8-sinf geometriya · 4-bob: To'g'ri burchakli uchburchaklarni yechish · 2-chorak
To'g'ri burchakli uchburchaklarni yasash
8-sinf geometriya darsi uchun tayyor material: 45 daqiqalik dars ishlanmasi tuzilmasi va interfaol metodlar, «Trigonometriya» simulyatori bilan qadamma-qadam tushuntirish, javobli misollar va tipik xatolar.
Darslik: Geometriya 8, A.A. Rahimqoriyev, M.A. To'xtaxodjayeva, 2019 (4-nashr)
Asosiy formulalar
- Yasash shartlarikatet < gipotenuza; o'tkir burchaklar yig'indisi 90°; gipotenuzaga balandlik h ≤ c/2
Pastdagi misollarda shu formulalar bilan yechim yo'li ko'rsatilgan.
Dars ishlanmasi: 45 daqiqalik tuzilma
Dars rejasi (konspekt) uchun tayyor tuzilma: DarsPilot dars ssenariysi shu bosqichlar bo'yicha quriladi; metodlar sinf natijalari va xonadagi jihozlarga (proyektor, elektron doska) qarab tanlanadi.
Bu mavzu bo'yicha DarsPilot'da bosqichli diagnostik varaq tayyor: bitta masala 7 savolga bo'lingan (tushunish → model → hisoblash → talqin), har o'quvchiga darajasiga mos variant, qog'ozli javoblar telefon suratidan avtomatik tekshiriladi.
Doskada tushuntirish: «Trigonometriya» simulyatori
Tayyor ssenariy — har qadamda o'qituvchi aytadigan gap, simulyator unga mos o'zgaradi. Sonlarni kod hisoblaydi. Shu mavzuga yana: Pifagor teoremasi, Burchaklar.
- Katet 6 va unga yopishgan o'tkir burchak α = 40° berilgan. Avval katetni chizamiz.
- Katetning bir uchida transportir bilan α = 40° burchak quramiz — nur chiqadi.
- Katetning ikkinchi uchidan perpendikulyar chiqaramiz: 90°.
- Nur va perpendikulyar kesishgan nuqta — uchinchi uch. Gipotenuza ≈ 7,83, ikkinchi katet ≈ 5,03.
- Burchak boshqacha bo'lsa — boshqa uchburchak: α = 55°, ikkinchi katet ≈ 8,57.
Namuna misollar (javoblari bilan)
Misollar va javoblar kod bilan hisoblangan. DarsPilot'da har dars uchun shunday misollardan uch darajali ishchi varaq (PDF) va doska rejasi tayyorlanadi.
- Gipotenuzasi 10 sm, unga tushirilgan balandligi 6 sm bo'lgan to'g'ri burchakli uchburchak yasash mumkinmi?
Javob
mumkin emas: balandlik c/2 = 5 sm dan oshmaydi
Yechim: to'g'ri burchak uchi gipotenuza diametr bo'lgan aylanada yotadi, shuning uchun h ≤ c/2 - Gipotenuzasi 10 sm, unga tushirilgan balandligi 4 sm bo'lgan to'g'ri burchakli uchburchak yasash mumkinmi?
Javob
mumkin
Yechim: to'g'ri burchak uchi gipotenuza diametr bo'lgan aylanada yotadi, shuning uchun h ≤ c/2 - Gipotenuzasi 10 sm, kateti 6 sm bo'lgan to'g'ri burchakli uchburchak yasash mumkinmi?
Javob
mumkin, ikkinchi kateti 8 sm
Yechim: katet gipotenuzadan kichik; ikkinchi katet Pifagor teoremasidan - Gipotenuzasi 5 sm, kateti 7 sm bo'lgan to'g'ri burchakli uchburchak yasash mumkinmi?
Javob
mumkin emas: katet gipotenuzadan kichik bo'lishi kerak
Yechim: katet gipotenuzadan kichik; ikkinchi katet Pifagor teoremasidan
Tipik xatolar va ularni tuzatish
«To'g'ri burchakli uchburchaklarni yechish» bobidagi mavzular
Shu mavzu bo'yicha darsni bir necha daqiqada tayyorlang
DarsPilot sinfingiz natijalariga moslangan dars ssenariysi, doska rejasi va uch darajali ishchi varaqni tuzadi, qog'ozli testni telefon suratidan tekshiradi. Ro'yxatdan o'tish bepul.