi mavzular
Shu mavzu bo'yicha darsni bir necha daqiqada tayyorlang
DarsPilot sinfingiz natijalariga moslangan dars ssenariysi, doska rejasi va uch darajali ishchi varaqni tuzadi, qog'ozli testni telefon suratidan tekshiradi. Ro'yxatdan o'tish bepul.