10-sinf geometriya · 3-bob: Fazoda to'g'ri chiziq va tekisliklarning parallelligi · 2-chorak
Fazoda to'g'ri chiziqlarning o'zaro joylashuvi
10-sinf geometriya darsi uchun tayyor material: 45 daqiqalik dars ishlanmasi tuzilmasi va interfaol metodlar, «Fazoviy jismlar va kesimlar (3D)» simulyatori bilan qadamma-qadam tushuntirish, javobli misollar va tipik xatolar.
Darslik: Geometriya 10, Z.R. Babayeva va boshq., 2022 (yangi nashr) — 88-bet
Asosiy formulalar
- To'g'ri chiziqlarning joylashuvikesishadi, parallel yoki ayqash (bir tekislikda yotmaydi)
Pastdagi misollarda shu formulalar bilan yechim yo'li ko'rsatilgan.
Dars ishlanmasi: 45 daqiqalik tuzilma
Dars rejasi (konspekt) uchun tayyor tuzilma: DarsPilot dars ssenariysi shu bosqichlar bo'yicha quriladi; metodlar sinf natijalari va xonadagi jihozlarga (proyektor, elektron doska) qarab tanlanadi.
Bu mavzu bo'yicha DarsPilot'da bosqichli diagnostik varaq tayyor: bitta masala 7 savolga bo'lingan (tushunish → model → hisoblash → talqin), har o'quvchiga darajasiga mos variant, qog'ozli javoblar telefon suratidan avtomatik tekshiriladi.
Doskada tushuntirish: «Fazoviy jismlar va kesimlar (3D)» simulyatori
Tayyor ssenariy — har qadamda o'qituvchi aytadigan gap, simulyator unga mos o'zgaradi. Sonlarni kod hisoblaydi.
- Kubda AB va D₁C₁ to'g'ri chiziqlari: parallel. Ular bir tekislikda yotadi va kesishmaydi.
- AB va BC: kesishadi, orasidagi burchak 90°.
- AB va CC₁: ayqash — bir tekislikda yotmaydi va kesishmaydi.
- Ayqash chiziqlar orasidagi burchak — 90°, masofa (umumiy perpendikulyar BC) — 4.
- Yoq diagonallari A₁B va B₁C: ayqash, burchak 60°.
Namuna misollar (javoblari bilan)
Misollar va javoblar kod bilan hisoblangan. DarsPilot'da har dars uchun shunday misollardan uch darajali ishchi varaq (PDF) va doska rejasi tayyorlanadi.
- ABCDA₁B₁C₁D₁ kubda AB va CC₁ to'g'ri chiziqlarning o'zaro joylashuvini aniqlang.
Javob
ayqash
Yechim: CC₁ to'g'ri chiziq ABC tekislikni AB da yotmaydigan C nuqtada kesib o'tadi — ayqashlik alomati - ABCDA₁B₁C₁D₁ kubda AA₁ va CC₁ to'g'ri chiziqlarning o'zaro joylashuvini aniqlang.
Javob
parallel
Yechim: AA₁ ∥ BB₁ va BB₁ ∥ CC₁ (yon qirralar), demak AA₁ ∥ CC₁ - ABCDA₁B₁C₁D₁ kubda A₁C₁ va BD to'g'ri chiziqlarning o'zaro joylashuvini aniqlang.
Javob
ayqash
Yechim: BD to'g'ri chiziq AA₁C₁ tekislikni A₁C₁ da yotmaydigan nuqtada (ABCD markazida) kesib o'tadi — ayqashlik alomati - ABCDA₁B₁C₁D₁ kubda AD₁ va BC₁ to'g'ri chiziqlarning o'zaro joylashuvini aniqlang.
Javob
parallel
Yechim: AB ∥ D₁C₁ va AB = D₁C₁, demak ABC₁D₁ — parallelogramm, AD₁ va BC₁ uning qarama-qarshi tomonlari
Tipik xatolar va ularni tuzatish
«Fazoda to'g'ri chiziq va tekisliklarning parallelligi» bobidagi mavzular
Shu mavzu bo'yicha darsni bir necha daqiqada tayyorlang
DarsPilot sinfingiz natijalariga moslangan dars ssenariysi, doska rejasi va uch darajali ishchi varaqni tuzadi, qog'ozli testni telefon suratidan tekshiradi. Ro'yxatdan o'tish bepul.