8-sinf geometriya · 4-bob: To'g'ri burchakli uchburchaklarni yechish · 2-chorak
To'g'ri burchakli uchburchaklarni yechish
8-sinf geometriya darsi uchun tayyor material: 45 daqiqalik dars ishlanmasi tuzilmasi va interfaol metodlar, «Trigonometriya» simulyatori bilan qadamma-qadam tushuntirish, javobli misollar va tipik xatolar.
Darslik: Geometriya 8, A.A. Rahimqoriyev, M.A. To'xtaxodjayeva, 2019 (4-nashr)
Asosiy formulalar
- To'g'ri burchakli uchburchakni yechisha = c·sin A, b = c·cos A, a = b·tg A, ∠A + ∠B = 90°
Pastdagi misollarda shu formulalar bilan yechim yo'li ko'rsatilgan.
Dars ishlanmasi: 45 daqiqalik tuzilma
Dars rejasi (konspekt) uchun tayyor tuzilma: DarsPilot dars ssenariysi shu bosqichlar bo'yicha quriladi; metodlar sinf natijalari va xonadagi jihozlarga (proyektor, elektron doska) qarab tanlanadi.
Bu mavzu bo'yicha DarsPilot'da bosqichli diagnostik varaq tayyor: bitta masala 7 savolga bo'lingan (tushunish → model → hisoblash → talqin), har o'quvchiga darajasiga mos variant, qog'ozli javoblar telefon suratidan avtomatik tekshiriladi.
Doskada tushuntirish: «Trigonometriya» simulyatori
Tayyor ssenariy — har qadamda o'qituvchi aytadigan gap, simulyator unga mos o'zgaradi. Sonlarni kod hisoblaydi. Shu mavzuga yana: Pifagor teoremasi, Burchaklar.
- Gipotenuza 10 va o'tkir burchak α = 35° ma'lum. Qolgan burchak va katetlarni topamiz.
- Ikkinchi o'tkir burchak: β = 90° − 35° = 55°.
- Qarama-qarshi katet: a = c · sin α ≈ 10 · 0,57 ≈ 5,74.
- Yopishgan katet: b = c · cos α ≈ 10 · 0,82 ≈ 8,19.
- Tekshiruv — Pifagor teoremasi: a² + b² ≈ 10², ya'ni gipotenuza kvadrati.
Namuna misollar (javoblari bilan)
Misollar va javoblar kod bilan hisoblangan. DarsPilot'da har dars uchun shunday misollardan uch darajali ishchi varaq (PDF) va doska rejasi tayyorlanadi.
- ABC uchburchakda ∠C = 90°, AB = 12 sm, ∠A = 60°. Uchburchakni yeching (noma'lum tomon va burchaklarni toping).
Javob
BC = 6√3 sm ≈ 10,4 sm, AC = 6 sm, ∠B = 30°
Yechim: BC = AB·sin A = 12·√3/2, AC = AB·cos A = 12·1/2; ∠B = 90° − ∠A - ABC uchburchakda ∠C = 90°, BC = 5 sm, AC = 5 sm. Uchburchakni yeching (noma'lum tomon va burchaklarni toping).
Javob
AB = 5√2 sm ≈ 7,1 sm, ∠A = 45°, ∠B = 45°
Yechim: AB = √(5² + 5²); tg A = BC/AC = 1 → ∠A = 45°; ∠B = 90° − ∠A - ABC uchburchakda ∠C = 90°, AB = 10 sm, ∠A = 30°. Uchburchakni yeching (noma'lum tomon va burchaklarni toping).
Javob
BC = 5 sm, AC = 5√3 sm ≈ 8,7 sm, ∠B = 60°
Yechim: BC = AB·sin A = 10·1/2, AC = AB·cos A = 10·√3/2; ∠B = 90° − ∠A - ABC uchburchakda ∠C = 90°, BC = 6 sm, ∠A = 45°. Uchburchakni yeching (noma'lum tomon va burchaklarni toping).
Javob
AC = 6 sm, AB = 6√2 sm ≈ 8,5 sm, ∠B = 45°
Yechim: AC = BC/tg A = 6/1, AB = BC/sin A = 6/(√2/2); ∠B = 90° − ∠A
Tipik xatolar va ularni tuzatish
«To'g'ri burchakli uchburchaklarni yechish» bobidagi mavzular
Shu mavzu bo'yicha darsni bir necha daqiqada tayyorlang
DarsPilot sinfingiz natijalariga moslangan dars ssenariysi, doska rejasi va uch darajali ishchi varaqni tuzadi, qog'ozli testni telefon suratidan tekshiradi. Ro'yxatdan o'tish bepul.